دانلود پایان نامه روانشناسی درباره کودکان و نوجوانان

مورد توجه باشد که استفاده صرف از علاقه بین معلم و شاگرد یا تشویق و تنبیه برای پذیرفتن ارزشها موجب متزلزل شدن این ارزشها می‌شود.
4-1 روش استفاده از مثال
از روش های مهم و موثر استفاده از مثال های متنوع است فهم مسائل انتزاعی را برای کودکانی که از نظر رشد شناختی و تحول روانی ضعیف و یا در سطح پایینی می‌باشند آسان می‌کند. در بیان مطلب عملی و عقلی استفاده از مثال بهترین روش برای هر چه بیشتر آشکار ساختن مطالب، تفهیم ساده تر و در نتیجه درک بهتر و سریع تر آنهاست. از این رو استفاده از مثال یک روش قرآنی است.قرآن با بهره گرفتن از این روش مفاهیم عقلی و غیر محسوس را در قالب حکایات و مثالهای سودمند در ذهن مخاطب مملوس و تجسم می‌سازد. پیامبر نیز از این اثبات ندارد اما در کودک نیز نباید از تقویت زیر بنای اعتقادی غافل ماند و می‌توان آنها را به زبانی ساده و با ذکر مثال مناسب و هماهنگ با مقصود برای کودک بیان کرد.
5-1 روش قصه گوئی
زبان قصه یا داستان ازمناسبترین روش های آموزش مفاهیم دینی به کودکان است زیرا کودکان شیفته قصه و خواندن داستان می‌باشند و این امر سبب می‌شود تا بخش عمده تعلیم و تربیت کودکان را این راه انجام پذیرد. هر چه داستانهای مناسب استفاده اش بیشتر باشد تاثیر آموزش در رسیدن به هدف ساده تر و سریع تر می‌شود.
در مورد اهمیت این روش باید گفت که قران نیز از این روش بهره جسته همچنین پیامبران و کتب آسماتی دیگرنیز. مثلاً در داستان حضرت ادم و حضرت عیسی علیه السلام حقیقت و چگونگی آفرینش الحق تفسیر می‌شود، در داستان حضرت ابراهیم علیه اسلام اثبات توحید و یگانگی خدا او در داستان عزیز نبی کیفیت معاد بیان گشته است . و از مزایای این روش غیر مستقیم بودن آن است.
6-1 روش یاداوری نعمتهای الهی
خداوند نعمات فراوانی به انسان داده است که در قرآن دو گونه‌اند: نعمتهای ظاهری و نعمتهای باطنی. چنانکه در قرآن کریم نیز در آیاتی به یادآوری نعمات الهی پرداخته شده است همچنین شیوه پیامبران الهی در تربیت نیز بوده است که به این وسیله گرایش انسانها را بسوی صاحب نعمت برانگیزند و سپاس گذاری از نعمت دهنده را که گرایشات ریشه دار و فطری انسان است در آنان بیدار سازند. از این رو ، توجه به تمایلات فطری و گرایشهای ذاتی پاک و دست نخورده کودکان بهتر می‌توان از روش یادآوری نعمات الهی در آموزش و تعمیق بینش الهی آنان استفاده کرد. این یادآوری به کودک کمک می‌کند تا ولی نعمت خود را بشناسد و وظایف خود را از قبیل شکر گذاری و ایمان به او ایفا کند و ذهن کودک را به خدای مهربان متوجه کند. در آموزش به کودکان باید بیشتر به محبت و عشق الهی به انسانها بویژه نیکوکاران و دادن پاداش و نعمات بهشتی به آنان در روز قیامت تأکید کرد و آنان را نسبت به خدا و رحمتش امیدوار و علاقه‌مند ساخت و از بیان عذاب و رنج دوزخ که زندگی پس از مرگ را به گونه‌ای وحشتناک و دهشت انگیز ترسیم نماید خودداری کرد.

7-1 روش نمایشی
منظور از نمایش مجسم کردن و بصورت مشهود و محسوس در آوردن پیام ها و اموزه هاست این روش دارای تاثیر فوق العاده ای است که از راه آن آموزه های دینی را می‌توان در قالب های قابل مشاهده و روشن و آسان و محسوس به کودکان آموزش داد تا این مفاهیم عقلی و انتزاعی بهتر درک شد. و یادگیری عمیق تری صورت پذیرد زیرا معمولاً کودکان خاطرات نمایشی را که در کودکی دیده اند به شکل آگاهانه یا نا آگاهانه تا آخر عمر در حافظه حفظ و نگهداری می‌کنند. این روش را قران نیز فراوان استفاده کرده است. در سوره ق آیات 9-11، سوره روم آیات 5.19 حج آیات 5و6 و … .
معصومان نیز از این روش استفاده می‌فرمودند مانند قول پیامبر (ص) که فرموده اند: «صلوا لما اصلی» و از حضرت علی علیه السلام در مورد خدا سئوالاتی نمودند از جمله درباره معنی جمله «اینما تولوا منم وجه الله …» یعنی چطور است این مسأله؟ ایشان دستور دادند هیزم آماده و آتش بیافروزد آنگاه سئوال کردند صورت آتش کدام سمت است گفتند ما صورتی نمی‌بینیم یعنی شعله آتش که پشت و رو ندارد آنگاه فرمودند: همانگونه که شعله پشت و رو ندارد و شما در هر طرف باشید رو به روی آن هستید خدا نیز پشت و رو ندارد.
8-1 از سیره بزرگان
در ذکر حالات بزرگان نیز این روش بیان شده ایت(روش غیر مستقیم) . که آیت … مصباح یزدی درباره روش عارف بزرگ آیت … العظمی محمد تقی بهجت در این مورد می‌فرمایند که کمتر اتفاق می افتد که حضرت آیت … بهجت بطور مستقیم به کسی مطلبی فرموده باشند. اغلب در ضمن تمثیل یا قضیه و داستانی که از کسی نقل می‌نمایند مطلب مورد نظر خود را می‌رسانند. از آن نمونه است توصیه های ایشان در اول انقلاب و بعدها به بزرگان برای جلوگیری از پدید آمدن لغزشها. ایشان در ضمن داستان یا حدیث ، مقصود و اشتباه اطرافیان را گوشزد می‌کردند و روش ایشان در برخورد با دیگران برای تربیتشان این چنین بوده است که مستقیماً نگویند این کار را بکن یا نکن، یا فلان کارتان بد بوده است.

2) استفاده از روش های فعال
در این روش مشارکت کودکان مد نظر است. مزین این روش تاثیر عمق آن است، فعالیت گروهی بچه ها واگذاری مسئولیت به ایشان، وضع قوانین بوسیله آنها و نظارت خودشات و قضاوت در مورد افراد خاطی از موارد مهم و موثر است.
ویژگیهای روش فعال در تربیت دینی
1)قدرت انتخاب به مخاطب می‌دهد تا آنها با موضوع یادگیری و آموزش مورد نظر درگیر شوند.
2) فرصت کشف و یادگیری شخصی بجای تحمیلی و انتقال یک سویه به فرد داده می‌شود.
3)«چگونه» یادگیری مفاهیم دینی بیش از چه چیز یادگرفتن یا چه اندازه آموختن مهم است.
4)تعامل و ارتباط دو جانبه بجای علم و ارتباط یک سویه انجام می‌گیرد.
5)در روش فعال درک مفاهیم و انجام تکالیف دینی بصورت خود برانگیخته واز طریق انضباط درونی انجام می‌گیرد.
6)آموزه های دینی بر اساس مراحل تحول شناختی قابلیت ها و ظرفیت های ذهنی ارائه می‌شود.
7)آماده سازی عاطفی ترغیب و تشویق اولیه برای پذیرش مفاهیم دینی قبل از هرگونه آموزش دینی یک اصل علمی‌در روش های فعال محسوب می‌شود.
8)درک متقابل، احترام متقابل و ارتباط دوسویه از جانب والدین و مربی برای فرزندان نوجوان محور در فرآیند تربیت دینی مورد توجه قرار می‌گیرد.

3) روش تربیت تلقینی
تلقین مثبت به خود و دیگران از روش های مورد استفاده در تربیت است که در درمان بیماریها نیز استفاده می‌شود. تکرار 31 بار آیه شریفه«فبای الاء ربکما تکذبان» درسوره الحمن و 10 بار آیه« ویل یومئذ المکذبین» در سوره مرسلات و … شان از اهمیت بکارگیری روش تلقینی دارد. حضرت علی علیه السلام نیز این روش را مورد توجه قرار داده و می‌فرمایند: اگر بردبار نیستی خود را همانند بردباران نما زیرا بسیار اندکند کسانیکه خود را به گروهی همانند می‌کنند و یکی از آنان نمی‌شوند.
حضرت امام خمینی قدس سره نیز می‌فرمایند: یکی از چیزهایی که برای انسان مفیداست تلقین است… یک مطلبی که باید نفس انسان تاثیر بکند با تلقینات و تکرارها بیشتر در نفس بصورت منفی و تحمیل نباشد بلکه بصورت مثبت و اگاهانه و آزادانه انجام پذیرد بسیار مطلوب و موثر خواهد بود.

دو نکته مهم
1)در هر امری خطراتی است که باید با آنها آشنا بود و از خطرات بزرگ تعلیمات دینی و پروشهای مذهبی آن است که در کودکی فرزند را چیزی بیاموزیم و یا تربیتی کنیم که چون فرزند بزرگ شود آن را منافی حقیقت و صلاح ببیند و یکباره تمام اثرات دینی خود را واپس زند راه مناسب آنست که موافق فطرت ذات او کار پرورش و سپس تعلیم وی صورت یابد. مطالب مذهبی با همان وضعی که برای بزرگتران طرح می‌شود باید برای کودکان مطرح شوند تنها با الفاظی ساده تر و روشن تر.
2) برای اینکه کودکان بهتر با ما ارتباط برقرار کنند، باید توجه کنیم که این ارتباط به نظر ساده می آید؛ ما آنرا با نصیحت کردن وپند دادن اشتباه می‌گیریم. برای اینکه بتوانیم با کودکان و نوجوانان صحبت کنیم و آنها به حرف ما گوش دهند اول باید ما به حرفهای آنها خوب گوش دهیم تا این هنر را عملاً به آنها بیاموزیم. گوش دادن یک مهارت است که با تئوری پردازی صورت نمی‌گیرد و انسان باید عملاً بیاموزد و وقتی کودکان ببینند ما به حرف و صحبت آنها بخوبی و با توجه و دقت گوش می‌دهیم آنها نیز از ما تقلید می‌کنند.

بخش ششم : مفاهیم دینی و شیوه آموزش آنها

درک کودکان و نوجوانان از برخی مفاهیم دینی
1ـ مفهوم دعا و رازو نیاز با خدا
بر اساس تحقیقات از نظر کیفیت دعاهای کودکان به سه نوع تقسیم می‌شود:
دعاهای خام ، مادی گرایانه و بسیار خود محورانه.
دعاهایی با خامی مادیگری و خود محوری کمتر.
دعاهایی که از زنگارهای پیش آن تا حد بسیاری زدوده شده و صورتی روحانی و نوع دوستانه یافته است.
به لحاظ محتوا نیز به چند گروه از دعاها نزد کودکان پی می‌بریم:
دعاهای نوع دوستانه که شامل خانواده ، خویشان ،دوستان و دیگران می‌شود ، حتی شامل حیوانات خانگی کودک می‌شد.

دعاهای شخصی که جهت سپاسگزاری و تشکر از خدا ،‌اقرار به خطاها و مشمول عفو گردیدن ،‌رفتار پسندیده تر ،‌بخششهای مادی و خواسته های مربوط به مدرسه و کارهای شخصی صورت می‌پذیرد.
دعاهایی که در قالب یک سری محفوظات تکرار می‌شوند و شامل دعاها و عبادات وارد شده دردین و نیز نیایشهایی که در مدرسه خوانده می‌شود باشد.

2ـ مفهوم کتاب الهی
بطور کلی همه کودکان در سنین مختلف آنرا به عنوان کتابی مقدس یا مخصوص و متفاوت از دیگر کتب به دیده احترام می‌نگرند . و در سنین مختلف تفاوتهایی نیز دارد در ابتدا کودک متوجه ظاهر فیزیکی آن است . ظاهر ،رنگ ، نوع چاپ و استفاده زیاد از آن . از حدود 9 سالگی به بعد بیشتر متوجه محتوا می‌شود و اهمیتش را بخاطر آموزندگی آن می‌داند ؛ و همین طور با بیشتر شدن سن او شناختش کاملتر شده و از حدود 15 سالگی بر اهمیت معنوی و معانی روحانی آن تکیه می‌کند.

شیوه آموزش مفاهیم دینی
1-1- آموزش مفهوم دین
در سالهای اول دبستان از پرداختن به معنا و مفهوم واژه دین باید اجتناب کرد زیرا در این دوره کودکان علاقه ای به طرح این مباحث ندارند و فقط باید تعریف ساده ای از آن بیان کرد مثل اینکه دین مجموعه ای است از کارهایی که خدا به ما گفته انجام بدهیم یا ندهیم مثل پرستیدن خدا ،‌راستگویی و احترام به والدین و معلم ، نماز خواندن و … اما در سالهای بالاتر با رشد فکری دانش‌آموزان و افزایش تجارب آنان مطلب بیشتری را می‌توان مطرح نمودمثل تبیین مفهوم دین ،‌نیاز ما به آن فایده اش و … البته نباید کلی گویی کرد و با ذکر مصادیق باید پیش رفت.

پایان نامهاینجا فقط تکه های از پایان نامه به صورت رندم (تصادفی) درج می شود که هنگام انتقال از فایل ورد ممکن است باعث به هم ریختگی شود و یا عکس ها ، نمودار ها و جداول درج نشوند.

برای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  77u.ir  مراجعه نمایید

رشته روانشناسی و علوم تربیتی همه موضوعات و گرایش ها :روانشناسی بالینی ، تربیتی ، صنعتی سازمانی ،آموزش‌ و پرورش‌، کودکاناستثنائی‌،روانسنجی، تکنولوژی آموزشی ، مدیریت آموزشی ، برنامه ریزی درسی ، زیست روانشناسی ، روانشناسی رشد

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

2-1- آموزش مفهوم قرآن
قدم اول برای آشنایی با قرآن قدرت بر قرائت آن است که آن را با روش های ساده تعلیم نمود. رسم الخط حروف و کلمات قران شبیه فارسی است و با تکیه بر این مسأله روش های گوناگونی در آموزش قران بکار گرفته می‌شود بهترین زمان برای آموزش روخوانی قرآن سال دوم دبستان است که از سوی دانش‌آموز با شیوه نگارش و قرائت حروف و کلمات فارسی آشنا شده و از سویی هنوز نکات آموزشی آنرا از خاطر نبرده است در این سال می‌توان با تکیه بر آموخته های کودک و نقاط مشترک موجود با زبان عربی آموزش قرآن را بطور ساده آغاز کرد. آموزش روخوانی قرآن در سال اول مشکل است چون کودک هنوز آشنایی با الفبا ندارد و در بعد از سال دوم نیز اتلاف وقت و دیر است و بهترین زمان سال دوم می‌باشد.

معرفی قرآن
در معرفی قرآن چند اصل باید مورد نظر باشد :‌
کودکان قران را کتابی مقدس و محترم بشناسند برای این منظور باید الگوهای رفتاری احترام به قرآن را به آنان تعلیم داد مثل توحید به نظیف بودن و با وضو بودن در کلاس قرآن دراز نکردن پا مقابل قران و …
درس قرآن مشکل و خسته کننده تلقی نشود یعنی با روش های ساده آموزش صورت گیرد .
معلومات قرآنی را باید به تدریج به کودکان یاد داد مثل تقسیم کردن قرآن به سوره ، آیه و … و همچنین بیان احادیث در باب عظمت قرآن و ثواب زیاد قرائت آن و قدر و منزلت حافظان آن تا دانش‌آموزان بیشتر ترغیب شوند.
قران کتاب زندگی شناخته شود نه فقط کتاب مقدس برای تلاوت ،‌باید داستانهای آموزنده بیان شود و ربط آن به زندگی امروز تا آنها بدانند قران نسخه زندگی بشر است .
گزینش داستانهایی برای معرفی قرآن که با روحیات کودکانه آنها و محدوده درکشان مطابق باشد نه داستانهایی که از عذاب است و نگرش آنها را نسبت به خدا خدشه دار می‌سازد.

شیوه آموزش دعا
در این زمینه چند نکته حائز اهمیت است :اول اینکه دعاهای متناسب با سن و محدودیت درک آنها باید آموخت تا لذت بیشتری ببرند . دوم اینکه دعاهای کوتاه و دسته جمعی مثل سرود و مناجات صبحگاهی در روح کودکان مؤثر است .دیگر اینکه یک نفر دعا را بخواند بقیه آمین گویند و خواندن همراه منظم آداب و توجه و احترام باشد بهتر است دعاها هر چند گاه یکبار عرض شود تا تازه‌گی و تأثیر داشته باشد . استفاده از افراد با صدای زیبا ،‌تبدیل دعا به شعارهای کوچک ، خواستن از بچه ها که طبق موضوع درسی دعاهایی تهیه کنند،‌دعاهای ساده قرآنی و مأثور از ائمه ابتدا مورد استفاده قرار گیرد.
ازموارد مهم این است که باید عوامل عدم استجابت دعا را برای کودکان بیان کرد تا شبهه نشود برایشان که چرا خدا دعایشان را استجابت نمی‌کند باید بدانند عواملی چون عدم تلاش خود انسان برای تحقق خواسته ،‌غیره معقولانه بودن خواسته ،‌به زیان بودن یا نبودن آن ممکن است باعث عدم یا تأخیر اجابت دعا شود.

زمینه های موجود در کودکان در مسائل دینی نماز
دین اقناع کننده روح وفطرت سلیم کودک است و فطرت او با مسائل اصیل مذهبی آشناست. او همانگونه که وجود خدا و فرمان الهی به پاک و درستکار بودن هر انسانی را می‌پذیرد اعمال و احکام عبادی دین و رفتارهای آن را قبول می‌کند و از انجام آنها ارضاء می‌شود.
کودک اگرنماز بخواند گمان دارد که وظیفه ای بجا آورده است او دوست دارد با خدا صحبت کند و با او ارتباط برقرار کند و علاقه مند به دیدن عبادت دیگران و پدر و مادر است . البته نباید غافل باشیم که او در عین لذت به دنبال نقشه است و دوست داردنتیجه عبادتش را در همان ساعت ببیند. حداقل آن ، این است که پدر و مادرش او را تشویق کنند و این تشویق صورتی مادی و جایزه گونه بیابد و از این طریق عمل او مورد تقدیر قرار گیرد.
زمینه های مذهبی در کودکان موجود است خصوصاً اگر در خانواده مذهبی به دنیا آمده باشند تقلید حرکات عبادی و نماز و افکار توسط کودکان بیانگر این مطلب است و این برعهده آموزشها است که کودک را گام به گام جلو ببرند.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *