جریا، ساختما، (حیدری،۱۳۹۰،۹۶)، تناسبات

باید به آن توجه شود. برای طراحی مناسب ابتدا باید فضایی را که تابش نور خورشید در زمستان ایجاد می کند برای استقرار ساختمان (فضای بسته) مشخص کرد تا مانعی برای آن در طراحی فضاهای باز قرار نگیرد. پنجره های جنوبی ساختمان (مستقر در فضاهای نیمه باز همچون ایوان، بالکن و غیره) معمولا در زمستان نور خورشید را از ساعت نه صبح تا سه بعدازظهر به صورت مستقیم دریافت می کنند و این بیش از ۸۰%نور روزانه زمستانی است. (شجاعی پور،۶۹،۱۳۸۷)فضای باز مسکونی باید تأمین کننده فاصله لازم جهت استفاده از نور طبیعی و عدم سایه اندازی ساختمان ها بر روی یکدیگر باشد. (واتسون،۹۸،۱۳۸۷)

۴-۴-۲-۱-۲ سایه اندازی فضاهای بیرونی
سایه اندازی اکثر فضاهای بیرونی به دلیل بزرگی دهانه و فضا کار ساده ای نیست. انواع سایبان هایی که برای فضاهای بیرونی استفاده می شود، سایبان های غشایی، داربست ها، آلاچیق ها، می باشد. سایبان باید طوری طراحی شود که آفتاب زمستان را عبور دهد در حالیکه آفتاب تابستان را محدود کند.

میزان سایه ایجاد شده در فضاهای باز همچون حیاط به عوامل مختلفی چون موقعیت ساختمان، شرایط اقلیمی، شرایط زمانی (موقعیت فصول) ابعاد و اندازه های حیاط مرکزی و فرم آن بستگی دارد. سایه حاصله بر روی کف و جداره های ساختمان های دارای حیاط مرکزی در فصول گرم، اثر قابل توجهی بر کاهش بار سرمایشی ساختمان دارد.
۴-۴-۲-۲صوت
برای جلوگیری از انتقال اصوات مزاحم نظیر صدای اتومبیل ها و بازی کودکان و …اولین اقدام ایجاد فاصله با منبع صوت و دومین قدم ایجاد موانعی مانند استفاده از درختان و بوته ها بر سر راه است که این موانع به عنوان دیواره هایی جهت جلوگیری از صوت عمل نخواهد کرد.(حیدری،۱۳۸۷)
۴-۴-۲-۳ آلودگی هوا
آلودگی هوا نیز از عوامل محیطی است که تأثیر مستقیم بر استفاده کنندگان از فضاهای باز دارد. مواد آلوده کننده هوا ناشی از عبور مرور وسائل نقیله سبب عدم کارایی مناسب فضاهای باز می شود.
۴-۵ راهکارهای تعدیل خرد اقلیم از راه کنترل عوامل اقلیمی محیطی مؤثر بر آن
با توجه به مطالب ذکر شده در می یابیم که احساس انسان نسبت به محیط اطرافش را نمی توان تنها از طریق بررسی یکی از عوامل اقلیمی بیان کرد. زیرا ترکیب این عناصر بر انسان تأثیر می گذارد و با آسایش فیزیکی او ارتباط دارد.
۴-۵-۱ تابش
میزان تابش از خورشید در سطوح مختلف حیاط، از عوامل اصلی تأثیرگذار بر عملکرد حرارتی ساختمان است. تابش خورشید جذب شده سبب بالا رفتن دمای سطوح و دمای هوای اطراف آنها می شود که تأثیر بسیاری بر عملکرد حرارتی حیاط و در نتیجه فضاهای سکونتی اطراف آن دارد.
از مهمترین ویژگی های فضای باز و نیمه باز و تمایز آن از فضای داخل، تابش خورشیدی در این فضاست. از سویی امکان کنترل تابش در تابستان (به معنای سایه اندازی) و در زمستان (به معنای قرارگیری در معرض آن) توسط طراحی وجود دارد. (حیدری،۱۳۹۰،۹۶)
۴-۵-۱-۱کنترل دسترسی به خورشید برای عابرین پیاده
آسایش حرارتی انسان در فضاهای باز ممکن است به همان اندازه که به دمای هوا بستگی دارد، به قرارگیری عابر پیاده در معرض بار تابشی نیز بستگی داشته باشد. علاوه بر این، توانایی ما برای کنترل دمای هوا در فضاهای باز بسیار محدود است، در حالیکه کنترل قرارگیری در معرض آفتاب حداقل از لحاظ ایده و مفهوم نسبتا ساده است.
موقعیت خورشید را می توان با استفاده از برنامه های متعدد کامپیوتری در حوزه عمومی، برای هر تاریخ و زمان، با توجه به مختصات جغرافیایی محل محاسبه کرد. نرم افزارهای طراحی نیز بررسی های سایه اندازی را با عناصر ساختمانی یا عناصر سایه انداز مشخصی که هندسه آنها یک بار تعیین شده است، ممکن می سازند. مشکل اصلی قرارگیری در معرض خورشید در هر یک از سطوح مختلف فرآیند طراحی است. اثرات جهت گیری و هندسه معابر و همچنین شکل ساختمان در این رابطه بررسی خواهد شد. با این حال باید متذکر شد که استراتژی هایی مانند ایجاد سایه با محدود کردن عرض معابر، ابزار نسبتا ناسنجیده ای است. سایه می تواند با استفاده از درختان در امتداد پیاده رو یا توسط گذرگاه های طاقدار تلفیق شده، در تراز معابر ساختمان های مجاور نیز به وجود می آید . (حیدری،۱۳۹۰،۹۶)
همچنین استفاده از داربست هایی که توسط گیاهان رونده در بخش بالا سایه اندازی شده اند نیز راهکار مناسبی برای کنترل تابش خورشید به شمار می رود. اگر جهت آنها به سمت جنوب باشد، می تواند در تابستان تولید سایه نماید و اجازه عبورتابش خورشیدی در زمستان را بدهد. اگر در جهت شرق، شمال و غرب باشد غیر موثر خواهد بود. (Brown). مگر در شرایطی که گیاهان رونده کناره های داربست را نیز بپوشاند. هنگامی که تصمیم گیری در مورد دوره ای که قرارگیری در معرض تابش مطلوب است انجام شد، باید اعمال محدودیت های هندسی صورت گیرد تا از سایه اندازی سازه های مجاور بر مناطق پیاده ای که نیاز به تابش دارند جلوگیری شود. در مورد یک فضای ساده خطی، این محدودیت ممکن است شکل یک صفحه با شیبی مناسب نسبت به سطح افق را به خود بگیرد که بالای آن هیچ ساخت وسازی مجاز نباشد، با این حال، فضای باز اغلب هر فرم نامنظم و شامل خیابان ها و میدان هایی با تناسبات و جهت گیری های متفاوت است. ایجاد یک پوسته خورشیدی مناسب و پاسخگو به معیارهای همچون قرارگیری در معرض تابش خورشیدی، تنها با کامپیوتر محاسبه می شود. (حیدری،۱۳۹۰،۹۶)
۴-۵-۱-۲تناسبات با توجه به نیاز سایه
و آفتاب
جهت بهینه کردن تابش دریافتی بر سطوح مختلف حیاط، باید حیاط دارای ابعاد مناسب باشد. در غیر این صورت در مواقع نیاز به تابش ، سایه بیش از اندازه خواهد بود و در مواقع نیاز به سایه، با تابش بیش از اندازه روبرو خواهیم شد. مطالعات بسیاری در این زمینه صورت گرفته که همگی بر حفاظت از سطوح حیاط در برابر تابش بیش از اندازه و جلوگیری از ورود بادهای مزاحم با رعایت تناسبات و درجه محصوریت تأکید کرده اند. (پوردهیمی، ۱۳۸۲)
کنترل سایه در ساختمان ها سبب بهبود بارهای سرمایشی و گرمایشی و آسایش بصری و حرارتی خواهد شد. کنترل سایه اندازی و تابش تا ۳۱ درصد سبب کاهش مصرف انرژی (روشنایی، گرمایش و سرمایش) در ساختمان خواهد شد. زمانی که نمایی در سایه قرار داشته باشد، دمای سطحی آن پایین است، بنابراین گرمای کمتری از آن سمت جذب ساختمان می شود و انرژی کمتری برای سرمایش آن مورد نیاز است. اگر در تابستان معابر و پیاده رو ها در سایه باشند، دمای تشعشعی متوسط روزانه پایین خواهد بود و آسایش بیشتری برای عابرین فراهم می آورد.
مطالعات نشان می دهد که دمای روزانه تابستانی در خیابان های با نسبت ارتفاع به عرض یک به یک، ۴ درجه بیشتر از خیابان های با نسبت ارتفاع به عرض سه به یک است. در صورتی که نسبت طول به عرض و همچنین ارتفاع یک ساختمان به درستی تعیین شود، ایجاد سایه بهینه بر روی کف و جداره های ساختمان، دمای دیواره و لایه های اطراف ساختمان را کاسته و کوران و تهویه طبیعی، سبب کاهش دمای هوا در حیاط و در نتیجه بهبود شرایط حرارتی در فضاهای اطراف می شود. (پورجعفر،۱۳۹۲)
۴-۵-۱-۳ تأثیر تغییر تناسبات بر میزان سایه جداره های حیاط
آشکاراست که نقش جداره های حیاط، نسبت به کف آن، جهت افزایش بار حرارتی ساختمان، قابل ملاحظه تر است. بنابراین سایه ایجاد شده بر روی دیوارها، اثر قابل توجهی بر کاهش دمای فضاهای داخلی خواهد داشت. این اعمال اثر، عمدتا بر اساس کاهش دمای هوای لایه های اطراف جدار و در نتیجه تبادل کمتر حرارت هوای خارج با داخل، صورت می گیرد. لازم به ذکر است در معماری سنتی شدت انرژی تابشی بر روی جداره ها با راهکارهایی همچون ساخت ایوان، آجرکاری تزیینی بر روی سطوح، ساخت تاق های تزیینی و عملکردی و … کاهش یافته است.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   تحقیق رایگان درموردسازمان ملل، دفاع مشروع، توسل به زور، مخاصمات مسلحانه

۴-۵-۱-۴دما و نوسانات روزانه
دما کمیتی نسبی است که میزان انرژی حرارتی جسم یا هوا را تعیین می کند و به جنبش ذرات ماده بستگی دارد. و مهم ترین عامل در تعیین آسایش حرارتی انسان به شمار می رود.
مقدار انرژی خورشیدی تابیده شده به هر نقطه از سطح زمین در طول سال، به شدت و دوام تابش در آن منطقه بستگی دارد و میزان گرما و سرمای سطح زمین، عامل اصلی تعیین کننده درجه حرارت هوای بالای آن است. جریان هوا و باد باعث تماس بیشتر توده های عظیم هوا با سطح زمین و در نتیجه گرم شدن هوا می شود. در شب ها و در فصل زمستان که سطح زمین حرارت خود را از دست می دهد و سردتر می شود. بنابراین میزان تغییرات روزانه و سالانه درجه حرارت هوا، به تغییرات روزانه و سالانه درجه حرارت هوا، به تغییرات درجه حرارت سطح مورد تماس آن بستگی دارد. (روحی زاده،۹۳،۱۳۸۷)
۴-۵-۲رطوبت
در میان تمامی عوامل محیطی مؤثر بر شرایط خرد اقلیمی فضاهای باز و نیمه باز، دمای هوا و رطوبت علیرغم تأثیرگذاری چشمگیر بر شرایط آسایش حرارتی انسان، نمی توانند به جز در شرایط خاص، توسط منظر دستخوش تغیرات زیادی شوند. این عوامل تحت تأثیر زیاد منظر در مقیاس خرد اقلیم قرار نمی گیرد. استفاده از پوشش گیاهی بر دما و رطوبت هوا تأثیر شگرفی می گذارد.
همچنین استفاده از آب در فضای باز نیز نقش مهمی در تعدیل رطوبت فضا دارد. به طور کلی، آب در یک سطح صاف رو به جنوب می تواند اشعه خورشیدی را به فضا منعکس کند؛ در عمل هیچ تأثیری بر باد ندارد، اگر در فضایی بسیار محصور که در آن تبادل هوا بسیار کم است، می تواند بر درجه حرارت هوا و رطوبت هوا تأثیرگذار باشد. علاوه بر این هنگامی که بر روی یک سطح اسپری شود، می تواند سطح را خنک نماید، در نتیجه میزان تابش ساطع از آن سطح کاهش می یابد. (حیدری،۱۳۹۰)
۴-۵-۳جریان هوا
جریان هوا یا به دلیل اختلاف فشار و یا به دلیل اختلاف دما بین دو ناحیه می باشد. سرعت مطلوب جریان هوا همچنین ارتفاع حرکت آن به دما، رطوبت و نوع فعالیتی که در فضا انجام می شود و خصوصیات اقلیمی آن بستگی دارد.عواملی که در شکل و سرعت جریان هوا در داخل ساختمان تأثیر دارند، شامل موارد زیر می شود:
۴-۵-۳-۱جهت استقرار
“حداکثر فشار هوا در جبهه رو به باد ساختمان زمانی ایجاد می شود، که نمای ساختمان عمود برجهت وزش باد باشد. حداکثر سرعت جریان هوای داخل نیز در چنین حالتی ایجاد می شود. اگر در یک مجموعه و محیط باز، ساختمان های یک طبقه بصورت شبکه ای از ردیف های پشت سر هم قرار گیرند، منطقه هوای ساکن پشت به باد اولین ردیف، بر ردیف دوم منطبق می گردد. فاصله ای معادل ۶ برابر ارتفاع ساختمان لازم است تا جریان هوای مناسبی برای ردیف دوم تأمین گردد. (کسمایی،۲ ۱۳۸)
۴-۵-۳-۲خصوصیات خارجی
در استقرار ساختمان در محوطه و نیز در جایگزینی بازشوهای ساختمان ، باید توجه داشت که ساختمان و بازشوهای آن ، در سایه باد موانع رو به باد قرار نگیرند. افت سرعت باد بوسیله سطوح ناهماهنگ ، مثل ساختمانها ی پراکنده ، دیوارها، حصارها، درخت ها و بوته ها شدیدتر می شود.خصوصیات خارجی ساختمان به خودی خود می تواند تأثیر زیادی در تولید فشار هوا داشته باش
د. اگر جریا ن هوا با زاویه۴۵درجه به نما ی ساختمان بوزد، یک دیوار بال مانند در انتهای پشت به باد ساختمان ، یا بال جلو آمده یک ساختما ن می تواند فشار باد را دو برابرنماید. چنین تأثیر مشابهی را می توان با جلو آمدگیهای رو به باد لبه بام ، ایجاد نمود (تصویر ۴-۱۷).(کسمایی، ۱۳۸۲)
۴-۵-۳-۳ تقسیم فضای داخلی
هرگاه، یک جریان وارد شونده وادار به تغییر جهت در یک فضا گردد، انرژی ذاتی جریان بطور قابل توجهی آزاد میگردد. این امر هنگامی اتفاق می افتد که عرض یک ساختمان بیش ازعمق اتاق هایش باشد. لازم است که هر فضا در ارتباط بادیگر فضاها تهویه شود. با قرار دادن پارتیشن ها ی داخلی در محل های مناسب، می توان سطح بزرگ تری از فضا را بطورطبیعی و یا گاه باتغییرات محدودی در سرعت جریا ن هوا تهویه نمود.
۴-۵-۳-۴ کوران
با توجه به تصویر ۴-۱۸ ، بدون وجود بازشوی خروجی یا در صور ت یک تیغه داخلی کامل ، حتی درصورت وجود بادی شدید،جریا ن هوای موثری در داخل ساختما ن ایجاد نمی شود. در برخی موارد، تغییر نوسان فشار که “ضربه ” نامیده می شود، اتفاق می افتد. این تأثیر ممکن است بوسیله تعبیه تنها یک بازشو در جبهه پشت به باد و بدون دریچه ورودی هوا ایجاد شود )کسمایی، ۱۳۸۸)
تصویر ۴-۱۸ نحوه کوران با توجه به بازشو، جلوزدگی بام و تأثیر در فضای داخلی
۴-۵-۳-۵ کنتر ل بازشوها
قاب ها، جلو آمدگی ها، کرکره ها و سایر عناصر کنتر ل کننده بازشوها نیز در شکل جریان هوای داخلی که در پشت فضاهای نیمه باز واقع شده اند، موثرند. قاب پنجره ها می تواند جریا ن هوا را به طر ف بالا هدایت کند. تنها قابهای لولایی یا قابهای محوری قابل چرخش می توانند. هوا را به طرف پایین و منطقه زندگی هدایت نمایند. جلو آمدگی ها نیز می توانند، با ایجاد فشار تولید شده در بالای پنجره ایفای نقش نمایند. بنابراین فشار پایین پنجره باعث هدایت جریا ن هوا به طرف بالا میشود. ایجاد یک شکاف و محل اتصال جلوآمدگی به ساختمان ، باعث تأمین فشار در قسمت پایین ، و درنتیجه هدایت جریان هوا به طرف منطقه زندگی میشود .
۴-۵-۳-۵-۱جهت پنجره ، اندازه ها و الگوهای جریان هوا
جریا ن هوا در داخل یک فضا بستگی به توزیع فشار در اطراف ساختما ن، جهت ورودی ، ابعاد بازشوها و اینرسی هوای محیط بیرون دارد. جهت پنجره از نظر تضمین توزیع یکسان حرکت هوا در فضا، حائز اهمیت است . در اغلب موارد و در صور ت وجود یک محور بین ورودی و خروجی اگر ورودی عمود بر جهت باد غالب باشد جریان هوا مستقیم به سمت خروجی هدایت میشود و تأثیر اندکی بر دیگر فضاهای اتاق دارد. زمانی که پنجره ها در دیوارهای مخالف قرار دارند، و باد غالب بصور ت ۴۵ درجه به

دیدگاهتان را بنویسید