آنتروپومتری

آنتروپومتری1 یکی از روشهای اندازه گیری می باشد که در حیطه آنتروپولوژی می باشد. معنی و مفهوم واژه آنتروپومتری از واژه یونانی انسان2 و گفتار، شناخت3 گرفته شده و نخستین بار در سال 1975 به مفهوم مطالعه بررسی تاریخ طبیعی انسان بکاربرده شده است (پویان فرد، 1373).

 

2-22 معرفی اندازه های آنتروپومتریک درعلوم ورزشی

اندازه های آنتروپومتریک در علوم ورزشی بر3 شاخص عمده استوار است (صداقت زادگان، 1379).

  • ساختار بدن
  • اندازه بدن
  • ترکیب بدنی

 

2-22-1 ساختار بدن

ساختار بدن به ساختمان بدن و شکل و شمایی اشاره می کند و روش های مختلفی برای طبقه بندی ساختار بدن مورد استفاده قرار میگیرد. برای مثال میتوان به نوع پیکربندی شلدون و هیث کارتر اشاره کرد که در ادامه توضیح مختصری در مورد این دو روش آمده است. در نوع پیکر شلدون، عباراتی چون غول پیکر، (آندومورف )، عضلانی پیکر (مزومورف) و لاغر پیکر (اکتومورف) به منظور توصیف یک فرد بر حسب نوع پیکری او مورد استفاده قرارمی گیرد اولین مورد فرد پیکری است که توسط گردی و نرمی بدن مشخص می شود. دومین مورد؛ عضلانی پیکر است که توسط بدنی چهار شانه و  عضلانی بر آمده مشخص می شود. مطلب آخر در مورد طبقه بندی شلدون لاغر پیکری است که دارای مشخصات مشهودی از جمله ظرافت بدنی، ضعف عضلانی، نحیفی می باشد. روش شلدون نیاز به عکس شخص مورد نظر از سه سطح مختلف بـدنش است.

نمرات 1 تا 7 تعیین کننده میزان پیکری شخص می باشد بدین صورت که نمره 1 حداقل و نمره 7 حداکثر تعیین شده است، برای مثال نوع پیکری 1-1-7 مشخص کننده یک فرد چاق، 1-7-1 حاکی از یک فرد عضلانی پیکر و 7-1-1 یک فرد لاغر می باشد (فاکس، 1380).

 

2-22-1-1 ساختار بدن و عملکرد ورزشی

ساختار بدن ورزشکاران ترکیب ویژه ای از سه جزء مذکور می باشند. معمولا ساختار بدن ورزشکاران شرکت کننده در رشته های ورزشی گوناگون با برتری یکی از سه جزء بر دوتای دیگر همراه است. بیشتر بدن سازها عضلانی پیکر هستند، والیبالیست های که دو متر یا بیشتر از آن قد بلند هستند لاغر بنظر می آیند، و بسیاری از کشتی گیران در حالت موازنه بین لاغر و عضلانی پیکر قرار دارند. با ذکر این نکته که مردان ورزشکار جزء عضلانی غالب است (پراداس و همکاران[1]، 2007).

 

2-22-2 اندازه بدن

اندازه بدن به قد و وزن بدن یک فرداشاره دارد. ارزیابی منظم از میزان رشد، وزن و قد فرد در شاخص اندازه بدنی بسیار اهمیت دارد، بدلیل اینکه دوران رشد کودکی و نوجوانی برخی صفات مشخص اولیه و ثانویه دیررس یا زودرس هستند که از عوامل اضطراب به شمار می روند، آگاهی و شناخت مربیان، و والدین و حتی خود فرد از میزان رشد قد و وزن می تواند اضطراب احتمالی ناشی از تغییرات قد و وزن را کم کند، زیرا رشد قد و وزن در دختران و پسران در دوران کودکی مشابه است و در دوران نوجوانی تفاوت های جنسی آشکار می شود (صداقت زادگان، 1379).

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   موانع پیاده سازی سیستم برنامه ریزی منابع سازمان

 

2-22-2-1 اندازه بدن و عملکرد ورزشی

بیشتر اوقات اندازه بدن در اشکال مفهومی همچون کوتاه یا بلند، بزرگ یا کوچک، سنگین یا سبک طبقه بندی می شود. که تفکیک مفاهیم مذکور با توجه به رشته ورزشی مشخص و معنی دار می گردد. یعنی برای رشته ورزشی خاصی وضعیت ورزشکار، نوع مسابقه یکی از مفاهیم ذکر شده مربوط به اندازه بدن در نظر گرفته می شود (نیکبخت، 1369).

بطور مثال در بین مردان ورزشکار شخصی که 180 سانتیمتر قد دارد برای بازی در بسکتبال حرفه ای کوتاه بنظر می رسد، اما در بین کشتی گیران همین فرد قد بلند محسوب می شود.

 

2-22-3 ترکیب بدن

ارزیابی از ترکیب بدن معمولا بمنظور مشخص نمودن وضعیت سلامت و آمادگی فرد و نظارت و برنامه ریزی برنامه های تمرینی جهت ورزشکاران می باشد که میزان درصد چربی بدنی بالا (پایین بودن توده بدون چربی) همواره با احتمال خطر مواجه بیماریهای قلبی، دیابت، فشار خون می باشد و برعکس.

ترکیب بدنی تکنیکی از اندازه گیری های بدن سنجی است که وزن بدن افراد را به دو قسمت وزن چربی دار و وزن بدون چربی تقسیم می نماید. وزن بدون چربی شامل عضلات، استخوانها، اندامها و بافتهایی که کاملا از لحاظ متابولیکی فعال هستند را گویند. باقیمانده وزن بدن را چربی تشکیل می دهد که خود شامل دو بخش است: بخش اول چربی ضروری نامیده می شود که در مغز استخوان، اطراف قلب، ریه، کلیه، کبد، بافت ها، سیستم عصبی ذخیره می گردد. این چربی برای محافظت عملکرد طبیعی اندامهای داخلی بدن (و در زنان ضرورتا برای تولید مثل) مورد نیاز است (آکادمی مقالات فیزیک[2]، 1984)

[1]  Pradas et al

[2]  American Academy of physical Education Papers