دانلود پایان نامه ارشد:شناسایی اختلاف فقهای اهل تسنن در خصوص چگونگی تحقق عنوان قتل عمد

دانلود پایان نامه

 دانلود پایان نامه

موضوع :

 بررسی معیارهای تشخیصی قتل عمدی در حقوق کیفری ایران و فقه اسلامی

پایان نامه ارشد :

گفتار دوم :مبانی شرعی

الف : آیات

در آیات الهی قرآن کریم واژه قتل 12 مرتبه و با مشتقات آن جمعاً 170 مرتبه به کار رفته است که برخی از آیات مربوط به تشریع مقررات جرم قتل نفس می باشد و همچنین بعضی از مقررات در ذیل واژه های نفس و قصاص تشریع شده است. آیات قرآن کریم را که به عنوان منبع قتل، در حقوق اسلامی است در زمینه نخستین قتل ناحق در تاریخ بشر، انواع قتل بر مبنای عنصر روانی، حرمت ارتکاب قتل عمدی و مجازات قتل عمدی مورد بررسی قرار می دهیم.

1 : انواع قتل بر مبنای عنصر روانی از دیدگاه قرآن

با بررسی آیات شریفه قرآن کریم در زمینه عنصر روانی جرم قتل ملاحظه می شود دو آیه وجود دارد که بیان می گردد خداوند در آیه 93 از سوره نساء می فرماید: وَمَن یَقْتُلْ مُؤْمِناً مُّتَعَمِّداً فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ خَالِداً فِیهَا وَغَضِبَ اللَّهُ عَلَیْهِ وَلَعَنَهُ وَأَعَدَّ لَهُ عَذَاباً عَظِیما. و هر کس فرد با ایمانی را از روی عمد به قتل برساند مجازات او دوزخ است، در حالی که جاودانه در آن می ماند و خداوند بر او غضب می کند و او را از رحمتش دور می سازد و عذاب عظیمی برای او آماده ساخته است. با دقت در آیه ملاحظه می شود که تعریفی از قتل عمدی ارائه نشده بلکه مجازات اخروی، غضب الهی و دور شدن از رحمت الهی بیان شده است. در تفسیر آیه 93 از سوره نساء باید گفت که در این آیه کلمه تعمد به کار رفته است که متضمن عمد و قصد است. (تعمد از عمود است و از آنجا که ستون کارها نیت است به کاری که با انگیزه قبلی باشد عمدی گویند). [1]

تعمد عبارت است از اینکه انسان قصد کاری کند به همان عنوانی که آن فعل دارا است و چون فعل اختیاری خالی از قصد نیست و همچنین اتفاق می افتد که یک فعل بیش از یک عنوان داشته باشد، لذا ممکن است که یک فعل از یک جهت عمدی باشد و از یک جهت خطایی مثلاً کسی که به یک شیء شلیک می کند به خیال این که شکار است (در حالی که در واقع انسان است. اگر ان انسان را بکشد نسبت به قتل و صید و شار، عامل و نسبت به قتل انسان خاطی است. در واقع مقصود از عمد در فقه اسلامی عمد در فعل و عمد در قصد است. عمد دارای دو جزء روانی است، یکی قصد انجام فعل و دیگری قصد نیت. مقصود از عمد در فعل این است که فعل انجام یافته با آگاهی و از روی اراده و اختیار به انجام رسیده باشد و مقصود از عمد در قصد این است که باید مقصود قاتل از عملی که انجام میدهد کشتن طرف باشد مفهوم قصد نیز آن است که انسان برای انجام هر فعلی در ذهن خود به تجزیه و تحلیل آن فعل می پردازد. قصد در حقیقت اوصاف افعال و اعمال خارجی است که به طور مجاز به امیال و خواست های باطنی تشخیص نسبت داده می شود. بنابراین کسی که مؤمنی را از روی عمد می کشد کسی خواهد بود بوسیله کاری که انجام می دهد قصد قتل مؤمنی را دارد به علم به اینکه آن کار قتل است و این مقتول مؤمن است. خداوند متعال با غلظت تمام به کسی که مؤمن را از روی عمد بکشد و عده آتش جاویدان داده است. اسلام برای جان مسلمان و حفظ امنیت افراد اهمیت بسیار قائل شده و کیفر عذاب ابدی را برای آن مقرر داشته تا جلوی قتل و جرائم سنگین گرفته شود تعبیراتی که در این آیه برای (قتل عمدی مؤمن) به کار رفته، درباره هیچ گناهی نیامده است. [2] حتی پیامبر عظیم الشأن اسلام نیز اهمیت خاصی برای جرم قتل قائل بودند (در شرایط بحرانی جنگ احد، یکی از مسلمانان، مسلمان دیگری را به خاطر خصومت های شخصی دوران جاهلیت کشت پیامبر اکرم (ص) از طریق وحی آگاه شد و در بازگشت از احد در محله قبا به قصاص قتل مؤمن دستور داد آن مسلمان قاتل را بکشند و به پشیمانی او توجهی نکرد.) [3] پیام هایی که از این آیه برداشت می شود به شرح زیر است: 1- در نظام اسلامی هیچ مقامی حق قتل و اعدام بی جهت دیگران را ندارند.  2- ارزش انسان به افکار و عقاید صحیح اوست (مؤمناً) 3- در کیفر حساب لغزش های آگاهانه و مغرضانه جداست (متعمداً)  4- قتل و خونریزی از گناهان کبیره است (فجزاؤه جهنّم) 5- مجازات و کیفر سنگین از عوامل بازدارنده فساد در جامعه و عامل ایجاد و حفظ امنیت اجتماعی است. (من یقتل…. فجزاؤه جهنّم) [4]

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   رشته برق:پارامترهای الکتریکی ماشین:دانلود پایان نامه برق- پایان تامه ایران داک

قتل خطایی در آیه شریفه 92 سوره مبارکه نساء بیان شده است. در بخشی از آیه آمده است: (هیچ فرد باایمانی مجاز نیست که مومنی را به قتل برساند، مگر این که این کار از روی خطا و اشتباه از او سر زند.) [5] مراد از خطا در این آیه مقابل عمد است، یعنی بعد از آنکه کسی در حریم ایمان داخل شد اقتضاء قتل مؤمن دیگر این که در ایمان مثل خود اوست در او پیدا نمی شود هر قتلی می خواهد باشد مگر آنکه خطا باشد.

[1]– قرائتی ،  حاج شیخ محسن ، تفسیر نور ، جلد دوم، چاپ اول، زمستان 1379، نشر مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن، ص 355.

[2]– العروسی حویزی،عبد علی بن جمعه ، تفسیر نور الثقلین ، جلد 7 ، اسماعیلیان ،قم چاپ چهارم ،1415ق ،ص 276

[3]–  واقدی ،محمد ابن عمر ،المغازی، جلد یک ،تهران مرکز نشر اسلامی، 1405 ق ،ص 304.

[4]–  قرائتی ،محسن ،  پیشین ،ص 356.

[5]–  و ما کان لمؤمن ان یقتل مؤمنا الاخطا.

 

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

هدف تحقیق

هدف از تحقیق شناسایی ضابطه تحقق جرم قتل عمد است زیرا با مطالعه و بررسی نظریاتی که توسط فقها و حقوقدانان ارائه شده است می توانیم راهکارهای مناسبی در جهت تشخیص و تفکیک انواع جرم قتل به دست آوریم .

پرسش های تحقیق

1 .آیا فقها معیار های مشابهی را در مورد تحقق قتل عمد اظهار کرده اند؟

2 .آیا قاتل در رابطه با بند ب ماده 206 قانون مجازات اسلامی باید علم به کشنده بودن فعل ارتکابی داشته باشد یا خیر؟

3 .آیا اشتباه در هویت مقتول تاثیری در میزان مسئولیت مرتکب در عمدی بودن یا غیر عمدی بودن قتل دارد؟آیا می توان این نوع از اشتباه را تحت عنوان قتل عمد مستوجب قصاص دانست؟