الف_ دین
گولن تعریفی از دین ارائه می دهد که مشابه رویکرد سکولارها به دین می باشد. یعنی دین را مقوله ای فردی در نظر می گیرد نه امری عمومی. لذا با اسلام گرایی سیاسی و حزب سیاسی شدن مخالفت می کند. از این رو به اسلام گرایی سیاسی اربکان، حکومت هایی نظیر ایران و عربستان انتقاد دارد. در نگاه وی اسلام گرایی سیاسی افراط در امور دینی است (نوروزی فیروز، ۱۳۹۱: ۶۷). در نگاه وی در بحث دین و فرد ایجاد تعادل راه حل مناسب است. افراد بایستی در نوع دین و انجام مناسک و یا عدم آن آزاد باشند (نورالدین، ۱۳۸۲: ۱۹۴).
وجه دیگر تعریف دین، تعریف و نوع نگاه به سکولاریسم می باشد. سکولاریسم در اندیشه های فتح الله گولن به معنای ضد مذهب بودن نیست بلکه آزادی افراد در پذیرش و عدم پذیرش مذهب است. وی این رویکرد را از ضیاء گوکالپ اقتباس کرد (ارس؛ کاها، ۱۳۸۱: ۶۶).
گولن با اتکاء به این تعریف بر رفتار افراطی کمالیست ها انتقاد وارد می کرد. بنابراین می توان گفت ترجیع بند اندیشه های گولن تعادل و میانه روی است از این روست که جنبش وی را اسلام میانه رو نامیده اند (نوروزی فیروز، ۱۳۹۱: ۶۷).
الف_ ۱_ نگاهی به اجتماعی بودن دین اسلام از دیدگاه قرآن
متفکران اسلامی, در آثار گوناگون خود, از قلمرو اجتماعی دین, سخن گفته و دخالت دین را در شؤون دنیوی امری روشن و ناشی از طبیعت دین دانسته اند و گفته و نوشته اند: دین اسلام, تنها عهده دار پیوند انسان با خدا و محدود به بیان احکام عبادی و اخلاقی و ثواب و عقاب اُخروی نیست, بلکه برنامه هایی برای اداره جامعه بر محور قسط و عدل و جهت دادن سیاست ها براساس عزت و حکمت دارد.
الف_ ۲_ جهت گیری قرآن
آیاتی که بر قلمرو اجتماعی اسلام دلالت دارند, بسیارند و شمارش آنها دشوار، از این روی, به چند دسته از آیات که بیش تر بعد سیاسی و حکومتی اسلام را می نمایانند, اشاره می کنیم:
_آیات بیانگر حکومت مطلقه خداوند:
ان الحکم الاّ للّه یقصّ الحقّ وهو خیر الفاصلین (انعام: ۵۷).
ثم رُدّوا الی الله مولاهم الحقّ اَلا له الحکم (انعام: ۶۲).
فالحکم للّه العلی الکبیر (مومن: ۱۲).
_ آیات بیانگر حکومت و داوری پیامبران:
آیات ۱۲۴سوره بقره و ۵۴ سوره نساء در مورد حضرت ابراهیم(ع), آیات ۲۰ و ۲۶ سوره ص و ۲۴۷ الی ۲۵۱ سوره بقره در مورد حضرت داوود (ع)، آیه ۳۵ سوره ص در مورد حضرت سلیمان (ص)، و آیات ۵۵ و ۱۰۱ سوره یوسف در مورد حضرت یوسف (ع).
_ آیات ۶ سوره احزاب و ۵۹ سوره نساء بیانگر ولایت و زعامت سیاسی پیامبر اسلام(ص) و آیه ۶۵ سوره نساء بیانگر تعلق داشتن منصب قضاء به آن بزرگوار است.
_ آیات بیانگر هدف بعثت پیامبران:
آیات ۲۶ سوره نحل، ۵۹، ۱۴۲ و ۱۵۷ سوره اعراف، ۱۲۹ سوره بقره، ۱۶۴ سوره آل عمران، ۱۰۶، ۱۲۴، ۱۵۱، و ۱۶۰ سوره شعرا، ۲۵ سوره حدید، و ۸۸ سوره هود همگی هدف از بعثت انبیاء آن هم در باره جامعه بشری را تبیین کرده اند.
_ آیات ستایش گر حکومتهای صالح و عدالت گستر و محرومیّت زدا:
خداوند در قرآن مجید حکومتهای صالح و ستیزنده با ستم و تباهی و ستمکاری را به بهترین وجه می ستاید. و ستایش قرآن, یعنی پذیرش, آن هم در مرتبه و سطح بسیار بالا و والا و این ستایش ها پیام دارند که هان ای مسلمانان به حکومت شایستگان تن در دهید و یا خود حکومت صالحان و
شایستگان را بنا نهید.
خداوند درباره مؤمنانی که مورد ستم واقع شده اند می فرماید:
الذین ان مکنا هم فی الارض اقاموا الصلوه وآتوا الزکاه وامروا بالمعروف و نهوا عن المنکر (حج: ۴۱)، آنان کسانی هستند که اگر در زمین به آنان توان و امکان دهیم, نماز به پا می دارند, زکات می دهند, به نیکی ها دستور می دهند و از بدی ها باز می دارند.
در آیات دیگر, از حکومت طالوت (آیات ۲۴۶ الی ۲۵۱ سوره بقره), سلیمان (آیه۲۵ سوره ص) و داود (آیه ۲۰ سوره ص) ستایش شده است. در پاره ای از آیات قرآن، حکومت به عنوان یکی از نعمت های الهی (آیه ۲۰ سوره مائده) شمرده شده است.
_ آیاتی که مردمان را به جهاد با کافران و منافقان, مشرکان فرا می خوانند, از جمله:
وجاهدوا باموالکم و انفسکم فی سبیل الله (توبه: ۴۱).
یا ایها النّبی جاهد الکفّار والمنافقین واغلظ علیهم (تحریم: ۹).
فقاتلوا ائمه الکفر انهم لا ایمان لهم (توبه: ۱۲).
واعدوا لهم ما استطعتم من قوه و من رباط الخیل ترهبون به عدواللّه وعدوّکم (انفال: ۶۰).
بی گمان عمل به دستورهای یاد شده واجب است و اجرا و انجام این تکلیف ها، بدون حکومت ممکن نیست. از این آیات استفاده می شود که آموزه های قرآنی، تنها عبادات و احکام فردی را در بر نمی گیرند, بلکه احکام اجتماعی را نیز در بر می گیرند.
ب_ عمل گرایی
گولن با استناد به حدیث شریف: “بهترین شما کسی است که بیشتر به مردم سود برساند” می گوید: می خواهم کسی باشم که برای منفعت مردم تلاش می کند. در این میان تأکید وی بر تجربه انبیاء و اندیشمندان بزرگ اسلامی است. او می گوید: قرآن، ابراهیم پیامبر را یک امت معرفی می کند؛ زیرا ابراهیم تمام تلاش خود را برای نجات مردم و انسانیت به کار گرفت. او برای این هدف حاضر شد به میان آتش برود (نوروزی فیروز، ۱۳۹۱: ۶۷).
مواضع گولن به اسلام گرایان کمک کرده است که آزادانه دست به انتخاب های جدید در حوزه عمل بزنند بدون اینکه با محدودیت های اخلاقی و شرعی مواجه شوند (نصر، ۱۳۸۶: ۶۶).
او با بهره گرفتن از مفهوم خدمت به خلق عبادت است، در صدد ترویج اسلام اجتماعی می باشد. در نگاه وی پایانی برای خدماتی که به منظور ساختن یک جامعه آرام و صلح آمیز انجام میگیرد متصور نیست

مطلب دیگر :
اندازه گیری کارایی برای پیش بینی عملکرد با استفاده از تکنیک تحلیل پوششی ...

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت jemo.ir موجود است

. در نگاه گولن خدمت کردن به جامعه ای که شخص در آن زندگی می کند مهم ترین راه جلب رضایت خداوند و دستیابی به بهشت ابدی است (ارس؛ کاها، ۱۳۸۱: ۷۷). به همین دلیل عرصه اقتصاد و فرهنگ از جمله عرصه هایی است که گولن و جنبش وی به شدت در آن فعال می باشند (نوروزی فیروز، ۱۳۹۱: ۶۸).
ج_ توجه به اندیشه های لیبرالیستی با رویکرد اسلامی
اسلام گرایان میانه رو، به ویژه فتح الله گولن، بر این امر تأکید دارند که می توان به اندیشه های لیبرالیستی معتقد و پایبند بود بدون اینکه اسلام و احکام آن قربانی شوند؛ این رویکرد مقتضای
زمان امروز است (ارس؛ کاها، ۱۳۸۱: ۵۹). از جمله این اندیشه ها می توان به کثرت گرایی و تساهل و تسامح اشاره کرد که از اندیشه های سعید نورسی سرچشمه می گیرد. وی، با اتکا به این اندیشه، از گفت و گوی بین الادیانی۱ میان اسلام و مسیحیت حمایت می کرد و می کوشید میان مسیحیت غرب و اسلام الفت ایجاد کند و همچنین، در درون اردوگاه جهان اسلام اندیشه تقریب را به شدت پیگیری می کرد.
فتح الله گولن نیز قائل به تسامح و تساهل است، با این تفاوت که حیطه و دامنه گسترده تری برای آن در نظر می گیرد. او، بر خلاف سعید نورسی، قائل به گفت و گوی بین الایمانی۲ است (گوزآیدین، ۲۰۰۹: ۱۲۲۳). زیرا سکولاریست ها و غیرمسلمانان را نیز شامل می شود، در حالی که تساهل و تسامح نورسی ناظر بر همزیستی مسالمت آمیز میان ادیان و مذاهب مختلف اسلامی بود. گولن این رهیافت را راهی برای احیای کثرت گرایی فرهنگی امپراتوری عثمانی، تأمین ثبات ترکیه و جلوگیری از بروز کشمکش هایی از نوع منازعه اهل سنت و علویان می داند. وی می گوید: “اگر بتوانیم همدیگر رابا سعه صدرتحمل کنیم، در کشور اعتماد، صلح و آرامش حاکم خواهد شد” (ارس؛ کاها، ۱۳۸۱: ۶۵_۶۴).
گفتن این نکته ضروری است که اگر چه مباحث مربوط به مداراگری گولن مشابه مباحث لیبرالیستی است، عقاید وی ریشه در سنت دیرینه صوفی گری موجود در ترکیه دارد (همان: ۷۹) زیرا
____________________
۱_ Interreligion
۲_ Interfaith
اسلام در ترکیه به شدت تحت تأثیر قرائت صوفیانه از اسلام است، چنان که اسلام ترکیه را “اسلام صوفی” می نامند (اطهری، ۱۳۹۰: ۴۴) و دلیل گرایش بسیار اسلام در ترکیه به عزلت گزینی نیز همین است. در این چهارچوب، قرائت سعید نورسی، فتح الله گولن، نجم الدین اربکان و حتی نقشبندی ها و قادری ها نقشی بسیار اساسی در تحولات اسلامی ترکیه ایفا کرده و موجب شده است صوفی گری از عزلت نشینی خارج شود و به عرصه تغییر اجتماع روی آورد (نصر، ۱۳۸۶: ۶۶). سنت صوفیانه بر فلسفه ای مبتنی است که در آن باید تمامی مخلوقات را، به منزله مظهر و تجلی فیزیکی خداوند و برخوردار از عشق خالق، دوست داشت. در این نظام جایی برای دشمنان یا “دیگران” نیست (ارس؛ کاها، ۱۳۸۱: ۶۰).

مطلب دیگر :
جستجوی مقالات فارسی - بررسیرابطه بین حساسیتسرمایه گذاریجریان های نقدی و سطوحمخارجسرمایه ای در شرکت های پذیرفته شده ...