تاثیر معیارهای تشخیصی قتل عمدی در حقوق کیفری ایران و فقه اسلامی-پایان نامه ارشد حقوق

 دانلود پایان نامه

موضوع :

 بررسی معیارهای تشخیصی قتل عمدی در حقوق کیفری ایران و فقه اسلامی

پایان نامه ارشد :

: جنون

یکی از عوامل رافع مسئولیت کیفری جنون است و مقنن در ماده 51 ق.م.ا آورده است: جنون در حال ارتکاب جرم به هر درجه که باشد رافع مسئولیت کیفری است و در تبصره 2 آن آمده است: در جنون ادواری شرط رفع مسئولیت کیفری جنون در حین ارتکاب جرم است. (جنون کیفیتی روانی است که در اثر به هم ریختگی ذهنی ایجاد شده قدرت تشخیص و ارزیابی فرد زایل می گردد، در قوانین جزایی از جنون تعریفی به عمل نیامده و ضابطه مشخص و معینی برای آن ارائه نگردیده است غالباً جنون را اختلال در عقل تعریف کرده و مجنون را صفت کسی دانسته اند که در ارزیابی صحیح ادراکات و افکار خود اشتباه نموده است.)[1]

جنون هنگامی می تواند رافع مسئولیت کیفری باشد که در حین ارتکاب جرم باشد و هر گاه مجرم در حین ارتکاب جرم به طور مثال قتل دارای شعور باشد و پس از ارتکاب دچار جنون شود مسئولیت کیفری او زائل نمی شود ولی در ابتدا باید جنون او درمان شود و سپس مورد تعقیب و مجازات قرار گیرد. در نهایت ذکر این نکته لازم است که اگرچه به واسطه ی جرمی مثل قتل تحت تعقیب و مجازات قرار نمی گیرد اما در هر صورت وجود جنون باید به اثبات برسد و اگر ثابت شد که در حین ارتکاب مجنون بوده در هر صورت خسارت مالی زیان دیده و یا اگر قتلی را مرتکب شود دیه آن باید پرداخت شود. قانونگذار در ماده 221 عنوان می کند که «هر دادگاه دیوانه یا نابالغی عمداً کسی را بکشد خطا محسوب و قصاص نمی شود بلکه باید عاقله آنها دیه قتل خطا را به ورثه مقتول بدهند.

ج : اجبار

اجبار به عنوان یکی دیگر از عوامل رافع مسئولیت حالتی است که مجرم علیرغم برخورداری از عقل و هوش متعارف در شرایطی قرار می گیرد که مجبور به ارتکاب جرم می شود. تعریفی که می توان از اجبار کرد عبارت است از (فقدان اراده آزاد مرتکب در ارتکاب جرم، قوه قهره ای که او را به ارتکاب جرم کشانیده آنچنان قوی است که مسئولیت را زایل می سازد.)[2] آنچه مسلم است این است که باید بین اکراه و اجبار تفکیک قائل شد زیرا در اکراه قصد مرتکب زائل نمی گردد اگرچه رضا وجود ندارد. ابتدای ماده 54 ق.م.ا مقرر می دارد: در جرائم موضوع مجازات های تعزیری یا بازدارنده هر گاه کسی بر اثر اجبار یا اکراه که عادتاً قابل تحمل نباشد مرتکب جرمی گردد مجازات نخواهد شد». دکتر گلدوزیان در این باره اظهار می دارند (در اکراه شخص مکره فاقد رضا و طیب نفس است و مقصود از سلب اختیار در اکراه فقدان رضا و طیب نفس است در حالی که اجبار فقدان قصد و رضا مطرح است.» [3] وجود همین تفاوت بین

[1]– صادقی ،محمد هادی ، پیشین ،ص 207.

[2]– نور بها، رضا،زمینه حقوق جزای عمومی، چاپ دوازدهم،  نشر گنج دانش ونشر کتابخانه، 1384 ،ص 344.

[3]–  گلدوزیان، ایرج ،بایسته های حقوق جزای عمومی ،پیشین ،ص 248.

 

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

هدف تحقیق

هدف از تحقیق شناسایی ضابطه تحقق جرم قتل عمد است زیرا با مطالعه و بررسی نظریاتی که توسط فقها و حقوقدانان ارائه شده است می توانیم راهکارهای مناسبی در جهت تشخیص و تفکیک انواع جرم قتل به دست آوریم .

پرسش های تحقیق

1 .آیا فقها معیار های مشابهی را در مورد تحقق قتل عمد اظهار کرده اند؟

2 .آیا قاتل در رابطه با بند ب ماده 206 قانون مجازات اسلامی باید علم به کشنده بودن فعل ارتکابی داشته باشد یا خیر؟

3 .آیا اشتباه در هویت مقتول تاثیری در میزان مسئولیت مرتکب در عمدی بودن یا غیر عمدی بودن قتل دارد؟آیا می توان این نوع از اشتباه را تحت عنوان قتل عمد مستوجب قصاص دانست؟