۲-۲-۳-۵ مدیریت زنجیره تأمین الکترونیک
به کمک فناوری اطلاعات حوزه عملکرد مدیریت زنجیره تأمین گسترش یافته است. هدف از ایجاد مدیریت زنجیره تأمین الکترونیک کاهش هزینه های نقل وانتقال اطلاعات و نهایتاً محصولات از یک طرف و گسترش فرصتهای تجاری و دامنه همکاری بین شرکتها از طرف دیگر بوده است(ضامنمیلانی و دیگران، ۱۳۸۴).
۲-۲-۴ تولید و مدیریت زنجیره تأمین
توالی تأمین کنندگان در راستای ارضای نیاز یک مشتری، زنجیره تأمین نام دارد. زنجیره تأمین قدمتی طولانی دارد، ولی مدیریت زنجیره تأمین بسیار جدید است(بالدوین، ۲۰۱۱). مدیریت زنجیره تأمین عبارت است از: هدایت تمام اعضای زنجیره تأمین به صورتی یکپارچه و هماهنگ. کاربرد این نگرش در تمامی نواحی وظیفه ای سازمانها مانند برنامه ریزی استراتژیک، برنامه ریزی تولید، کنترل موجودی، برنامه ریزی توزیع، برنامه ریزی حمل ونقل، مکانیابی، چیدمان و … است(میرویسی، ۱۳۸۸). مدیریت زنجیره تأمین موجب هماهنگ سازی جریانهای مواد و اطلاعات به وسیله آخرین محصولات نرم افزاری از قبیل سیستمهای برنامه ریزی پیشرفته، میشود(برانسچیدل، ۲۰۰۹). در چند سال اخیر، پیشرفت در فنآوریهای اطلاعاتی و ابزارهای ارتباطی و همین طور روش های حل مدل های کمی بزرگ، چشم اندازهای جدیدی را برای برنامه ریزی و کنترل تولید جریانات تولید در طول یک زنجیره تأمین به وجود آورده است. یک سفارش مشتری ، پیش بینیهای تقاضا یا گرایشهای بازار را می توان در فعالیتهای مورد نیاز وارد کرد و فوراً به همه قسمتها در زنجیره تأمین ارسال کرد. این باعث می شود تا زمان بندیهای دقیقی ایجاد شوند که از تکمیل سفارشات در سر وقت پشتیبانی می کنند(حق شناس و همکاران، ۱۳۸۶).
۲-۲-۵ مدیریت ارتباط با تأمین کنندگان
مدیریت زنجیره تأمین موجب نوآوری در فعالیتهای بالادستی زنجیره تأمین نیز می‌شود. دریافت مواد خام، قطعات و کالاهای ساخته شده مورد نیاز برای پاسخ به تقاضای مشتری هسته اصلی مدیریت زنجیره تأمین است. علاوه بر ارائه کالاهای مورد نیاز جهت برآوردن تقاضای مشتری ، تهیه موجودیها نیز به طور مستقیم سودآوری و ثبات مالی شرکت را تحت تأثیر قرار می دهد(عظیمی، ۱۳۸۶). مدیریت اثر بخش تهیه مواد خام، چیزی بیش از خرید کالاها و خدمات است. برای چند دهه شرکتها فکر می‌کردند که خرید موجودیها نمیتواند اثر بخشی در هزینه ایجاد کند، اما روابط بین خریدار و فروشنده می تواند باعث ایجاد ارزش افزوده در تهیه و تدارکات شود. به موازات افزایش همزمان تقاضای مشتری و بالا رفتن توانایی تأمین‌کننده، مدیریت تهیه و تدارک باعث افزایش کارایی، کاهش هزینه، سرعت بخشیدن به جریان موجودیها و مشارکت برای بهبود برنامه ریزی و تبادل اطلاعات محصول گردید. این باعث یکپارچگی بیشتر اطلاعات گردید و شرکای موجود در زنجیره تأمین توانستند همکاری را بین خودشان افزایش دهند(بنیتو، ۲۰۰۷). مدیریت ارتباط با تأمین کنندگان یعنی تحول مستمر و غنی کردن ارزش روابط کسب کار و در این زمان تمرکز بر خرید بیشتر از فروش است. هدف کارکرد خرید در محیط امروزی، هماهنگی زمان احتیاجات تامین شرکت با قابلیت‌های شرکای تأمین برای پشتیبانی تقاضای مشتری برای انجام سفارش با کیفیت بالا، تولید به موقع کالاها و خدمات و پیگیری کاهش هزینه های تهیه و بهبود پایدار در عملکرد خرید است(عباسزادگان، ۱۳۷۶).
۲-۲-۶ روند جهانی مدیریت زنجیره تأمین
در دهه اخیر و به دنبال مدیریت زنجیره تأمین الکترونیک، روند مدیریت زنجیره تأمین نیز با تغییرات شدیدی روبه رو گردید، چرا که از حالت سازمانی یا منطقه ای به حالت جهانی باید تغییر کند. بدین ترتیب تولید از روش تولید استاندارد و انبوه به سمت تولید منعطف محلی سوق داده شد. لازمه این امر نیز تغییر ساختاری آن از حالت متمرکز به حالت نیمه متمرکز و ایجاد واحدهای استراتژیک مستقل بوده است. تغییر دیگری که در این روند می‌توان مشاهده کرد افزایش سهم برون سپاری است(لی و لیم، ۲۰۰۵). شرکتهای مدیریت زنجیره تأمین برای افزایش مزیت رقابتی خود در طول فرایند تأمین تمرکز خود را روی مراحلی اختصاص می دهند که ارزش افزوده بیشتری را برای مشتری و شرکت فراهم سازد. بدین ترتیب بخشهایی با ارزش افزوده کمتر را به شرکتهای دیگر داده و ترجیح می‌دهند خرید خارجی کنند. بدین ترتیب نقش استراتژی های همکاری بسیار تعیین کننده شده است. بعضی از نتایج این استراتژی ها به شرح زیر است:
_ کاهش هزینه های مستقیم و غیر مستقیم؛
_ کاهش هزینه های سرمایه گذاری؛
_ کاهش میزان پرداخت مالیات؛
_ کاهش هزینه لجستیک؛
_ ارائه خدمات بهتر به مشتریان؛
_ افزایش مزیتهای رقابتی با بهره گرفتن از مزیتهای رقابتی همکاران؛
_ بهره گیری از تجربه و دانش افراد و سازمان های محلی(زارع و همکاران، ۱۳۸۶).
۲-۲-۷ عوامل موثر در زنجیره تامین
– جاری شدن و شراکت اطلاعات بین مشتریان و تولید کنندگان
– اهداف یکسان مشتریان و تولید کنندگان
– اعتماد متاقبل بین مشتریان و تولید کنندگان
– شراکت مشتریان و تولید کنندگان در طراحی زنجیره تامین(ماکوتی، ۲۰۰۷).
۲-۲-۸ انواع زنجیره تأمین
واضح است که زنجیره های تامین به ماهیت شرکت وابسته است. انواع زنجیره تأمین در ذیل به تشریح ارائه شده است.
۲-۲-۸-۱ ساخت تجمعی برای ذخیره کردن
مدل زنجیره تامین ساخت تجمعی برای ذخیره کردن بر تقاضاهای جهتدار مشتری درزمان واقعی به منظور ذخیره کارای موجودی کالای ساخته شده تمرکز دارد. این تجمع ذخیره اغلب ازطریق استفاده از یک سیستم اطلاعاتی انجام می شود که به طورکامل یکپارچه است. بــدین طریق که چنین سیستمی میتواند اطلاعات تقاضاهای زمان واقعی را که می تواند برای تعدیل و توسعه برنامه ها و بــرنامه های عملیاتی تولید استفاده شود را جمع آوری کرد و نسبت به ذخیره اقلامی اقدام کند که موردنیاز مشتریان است. این گونه سیستم ها به صورت یکپارچهای فعالیتهای برنامه ریزی توزیع، ساخت، برنامه ریزی تفصیلی، کنترل موجودی، هماهنگی تامین با چندین کانال توزیع، جریان اطلاعات صحیح درباره تقاضا، سرمایهگذاری، ظرفیت موجودی، برنامه ریزی تفصیلی نقل و انتقال و… را انجام می دهد(پارتاسری[۱]، ۲۰۱۰).
۲-۲-۸-۲ ذخیره کردن مستمر
ایده این مدل برپایه از نو پرکردن موجودی تخلیه شده به طور مداوم به وسیله کــــــارکردن به طور نزدیکی با تامین کنندگان و یا واسطه ها استوار است. بنابراین، ارتباط محکمی بین فرایند اجرای سفارش و فرایند تولیدی موردنیاز است. این مدل کاربردی ترین مدل برای محیطهایی با الگوهای تقاضای ثابت است(بنتون، ۲۰۰۵).
۲-۲-۸-۳ ساخت برای سفارش
مفهوم این مدل برپایه سفارش برای مونتاژکردن بلافاصله پس از دریافت سفارش استوار است. این مدل به مدیریت مفید موجودیهای اجزاء و تحویل تدارکات موردنیاز طی زنجیره تامین نیاز دارد. یک راه حل برای غلبه بر این نیاز استفاده چندمنظوره از دستگاه ها برای تولید کالاست. یکی از مزیتهای اصلی این نوع مدل ادراکی است که هر مشتری می تواند از محصول موردنیاز خود تجسم کند. به علاوه اینکه هر مشتری کالاهای خود را سریعاً دریافت می کند(گلدمن، ۲۰۰۶).
۲-۲-۸-۴ مونتاژ کانالی
با یک تعدیل جزئی در مدل ساخت برمبنای سفارش مونتاژ کانالی به دست میآید. در این مدل بخشهای هر محصول همان طور که در کانال توزیع حرکت می کند جمع آوری و مونتاژ می شوند. برای مثال، می توان بعضی شرکتهای رایانه ای که در زنجیره توزیع بخشهای رایانه، آنها را خریداری و مونتاژ و سپس تحویل مشتری می دهند را نام برد. بنابراین، سفارش رایانه ای مشتری تنها باید برای قرارگرفتن در یک وسیله برای تحویل جمع شوند(لی و کیم[۲]، ۲۰۰۵).
۲-۲-۸-۵ زنجیره تامین جهانی
زنجیره تامینی که تامینکنندگان و یا مشتریان را در کشورهای دیگر درگیر خود می کند به عنوان زنجیره تامین جهانی شناخته میشود(رابینز، ۱۳۷۴). دلایل اصلی که چرا شرکتها وارد زنجیره تامین جهانی میشوند عبارتند از: قیمتهای پایین تر مواد، خدمات و نیروی انسانی؛ دسترسی به محصولات و فناوری که در داخل دردسترس نیستند؛ کیفیت بالای محصولات بـــازارهای جهانی؛ استراتژی های فروش جهانی شرکت؛ تشدید رقابت جهانـی که درنتیجه کاهش هزینه شرکت میشود؛ نیاز به توسعه حضور خارجی و بازرگانی بین المللی(حسنزاده و همکاران، ۱۳۸۴). برخی از مشکلاتی که ممکن است در زنجیره های تامین جهانی وجود داشته باشد عبارتند از مشکلات حقوقی، دستمزدها و مالیاتهای دادوستد، اختلاف فرهنگی و زبانی، تغییرات سریع در نرخهای پول های رایج تبادلی و عدم ثبات سیاسی(پالنجین[۳]، ۲۰۱۰).
۲-۲-۹ زنجیره تامین بالادست
این بخش شامل تامینکنندگان اولیه (که خودشان می توانند مونتاژکننده و یا سازنده باشند) و تامینکنندگانشان هستندکه همه این مسیرها از مواد سرچشمه می گیرد. فعالیتهای اصلی این قسمت خرید و حمل است(احمدی، ۱۳۸۴).
۲-۲-۱۰ زنجیره تامین داخلی
این بخش شامل همه پردازشهای استفاده شده به وسیله یک سازمان در تبدیل داده های حمل شـــــده به سازمان به وسیله تامین کنندگان به خروجی هاست، از زمانی که مواد وارد سازمان می شود تا زمانی که محصول نهایی برای توزیع به خارج سازمان حرکت میکند. فعالیتها اینجا شامل حمل مواد، مدیریت موجودی، ساخت وکنترل کیفیت است(اسکوت، ۲۰۰۷).
۲-۲-۱۱ زنجیره تامین پایین دست
این بخش شامل همه فرایندهای درگیر در توزیع و تحویل محصولات به مشتریان نهایی است. خیلی زیاد مشاهده میشود که زنجیره تامین وقتی محصــول واگذار یا مصرف میگردد، پایان میپذیرد. اینجا فعالیتها شامل بستهبندی، انبار و حمل است. این فعالیتها ممکن است با بهره گرفتن از چندین توزیعکننده انجام شود مثل کل فروشان و خرده فروشان. ایـــن قسمت می تواند به سمت راست به همین ترتیب گسترش یابد(لائو و هونگ، ۲۰۰۹).

مطلب دیگر :
مقاله - بررسی نقش دوره های آموزش ضمن خدمت در عملکرد مدیران و کارکنان سازمان ...

دانلود متن کامل این پایان نامه در سایت abisho.ir