تعیین ضابطه تحقق جرم قتل عمد- پایان نامه

دانلود پایان نامه

 دانلود پایان نامه

موضوع :

 بررسی معیارهای تشخیصی قتل عمدی در حقوق کیفری ایران و فقه اسلامی

پایان نامه ارشد :

قتل عمد

در باب قتل عمدی قانون مجازات اسلامی فاقد تعریف صریح می باشد اما تعاریف فقهی و حقوقی متعددی در دست است که با انگیزه های متفاوت ارائه شده است. قبل از بررسی این تعاریف بیان این مسأله ضروری است که (گاهی منظور از قتل عمدی صرفاً سلب عمدی حیات از دیگری است و تعریف منصرف از وصف مجرمانه است مانند ماده 190 قانون مجازات اسلامی که بیان می دارد: حد محاربه و افساد فی الارض یکی از چهار چیز است (1 قتل و…) که منظور مقنن کشتن عمدی دیگری در اجرای امر قانونی آمر قانونی می باشد. اما گاهی منظور از اصطلاح قتل عمدی، سلب عمدی حیات از دیگری برخلاف قانون است که درقانون مجازات اسلامی به دفعات به کار رفته است مانند ماده 257 که قتل عمدی را موجب قصاص می داند یا ماده 205 که قتل عمد را برابر مواد فصل موجب قصاص می داند.)[1]

در خصوص قتل تقسیم بندی های مختلفی صورت گرفته است. فقهای شیعه با توجه به متون روایات شرعی قتل را به سه دسته تقسیم کرده‌اند: عمد، شبه عمد، خطاء. (سوالی که می توان مطرح کرد این است که آیا تقسیم  قتل به سه نوع مورد اتفاق مذاهب مختلف فقه اسلامی است یا خیر؟ در مذهب مالکی فقهای مذهب مالکی فقط قتل را به قتل عمد و غیرعمد تقسیم می کنند). [2]

(فقهای حنیفه قتل را به پنج نوع تقسیم کرده اند: عمد، شبه عمد، خطا، در حکم خطا، قتل به سبب. مرحوم علامه حلی در کتاب تحریر الاحکام، قتل را به شش نوع تقسیم کرده است. در قانون مجازات عمومی از مواد 170 و 171 و 177 چهار نوع قتل به دست می آید: عمد، در حکم عمد، شبه عمد، غیرعمدی). [3] قانون مجازات اسلامی که برگرفته از فقه شیعه می باشد در ماده 204 قتل را به سه دسته تقسیم کرده است: عمد و شبه عمد و خطا محض. دکتر زراعت در این مورد بیان می دارند: (قتل را از ابتدا نمی توان به سه نوع تقسیم کرد، بلکه اول باید قتل را به عمدی و غیرعمدی تقسیم کرد و سپس قتل غیرعمد را به شبه عمد و خطا تقسیم کرد. ملاک تقسیم قتل به عمد و غیرعمد به دو چیز بر می گردد، یکی قصد قاتل و دیگری وسیله‌ای که قاتل به کار می برد. در صورت نخست قاتل قصد کشتن مقتول را دارد و در صورت دوم، وسیله ای است که قاتل به کار می برد نوعاً کشنده است و در هر صورت قتل عمد به حساب می آید. اما اگر قاتل قصد کشتن نداشته باشد یا وسیله ای که به کار می برد نوعاً کشنده نباشد، قتل غیرعمدی محسوب می شود و قتل غیرعمدی نیز خود به قتل شبه عمد و خطا تقسیم می‌شود که اگر قاتل قصد کشتن ندارد اماقصد زدن یاعمل ارتکابی را داردقتل واقع شده شبه عمد است ودرصورتی­که نه تنها قصدقتل وجودنداردبلکه قصد زدن یا عمل ارتکابی نیزوجود ندارد، قتل واقع شده خطاء محض می باشد.) [4]

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   مطالعه تطبیقی اضطرار در حقوق کیفری ایران و فرانسه

همان گونه که بیان شد فقهای مالکی قتل را به دو نوع تقسیم کردند. مالک ابن انس می گوید: (آنچه که در نصوص وارد شده قتل عمد است که در آن قاتل صرفاً قصد قتل مجنی علیه را بای نحو کان دارد، اشعاری به قتل شبه عمد نیست. قتل خطائی آن است که به سببی از اسباب یا از طرف غیرمکلف واقع شود و یا ضمن اینکه قصد قتل نداشته با وسیله ای قتل را انجام دهد که عادتاً کشنده نیست.) [5]

(مالک با اعتقاد جازم به این مبنا در یک مورد قائل به استثناء شده و آن قتل واقع شده بین فرزند و پدر است که دارای روایت خاصی است که به ثبوت آن عمر بن خطاب، علی، عثمان، ابوموسی اشعری و مغیره فتوا داده‌اند و از صحابه نیز مخالفی دیده نشده است. البته عمده دلایل آنان در افکار قتل شبه عمد این است که بین عمد و خطاؤ واسطه‌ای نیست و چون در قتل شبه عمد قتل از روی  قصد و غضب صورت گرفته است لذا مجازات آن قصاص است.) [6]

[1]–  آقایی نیا، حسین ،حقوق کیفری اختصاصی جرائم علیه اشخاص، نشر میزان، چاپ دوم، بهار 1385، ص 18-17.

[2]– زراعت،عباس ،شرح قانون مجازات اسلامی ،پیشین ، ص 26.

[3]– زراعت ،عباس ،قانون مجازات اسلامی در نظم کنونی، چاپ اول، زمستان 1380، چاپ شمشاد و نشر ققنوس، ص 170.

[4]– زراعت، عباس ،شرح قانون مجازات اسلامی، ص 22.

[5]– ابن رشد،محمد ابن احمد ،بدایه المجتهد و نهایه المقتصد، ج 2، مصر مکتبه التجاریه الکبری، طبعه رابع 1975م ،ص 363.

[6]– ابن حزم ،علی ابن احمد،المحلی، جلد 7، بیروت، دارالفکر، بی تا،صص 378 و 386 و 387.

 

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

هدف تحقیق

هدف از تحقیق شناسایی ضابطه تحقق جرم قتل عمد است زیرا با مطالعه و بررسی نظریاتی که توسط فقها و حقوقدانان ارائه شده است می توانیم راهکارهای مناسبی در جهت تشخیص و تفکیک انواع جرم قتل به دست آوریم .

پرسش های تحقیق

1 .آیا فقها معیار های مشابهی را در مورد تحقق قتل عمد اظهار کرده اند؟

2 .آیا قاتل در رابطه با بند ب ماده 206 قانون مجازات اسلامی باید علم به کشنده بودن فعل ارتکابی داشته باشد یا خیر؟

3 .آیا اشتباه در هویت مقتول تاثیری در میزان مسئولیت مرتکب در عمدی بودن یا غیر عمدی بودن قتل دارد؟آیا می توان این نوع از اشتباه را تحت عنوان قتل عمد مستوجب قصاص دانست؟