حمل‌ونقل چندوجهی، کشورهای در حال توسعه

دانلود پایان نامه

معمولاً از چندین کشور متعدد می‌گذرند. لذا به علت کثرت شیوه و پایانه‌های موجود در مسیر سفر دارای خصوصیات و نیازمندی‌های ویژه بوده و منجر به بروز مشکلاتی عملیاتی می‌شوند. این مشکلات در نقاط مختلف به‌خصوص در کشورهای در حال توسعه که در امور ترانزیت مبتدی هستند نوعی سر در گمی و گسستگی عملیاتی پدید می‌آورند و کیفیت، کمیت خدمات و در نهایت بقا دراز مدت آن‌ها تهدید خواهد شد. آنچه این شیوه حمل کالا را از روش‌های سنتی حمل‌ونقل جدا می‌سازد، این است که کلیه عملیات آن از مبدأ حرکت تا مقصد نهایی تحت یک بارنامه واحد انجام می‌شود. لذا پل‌های زمینی از شیوه‌های حمل‌ونقل ترکیبی قاره‌ای یا بین قاره‌ای می‌باشند و دارای انواع مختلف از جمله پل زمینی با دو شیوه حمل‌ونقل دریایی در ابتدا و انتهای عملیات و یک شیوه حمل‌ونقل زمینی و ترجیحاً ریلی در وسط می‌باشد. پل هوا-دریا، پل هوا – جاده – هوا و پل دریا – رودخانه از انواع متداول دیگر پل‌ها یا شیوه‌های ترکیبی حمل‌ونقل کالاست. (باورصاد ، ۱۳۷۸)
پل زمینی و کریدور ها از هر دو نوع جاده‌ای و یا راه آهنی نوعی از حمل‌ونقل بین‌المللی بوده که به‌صورت انفرادی و یا ترکیبی بخشی از تجارت بین‌المللی را انجام می‌دهند. در پاره‌ای از مواقع در میان مبدأ و مقصد این مسیرها، شیوه‌های حمل‌ونقل دریایی قرار می‌گیرد و سیستمی به نام پل‌های زمینی را به وجود می‌آورد. پل زمینی روشی از روش‌های حمل‌ونقل است که در آن کالاها تحت قواعد خاص به‌وسیله مجموعه‌ای به هم پیوسته از شیوه‌های حمل‌ونقل دریایی، بندری، زمینی و مرزی بین دو کشور مبدأ و مقصد حرکت و در همین اثنا از زیر بنای تسهیلاتی و تجهیزاتی و شبکه‌ای کشورها ترانزیت استفاده می‌نماید.
بر خلاف نام آن پل زمینی شیوه حمل و نقل صرفاً زمینی یا جاده‌ای نیست، بلکه اگر به‌صورت کامل و به معنای واقعی کلمه انجام شود از دو شیوه حمل و نقل دریایی در هر دو مسیر و چندین مرحله عملیات تخلیه و بارگیری در چندین بندر و مبدأ مرزی تشکیل می‌شود که شیوه حمل و نقل زمینی ( ترجیحاً راه آهن) در وسط قرار گرفته و سیستم خاصی را به وجود می‌آورد. آنچه این شیوه حمل و نقل را با روش‌های سنتی حمل و نقل متمایز می‌سازد این است که کلیه عملیات آن از مبدأ حرکت تا مقصد نهایی باید تحت یک بارنامه انجام می‌شود. لذا پل‌های زمینی نوعی از شیوه‌های حمل و نقل ترکیبی، قاره‌ای و بین قاره‌ای بوده و دارای انواع مختلف از جمله پل زمینی با دو شیوه حمل و نقل دریایی در ابتدا و انتها عملیات و یک شیوه حمل و نقل زمینی ترجیحاً راه آهن در وسط می‌باشد. پل زمینی کوتاه با یک شیوه حمل‌ونقل دریایی در ابتدای عملیات و یک شیوه حمل و نقل زمینی در انتهاست ولی کالاها تا بندر دوم یا پایانه مرزی کشور ترانزیت منتقل می‌شود.. پل زمینی کوچک مشابه عملیات پل زمینی کوتاه است ولی تا بندر دوم ادامه نمی‌یابد. شکل (۳-۲) مفهومی از نوع کاربرد سیستم پل زمینی را نشان می‌دهد.

شکل ۳ ۲: مفهوم عمومی یک پل زمینی (منبع:Bavarsad,1997)

هدف عمده از توسعه انواع پل‌های زمینی در هر دو بعد زمان و هزینه حمل‌ونقل است، ولی از عامل سومی به نام ضرورت محموله به‌وسیله نیز نام برده شده است. ضمن اینکه از ویژگی‌های دیگر این شیوه ترکیبی حمل بار با یک بارنامه و یکنواخت سازی مدارک حمل‌ونقل، توسعه کانتینر و سیستم‌های حمل‌ونقل زمینی، توسعه و بهبود روابط منطقه‌ای و بین‌المللی، تقلیل دله‌دزدی و سهولت جابجایی کالا در بنادر و مبادی مرزی بوده و همچنین برای کشور یا کشورهای ترانزیت اعتبار ملی و دیپلماتیک و انباشت سرمایه فراهم می‌سازد. در حالی که پل‌های زمینی در مقایسه با شیوه حمل‌ونقل تمام آبی، به علت کوتاه کردن مسیر سفر تقلیل هر کدام از دو عامل زمان و هزینه سفر را به‌تنهایی و یا تواما به همراه می‌آورند. (Bavarsad, 1997)
عوامل رشد این پل‌ها و کریدورهای حمل‌ونقلی را می‌توان توسعه پدیده کانتینری در اواسط دهه ۱۹۶۰، توسعه سیستم‌های حمل‌ونقل زمینی، توسعه و بهبود روابط بین‌المللی و همچنین پیشرفت شگرف سیستم‌های اطلاع رسانی و مبادله آمار را در سطوح مختلف بین‌المللی و ملی کشورهای مختلف دانست کریدورهای حمل‌ونقل تماماً زمینی و چه عملیات پل‌های زمینی سیستمی ترکیبی و با توجه به نفس قاره‌ای یا بین قاره‌ای بودن آن‌ها عموماً از چندین کشور می‌گذرند. لذا لزوماً در مبادی مرزی و یا بنادر کشورهای ترانزیت در معرض تأخیر و معطلی ناشی از نقل و انتقال محمولات در اثر پایان و شروع وظایف حمل کنندگان قدیم و جدید هستند؛ که در نتیجه کثرت فعالیت‌های آن‌ها در بنادر و مبادی مرزی ، ماهیت پدیده پل زمینی حمل‌ونقل به علت هزینه‌های عملیات اضافی بین راهی و طولانی مورد سؤال و به‌تدریج غیراقتصادی و غیرعملی می‌گردد؛ که این تأخیر و معطلی‌ها در کشورهای در حال توسعه و یا مبتدی این قبیل سیستم‌های مدرن معمولاً در اثر عادت به شیوه‌های قدیمی می‌باشد برای جلوگیری از چنین معطلی‌هایی عملیات پل‌های زمینی و کری دورها دارای دو قید اساسی است: استفاده از کانتینرهای سازمان بین‌المللی استاندارد و همچنین کاربرد یک بارنامه حمل که اساس حمل‌ونقل یکسره را ایجاد می‌کنند. کاربرد کانتینر در این سیستم بدین دلیل است که وقتی محمولات در آن قرار گرفتند، در مبدأ و مقصد و نقاط تعویض احتمالی (مثل بندر) مشابه روش‌های سنتی از اتلاف وقت پرداختن به نقل و ا
نتقال کالاهای ریز و درشت ممانعت شده نتیجتاً جابجایی یکجا و سریع را پدید و در زمان سفر و هزینه آن صرفه جویی می‌شود. لزوم اعمال رژیم حمل‌ونقل یک بارنامه‌ای فقط درگیر کردن یک حمل کننده در کل مسیر و طول سفر می‌باشد. لذا هم در زمان حمل و همچنین به علت پایین آوردن تعداد واسطه‌ها و دخالت‌ها در هزینه‌های حمل (در مقایسه با سیستم‌های سنتی) صرفه جویی به وجود می‌آید.
کالا و مسافر بین دونقطه مبدأ و مقصد مبتنی است و فقط از یک شیوه متشکل از یک نوع راه و وسیله نقلیه استفاده و در صورت نیاز به ادامه راه به شیوه‌ای دیگر، مسئولیت حمل مسافر یا کالا به عهده شخص حقیقی یا حقوقی دیگری واگذار می‌شود. در حقیقت در سیستم‌های سنتی مسئولیت حمل بار یا تعویض شیوه حمل و نتیجتاً بارنامه، از شرکتی به شرکت دیگر منتقل می‌شود. شرکت‌های صدور بارنامه برابر مفاد قرارداد مسئول تحویل گیری محمولات از شرکت قبلی و تحویل دهی آن به بعدی به‌صورت کامل و سالم هستند و لذا وقت و هزینه‌های زیادی مصرف می‌گردد. ولی در سیستم‌های پل زمینی یا کریدوری به علت لزوم اصل بارنامه واحد و وجود یک شرکت مسئول حمل در طول مسیر سفر کلیه شیوه‌ها وقت و هزینه زیادی صرفه جویی می‌شود. (باورصاد, ۱۳۷۸)
حمل‌ونقل ترکیبی
اصطلاح حمل‌ونقل ترکیبی توسط قوانین بین‌المللی اتاق تجاری بدین گونه تعریف شده است: حمل کالا به‌وسیله حداقل دو شیوه حمل‌ونقل متفاوت، از مکانی در یک کشور که در آن کالا و یا مواد اولیه واقع شده است به کشورهای مورد نظر مختلف.
ترکیب شیوه‌های حمل‌ونقل مورد نظر کالاها را قادر می‌سازند که به‌وسیله دریا، آبراه‌های داخلی، هوایی، ریل یا جاده حمل‌ونقل شوند (UNCTAD, 1981). در سیستم حمل‌ونقل ترکیبی مشخصات ویژه‌ای وجود ندارد اما شیوه‌ی تک سندی در این سیستم باعث تسهیل حرکت کالا می‌شود؛ اما با توجه به تعاریف گفته شده، واژگان حمل‌ونقل ترکیبی و حمل‌ونقل چندوجهی به علت استفاده هر دو سیستم از شیوه‌های مختلف حمل‌ونقل با یکدیگر اشتباه گرفته می‌شوند.
در واقع حمل‌ونقل ترکیبی شکلی از حمل‌ونقل چندوجهی می‌باشد که در آن جابه‌جایی کالا در یک واحد بارگیری (کانتینر) یا وسیله حمل جاده‌ای، توسط چندین شیوه حمل‌ونقل بدون جابه‌جایی خود کالا در تغییر شیوه حمل‌ونقل صورت می‌گیرد. حمل‌ونقل ترکیبی همان حمل‌ونقل چندوجهی است جایی که بخش عمده سفر به‌وسیله ریل، آبراه‌ها، دریا انجام شود و حمل اولیه و پایانی کالا از کوتاه‌ترین راه جاده‌ای ممکن صورت می‌گیرد. با توجه به قوانین آی سی سی ۱۹۷۵ برای حمل‌ونقل ترکیبی، قوانین (ICC/UNCTAD,1992) جایگزین قوانین قبلی به‌عنوان حمل‌ونقل ترکیبی شده است. (ECMT, 2001)
حمل‌ونقل چندوجهی یا بین شیوه‌ای
واژه حمل‌ونقل چندوجهی توسط آنکتاد این‌گونه تعریف شده است: حمل‌ونقل کالا توسط کشتیرانی به صاحبان کالا به‌وسیله حداقل دو شیوه مختلف حمل‌ونقل تحت یک سند حمل‌ونقل و یک مسئولیت حمل‌ونقل “. این مفهوم بیشتر متکی بر همکاری و هماهنگی در کل زنجیره حمل‌ونقل با شیوه‌ای مقرون به‌صرفه در زمان و هزینه می‌باشد. در مقایسه با حمل‌ونقل ترکیبی، حمل‌ونقل چندوجهی کاربرد وسیع‌تری را در ترکیب دیگر شیوه‌های حمل‌ونقل ترسیم می‌کند (Lowe, 2006) . بر اساس تعریف اصطلاح حمل‌ونقل ترکیبی ، تفاوت میان حمل‌ونقل ترکیبی و حمل‌ونقل چندوجهی را می‌توان در جنبه‌های عملیاتی نوع حمل‌ونقل کالا دانست.
تعریف‌های دیگر از اصطلاح حمل‌ونقل چندوجهی بیانگر تفاوت‌هایی جزئی می‌باشند. بر طبق گزارش کنفرانس وزیران حمل‌ونقل اروپا و کمیته استاندارد سازی اروپا این اصطلاح را این‌گونه تعریف کردند: “حمل‌ونقل کالا در یک مجموعه واحد و یا مشابه مانند کانتینر به‌وسیله شیوه‌های مختلف حمل‌ونقل بدون جا به جا شدن کالاها در زمان تغییر شیوه حمل‌ونقل “.
در آمریکای شمالی واژه حمل و نقل بین شیوه‌ای به‌عنوان یک علم پذیرفته شده می‌باشد که بیانگر یک سیستم حمل‌ونقل کالا در بین شیوه‌های مختلف حمل‌ونقل می‌باشد (Lowe,2006). واژه حمل‌ونقل چندوجهی بیانگر استفاده از دو یا چند شیوه مناسب حمل‌ونقل در شکل گیری یک زنجیره یکپارچه حمل‌ونقل می‌باشد که باعث دستیابی به بیشترین بازده عملیاتی و کاهش هزینه در حمل کالا از مبدأ به مقصد می‌باشد. همچنین به‌طور مشابه در تعاریف دیگر اشاره‌ای به حمل‌ونقل چندوجهی همچون یک چارچوب دیدگاه چندگانه (تکنیکی، قانونی، تجاری و مدیریتی) جهت حمل‌ونقل کالا به شیوه درب-به-ب ، با استفاده از جند شیوه حمل‌ونقل را دارد. با این وجود حمل و نقل بین شیوه‌ای بیشتر از یک سرویس است و که در آن توجه باید به سمت تسهیل جنبه‌های نرم افزاری حمل‌ونقل سوق داده شود. در طول به وجود آمدن حمل و نقل چندوجهی نویسندگان متعددی به تعریف این واژه پرداخته‌اند که همه آن‌ها به ویژگی اساسی آن یعنی ترکیب شیوه‌های حمل‌ونقل اشاره داشتند اما باز هم تعاریف آن‌ها با یکدیگر کمی متفاوت است.
بر خلاف حمل و نقل بین شیوه‌ای، تعریف واژه حمل‌ونقل چندوجهی روشن‌تر، اما متأسفانه کمتر به این موضوع اشاره شده است. با توجه به اصطلاحات ابداع شده توسط آنکتاد بر روی حمل‌ونقل چندوجهی کالا در سال ۱۹۸۰ و دیگر پژوهشگران، حمل‌ونقل چندوجهی عبارت است از: حمل‌ونقل کالاها از طریق شیوه‌های مختلف از یک مبدأ به یک مقصد و از طریق یک یا چند مسیر بینابینی در شرایطی که یکی از شرکت‌های حمل‌ونقل کل جر
یان حمل‌ونقل را سازمان‌دهی می‌کند و در کل جریان حمل‌ونقل درب – به – درب تنها یک بارنامه استفاده می‌شود. اخیراً و در پیشینه تحقیق حال حاضر، تعریف‌های متفاوتی از حمل‌ونقل چندوجهی وجود دارد که در جدول (۳-۱) نشان داده شده است.
بر طبق این جدول، در بخش اول تعریف حمل‌ونقل چندوجهی، شباهت بسیاری بین نویسندگان مختلف در توضیح حمل کالا از مبدأ تا مقصد با استفاده از دو یا جند شیوه حمل‌ونقل وجود دارد. در نتیجه این مقبولیت در بین تمامی پژوهشگران وجود دارد که حمل‌ونقل چندوجهی قادر به طراحی و فراهم آوردن ترکیبی از شیوه‌های حمل‌ونقل چندوجهی می‌باشد. دومین بخش از تعریف اشاره به استفاده از یک اپراتور حمل‌ونقل چندوجهی تحت یک قرارداد حمل‌ونقل دارد. قابل توجه است، بااینکه تمامی نویسندگان به ترکیب شیوه‌های حمل‌ونقل در بخش اول تعریف اشاره دارند اما تعدادی اندکی از آن‌ها به ویژگی قرارداد حمل‌ونقل چندوجهی و یا اپراتور حمل‌ونقل چندوجهی را در تعریف خود لحاظ نمودند. با توجه به‌اصطلاح حمل‌ونقل چندوجهی، به این نتیجه می‌توان رسید که پژوهشگرانی که ویژگی قرارداد حمل‌ونقل چندوجهی یا اپراتور حمل‌ونقل چندوجهی را در تعریف خود حذف نمودند واژه‌های حمل و نقل چندوجهی یا بین شیوه‌ای را به‌جای یکدیگر استفاده کردند؛ بنابراین، بر طبق پیشینه تحقیق، یکی از ویژگی‌های کلیدی در تمایز بین این واژگان می‌توان در ترکیب و آرایش اپراتورهای حمل‌ونقل چندوجهی تحت یک قرارداد حمل از مبدأ تا مقصد یافت. جدول (۳-۱) بیانگر دیدگاه‌های متفاوت پژوهشگران در رابطه با حمل‌ونقل چندوجهی می‌باشد. (Vasco Reis, Fabian, Giuseppe, & Palacin, 2013)
جدول۳ ۱: تفاوت در تعاریف حمل‌ونقل چندوجهی از دیدگاه پژوهشگران (منبع: Vasco Reis, 2013)
نویسنده تاریخ تعریف
آنکتاد ۱۹۸۰ بنا به تعریف کنفرانس توسعه تجارت سازمان ملل (آنکتاد) حمل‌ونقل چندوجهی عبارت است از: حمل‌ونقل کالا با استفاده از حداقل دو شیوه مختلف حمل‌ونقل از یک مبدأ تا یک مقصد و از طریق یک یا چند مسیر بینابینی تحت شرایط یک بارنامه که مسئولیت کل جریان تحت اختیار یک نفر یا یک شرکت حمل‌ونقل می‌باشد.
فاوست ۱۹۸۵ حمل کالا به‌وسیله حداقل دو شیوه حمل‌ونقل بر پایه یک قرار داد حمل‌ونقل چندوجهی
هایت ۱۹۸۷ حمل‌ونقل کالا با استفاده از حداقل دو شیوه مختلف حمل‌ونقل از یک مبدأ تا یک مقصد و از طریق یک یا چند مسیر بینابینی تحت شرایط یک بارنامه که مسئولیت کل جریان تحت اختیار یک نفر یا یک شرکت حمل‌ونقل می‌باشد. (آنکتاد)
مکینون ۱۹۸۹ هنگامی که در یک عملیات حمل بیش از دو شیوه استفاده شد… تحت مدیریت یک آژانس حمل‌ونقل
نویسنده تاریخ تعریف
مین ۱۹۹۱ حمل‌ونقل کالاهای تولیدی به‌وسیله شیوه‌های حمل‌ونقلی زمینی، دریایی، ریلی
اورز ۱۹۹۴ حمل کانتینر به‌وسیله جاده و راهآهن

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   می¬باشد.، (انصاریان،، آسمان¬ها، آیه¬ی

دیدگاهتان را بنویسید