با رسوم اعراب خوزستان در آخر ماه رمضان آشنا شید

ماه مبارک رمضان همیشه در کشورمون و در بین فامیل هم میهن مون با آیین های جور واجور برگزار می شه. عرب های ایران در بقیه شهرستان ها و به خاص در خوزستان آیین خاصی دارن. مردم عرب خوزستان جدای از تبریکات حلول ماه مبارک رمضان و آیین "گرگیعان" در شب پانزدهم رمضان در روزای آخر هم برخوردار از آدابی خوشگل و سنتی هستن. واسه شناخت این رسم باحال با سایت ما همراه باشین.

356

مقالات در رابطه:

  • مضیف و مراسم قهوه خوری ، آیین پذیرایی از مهمون در جنوب ایران
  • راهنمای سفر نوروزی به استان خوزستان، قسمت اول
  • راهنمای سفر به استان خوزستان، قسمت دوم
  • عروسک بازبازک لیلی و موسیقی علوانیه خوزستان ثبت ملی می شه

ماه مبارک رمضان همیشه در کشورمون و در بین فامیل هم میهن مون با آیین های جور واجور برگذار می شه. عرب های ایران در بقیه شهرستان ها و به خاص در خوزستان آیین خاصی دارن. مردم عرب خوزستان جدای از تبریکات حلول ماه مبارک رمضان و آیین "گرگیعان" در شب پانزدهم رمضان در روزای آخر هم برخوردار از آدابی خوشگل و سنتی هستن.

مثل این مراسم سنتی می توان به روزای آخر ماه مبارک رمضان اشاره کرد. دو روز پایانی ماه رمضان در بین مردم عرب خوزستان اسامی خاصی دارن. مردم عرب خوزستان دو روز قبل از عید رو "ام الوسخ" و یه روز مونده به عید رو "ام الحلس" می نامند. "ام الوسخ" به معنی "روز چرکین" است که در این روز مردم عرب به نظافت خونه ها خود می پردازند، اجناس جدید واسه منزل خریداری می کنن و خونه رو واسه فرارسیدن عید و اکرام مهمون تمیز و آماده می کنن. روز بعد از "ام الوسخ" رو "ام الحلس" می نامند. ام الحلس هم که اسمی محلی و قدیمی از روزایرمضانه به معنی روز نظافت و رسیدگی شخصی بوده که جوانان در این روز به ظاهر خود رسیدگی می کنن. می توان گفت "ام الحلس" مخالف و نقطه مقابل "ام الوسخ" است.

5456

در این روزا همه بازارهای شهرستان های جور واجور از بازار دانیال در شوش دانیال و خرید شوشی ها و روستاهای دور و بر مثل سرخه و چعب تا "جهت الکویت" یا بازار کویت و بساطی های آخر شب در سوسنگرد، شوشتر، بازار امیدیه، شادگان و حمیدیه تا بازارهای خرمشهر و کوره و آبادان و دیگه شهرها تا شب عید فطر ادامه داره.

یکی از نکات باحال در این روزایاینه که خیلی از خریدهای عید فطر در شهر اهواز صورت می گیرد و خیلی از شهرستانی ها به اهواز اومده و بعد از تموم شدن خرید به شهر خود برمی گردند. شاید همین رفت و آمدها یه جور رسمه که از زمان های قدیم در خوزستان مونده. مثلا در تاریخ طبری به نام "جهت الاهواز" اشاره کرده که به معنی بازار اهواز بوده و از اون زمان به عنوان بازار بزرگ در بین شهرستانی ها و روستاها جا افتاده بود. با نگاهی به تاریخ طبری و هم اینکه خریدهای عید فطر این تردد میان شهرستان ها با اهواز رو می توان رسمی دیرین در نظر گرفت.

"بازار عبدالحمید" اهواز هم که حکایتی واسه خود داره. زیبایی و تنوع سنتی این بازار به اندازه ای بوده که احمد محمود یکی از بزرگ مردان ادبیات کشورمون از اون توضیح افسوس نکرده. در این بازار از آجیل و خشکبار گرفته تا ماهی و لباس های محلی عربی، برگشت، بخور و دله قهوه (قهوه جوش عربی) یافت می شه. طنین و ترنم موسیقی عربی محلی رو از گوشه و کنار دکان و مغازه و دست فروش ها می توان شنید. "بازار کیان" هم همینطوری. در اهواز حالا خوبیش اینه کمی مرکزیت بازارها از بین رفته و الان در روزایعید فطر بازارهای مناطق زیتون و کیانپارس و بازار کوروش هم به جمع بازارها اضافه شده ان.

3548

از دیگر رسم های مردم عرب خوزستان اینه که در روز عید فطر بعد از به جا آوردن فرایض ماه مبارک همه خود رو واسه خوندن نماز عید آماده می کنن. مصلی و همه مساجد محلات اهواز و شهرستان ها پر از مشتاقان عید می شه. بعد از خوندن نماز و دادن فطریه همه خود رو واسه دید و بازدید آماده می کنن. در اول افراد یه محله واسه شادباش عید به خونه و همسایه های مصیبت زده محله خود می روند و واسه اونا دعای سالی خوش و نکو می کنن. در خونواده عزادار هم رسمه که لباس مشکی خود رو به احترام عید یه روز از تن بیرون می کنه. بعد از اون نوبت به بزرگان محله می رسد.

خونواده

مثل اعمال زیبایی که در روز عید فطر تماشاگر اون هستیم باز بودن در خونه هاس. اگه درب خونه ای بسته بود یه جور بی احترامی به عید تلقی می شه. همسایه ها با شعارهای"یا الله"، "عیدکم مبارک یا اهل البیت" (عید شما مبارک ای صاحب خونه) وارد خونه ها می شن و با جملات "عیدکم مبارک" و "ایامکم سعیده" (عیدتون مبارک و روزاتون خوب باد) عید رو به هم شادباش می می گن.

545

خیلی از مردم اهواز روز عید سفره پهن کرده و تنقلاتی رو در سینی های گرد قرار می بدن. در این سفره میوه، آجیل و تنقلات و قرآن کریم رو می بینیم. این رسم در بعضی مناطق کمی فرق داره. مثلا در امیدیه و شهرستان های دور و بر اون به جای انداختن سفره از سینی به کار گیری می کنن و تنقلات خود رو بنا به رسم اون مناطق در سینی های گرد می گذارن.

مهمانان بعد از چند دقیقه نشستن همه از جا برخاسته و با گفتن "الله ایعوده علیکم بلخیر و العافیه" به این معنا که "خدا این روز رو دوباره با نه و عافیت براتون برگرداند" به خونه بعدی می روند. دید و بازدید عید فطر باید از ریش سفید محله شروع شه و تا کوچیک ترین فرد از نظر سنی به پایان رسد. خانوم ها هم به دلیل مهمون نوازی مجبور به موندن در خونه هستن و دید و بازدید خود رو بعد از تموم شدن دید و بازدید آقایون یعنی تقریبا عصر شروع می کنن. در بین عشایر هم مردم با هوسه (یه جور پایکوبی محلی عربی) کوچه های محلات رو طی می کنن و به سراغ بزرگ محله و قبیله رفته و در مضیف (اتاقی مخصوص مهمون ها) گرد هم جمع می شن و بعضی به شعرخوانی می پردازند و ترنم شنیدن صدای شعرهای شعبی (شعرهایی با زبون گفتار) گوش ها رو نوازش می دهد.

بد نیس اشاره کنیم جهان عمومیت گرایان معتقد به وجود مشترکات زیادی میان جوامع جورواجور بشری بودن و هستن. کشور ما هم دارای اشتراکات فرهنگی زیادیه. اشتراکات فرهنگی و اهمیت عید فطر در بین بیشتر فامیل کشورمون مشابهه و یه جور پتانسیل فرهنگی به حساب می رود که بدیش اینه از اون دور بوده ایم. مثلا ترکیه، مصر و بعضی از کشورای مسلمون رو ببینیم که چه گونه از ظرفیت فرهنگی خود در ماه مبارک رمضان و عید فطر واسه جذب گردشگران به کار گیری می کنن. از نظر خیلی از صاحب نظران پیشرفت انسانی و پیشرفت فرهنگی بسیار مهم تر از پیشرفت فناورانه و اقتصادیه و اینجور پیشرفت هایی هم باید طبق فرهنگ های جور واجور تعاریفی متفاوت داشته و به صورتی انعطاف آمیز به عمل درآیند.

5242

باید پذیرای فرهنگ دیگری باشیم و نگاه کردن به بقیه فرهنگ ها رو در خود داخلی کنیم تا نکنه دچار پوسیدگی فرهنگی شیم. پتانسیل و توانایی فرهنگی در خوزستان فوق العاده س و می توان با هدف دار کردن متخصصانه اون به خیلی از اهداف فرهنگی مون برسیم. نباید فراموش شه که عید فطر از اعیاد اسلامی در کشورمونه. با این حال نگاه به این عید اسلامی در مناطق جور واجور ایران فرق داره. به عنوان مثال تو تهران و مناطق مرکزی و شمال غرب ایران عید فطر بیشترین حد عید اسلامی ساده و عادیه و آیین های اون هم به برگزاری نماز عید فطر و شادباش معمولی اون خلاصه می شه.

اما در دیگه مناطق ایران عید فطر یه عید معمولی و یه روز عادی نیس، بلکه مراسم و آیین های سنتی بسیاری همون گونه که پیش تر ذکر شد واسه این عید هست. همه این ها جزیی از فرهنگ، هویت و باورهای این بخش از مردم کشوره. وجود این آیین ها و استحاله نشدن اون ها نشون دهنده فرهنگ و هویت ریشه دار آنانه. خوزستانی ها همیشه تمایل دارن که تعطیلات این عید کمی اضافه بشه تا دست کم با خیالی راحت به خریدها، خونه تکونی و اجرای آیین و مراسم قبل و بعد از عید برسن، چون این دید و بازدیدها تا دو الی سه هفته پس از عید ادامه پیدا می کنه.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *