اوقات فراغت چه کارکردهایی دارد؟

دانلود پایان نامه

اوقات فراغت می‌تواند بسیاری از نیازهای انسان از قبیل نیاز به استراحت و رفع خستگی، نیاز به تفریح، نیاز به سرگرمی و ایجاد تنوع، نیاز به شکوفایی استعدادهای شخصی،(ایمانی،1382)، نیاز به رشد فرهنگی و نیاز به شکوفایی فردی و اجتماعی را برآورده نماید، بنابراین اوقات فراغت دارای کارکردهای زیر می‌باشد؛

2-2-22-1)  استراحت و رفع خستگی جسمانی و روانی

 به نظر می رسد کسانی که بخش عمده نیروی‌شان را صرف رسیدن به مقاصد شغلی یا تحصیلی نموده‌اند، به‌دلیل خستگی و رکورد جسمی و ذهنی، چندان موفق نبوده‌اند. بنابراین فرصت استراحت غیر از زمان خواب، حتی اگر همراه با تخیل باشد، برای سلامتی روح و جسم افراد به‌عنوان بخش ضروری از زندگی انسان لازم است،(عصاره،1376).

2-2-22-2) تفریح

 باید توجه داشت که آدمی در راه تفریح به دنیای تازه یا خیالی کشیده می‌شود و از انجام یکسری وظایف تکراری آزاد می‌گردد. ازاین‌رو نباید فکر کرد که اگر یک روز با اعضای خانواده به پارک برویم وقتمان را تلف کرده‌ایم، چرا که تاثیر‌گذارترین آموزش‌ها، آموزش‌های غیررسمی است،(به پروژه،1382).

2-2-22-3)  کارکرد متعالی و اصلاحی

اوقات فراغت مناسب‌ترین زمان برای ارزیابی رفتار فردی و اجتماعی را فراهم می‌سازد، به‌گونه‌ای که سبب می‌شود انسان با آرامش خاطر نسبت به خصوصیات اخلاقی، رفتاری و… خویش تعمق نماید و نقاط قوت و ضعف خود را دریابد و در اصلاح آن بکوشد. ما برای توسعه و رشد هر سازمان، بحث ارزیابی را جزء مباحث اصلی آن سازمان قرار می‌دهیم تا جایی که رشد سازمان را در گرو ارزیابی مستمر آن می‌دانیم، حال آن که این خود ارزیابی را در مورد سازمان وجود خود مورد غفلت قرار می‌دهیم.

آنچه به این غفلت شدت می‌بخشد کثرت فعالیت‌های ذهنی و عملی در زندگی روزانه است. درگیری و اشتغال شدید، بدون بهره‌گیری از فرصت‌های آزاد برای تعمق و بازنگری به عمل‌کردها و نحوه‌ی برخورد با افراد در مواجهه با پدیده‌های مختلف ممکن است به تدریج موجب پیدا شدن بعضی عادات یا رفتارهای نامطلوب در انسان شود. دراین صورت اوقات فراغت را می‌توان به ‌عنوان مناسب‌ترین زمینه برای اصلاح بسیاری از مشکلات رفتاری در نظر گرفت،(هاشمیان،1382).

2-2-22-4)  شکوفایی خلاقیت

 انسان می‌تواند در اوقات فراغت فارغ از قالب‌های طراحی شده، در زمینه‌ی مسایل مورد علاقه خود فعالیت نماید. تفکر واگرا یا خلاق نیز مستلزم بهره‌گیری از چنین فضاهای زمانی است. مطالعات انجام شده در زمینه ویژگی‌های افراد خلاق نشان می‌دهد که آنان علاوه بر این که از هوش سرشار و روحیه انعطاف‌پذیری برخوردارند، از اوقات فراغت نیز حداکثر بهره را گرفته، با آزاد اندیشی و تفکر واگرا مسایل مختلف را بررسی می‌کنند و به راه‌حل‌های جدید دست می‌یابند. در صورتی که فشار زمان یا فشار وقت در زندگی امروز، خود زمینه‌ساز تنش و اضطراب فزاینده است، به‌ویژه این که اضطراب شدید، خود از آفات تفکر مولد است. بدین لحاظ ایام فراغت فرصت مناسبی برای ظهور و رشد و شکوفایی استعدادها، توانایی‌ها، خلاقیت‌ها نو­آوریهای افراد است،(هاشمیان، 1382).

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   پایان نامه جدید : بررسی عوامل موثر بر گرایش رفتاری به استفاده از خدمات تلفن بانک -دانلود پایان نامه مدیریت

2-2-22-5)  بهداشت روانی

 حسن گذران اوقات فراغت عاملی موثر در سلامت و بهداشت روانی افراد است. اشتغال مستمر و بدون وقفه فکری و عملی در فعالیت‌ها یا مشاغل معین موجب خستگی جسمی و ذهنی گردیده، به تدریج فرد نشاط و سرزندگی خود را از دست می‌دهد. فشارهای ناشی از اشتغال ممتد ذهنی و جسمی(به خصوص‌ذهنی) نه تنها ممکن است همراه با از دست دادن نشاط و تعادل حیاتی فرد باشد بلکه در مواقعی عامل مهمی در بروز بسیاری از اختلالات روانی هم‌چون نوروزها، افسردگی‌ها و نارسایی‌های جسمی، به‌ویژه از نوع بیماری‌های روان­تنی می‌گردد. بنابراین یکی از آثار و نتایج اوقات فراغت جبران صدمات جسمی و روانی ناشی از هیجانات مداوم کار و نیز رهانیدن انسان از کسالت ناشی از یکنواختی و انجام وظایف روزانه است،(هاشمیان، 1382).

2-2-22-6)  اوقات فراغت و توسعه‌ی مهارت‌های شناختی

اوقات فراغت مناسب‌ترین فرصت برای توسعه مهارت‌های شناختی و شکوفایی استعدادهاست. هرگاه فرد بدون این‌که تکلیف خاصی را بر عهده داشته باشد با علاقه و انگیزه‌ی شخصی در زمینه‌های متنوع آموزشی به فعالیت بپردازد، مسلما تلاش وی دراین شرایط مطلوب و خوشایند ذهنی و روانی منجر به فراگیری‌های پایداری خواهد شد.

2-2-22-7) اوقات فراغت و مهارت‌های حسی و حرکتی

 تأثیر مهارت‌های حسی و حرکتی و فعالیت‌های ورزشی بر کنش‌های ذهنی و تحول روانی به‌گونه ای است که بسیاری از روان‌شناسان و کارشناسان تعلیم و تربیت عقیده دارند که این قبیل فعالیت‌ها می‌بایست در درجه اول جزو برنامه‌های موظف آموزشی قرار گیرد. آشنایی افراد با برنامه‌ها و روش‌های مختلف فعالیت‌های حسی و حرکتی نه تنها سبب تقویت کنش‌های ذهنی می‌گردد، بلکه موجبات نشاط درونی و سرزندگی، تقویت اعتماد به نفس و بالطبع بهداشت روانی آنان را فراهم می‌سازد.

بنابراین وجود مشکلات و اختلالاتی از قبیل افسردگی، استرس، روان پریشی، احساس ناامیدی و یاس، بی معنی دانستن زندگی و عدم تمایل به شرکت در فعالیت‌های اجتماعی و محیط پیرامون و ……… را می‌توان با برنامه‌ریزی برای اوقات فرغت حل وفصل نمود،(ایزدی،1386).

قابل توجه است که با همه­ی موارد ذکر شده، باز هم پیشگیری از اعتیاد با تمهیداتی چون ورزش و تفریحات سالم در مقایسه با درمان و اقدامات بازتوانی به مراتب آسان­تر و کم­هزینه­تر است(احمدی و حسنی،2003).