معماری ایرانی، پایداری اجتماعی، پایداری اقتصادی، مجتمع های مسکونی

دانلود پایان نامه

متناسب با فرهنگ و معنویات
امنیت استراتژی امنیت جهانی مبازه با نابودی منابع و آسیب های زیست محیطی
مشارکت مشارکت و نقش آفرینی مردم در اجتماع بستری مناسب برای حضور مردم در یکدیگر

جدول۴-۵ : ارکان توسعه پایدار و نمود آن در طراحی پایدار و سامانه بام سبز

ارکان توسعه پایدار نمود آن در طراحی پایدار نمود در سامانه بام سبز
پایداری اقتصادی حفظ و ارتقای وضعیت فعلی اقتصادی بدون تخریب منابع طبیعی ساخت بام سبز متناسب با اهداف اقتصادی خاص
ساخت بام سبز متناسب با کاربری خاص
پایداری اجتماعی توجه به انسان و جامعه ایجاد محیط با کیفیت مناسب برای زندگی فردی
افزایش همبستگی اجتماعی و مشارکت عمومی ایجاد فضا برای تعامل اجتماعی ساکنان ساختمان
توجه به هویت فرهنگی طراحی بر اساس هویت ایرانی(باغ ایرانی)
پایداری زیست محیطی کاهش استفاده از منابع طبیعی و انرژی های تجدید ناپذیر صرفه جویی در مصرف انرژی سرمایش و گرمایش
جلوگیری از اتلاف منابع انرژی صرفه جویی در مصرف انرژی سرمایش و گرمایش
کاهش تولید پساماندها ذخیره سیلاب
کاهش آلودگی ها تصفیه آب و هوا و جذب ذرات معلق در هوا
ایجاد عایق صوتی
۴-۱۲-۱-۳-۲ مزایای کمی و کیفی بام سبز
مزایای کمی
۱- عایق صوتی
۲- کاهش اثرات جزایر گرمایی
۳- کاهش آلودگی هوا
۴- کاهش دی اکسید کربن
۵- کاهش سیستم های مجاری فاضلاب
۶- کاهش انتقال حرارت از طریق ذخیره انرژی ساختمان
موارد زیر باعث کاهش انتقال حرارت در بام های سبز طراحی شده می شود:
۶-۱ افزایش ظرفیت گرمایی سقف
۶-۲ حفظ رطوبت
۶-۳ فتوسنتز گیاهان (کاهش جذب آفتاب)
مزایای کیفی
۱- حفاظت از پوسته بام
۲- گسترش فضای سبز و زیستگاه جانداران
۳- تولید غذا
۴- صرفه جویی اقتصادی (محمودی، ۱۳۸۴، ۵۴)

جدول ۴-۶: تحقیقات دانشگاه ناتینگهام درباره دمای فضای زیر بام معمولی و بام سبز در تابستان

میانگین درجه حرارت/دمای روزانه معادل ۴/۱۸ درجه سانتی گراد
دمای فضای زیر بام های معمولی معادل ۳۲ درجه سانتی گراد
دمای فضای زیر بام های سبز معادل ۱/۱۷ درجه سانتی گراد

جدول ۴-۷ : تحقیقات دانشگاه ترنت در پیتربورو کاندا درباره دمای فضای زیر بام معمولی و بام سبز در زمستان

میانگین درجه حرارت/دمای روزانه معادل ۰ درجه سانتی گراد
دمای فضای زیر بام های معمولی معادل ۲/۰ درجه سانتی گراد
دمای فضای زیر بام های سبز معادل ۷/۴ درجه سانتی گراد
۴-۱۲-۱-۴ گودال باغچه
گودال باغچه یا باغچال در وسط حیاط مرکزی ساخته می شده و یک طبقه در داخل زمین فرو میرفته است . نمونه های این فضا در اقلیم های بسیار خشک کویری از جمله د ر کاشان ، نایین و یزد دیده میشود. گودال باغچه علاوه بر تأمین خاک مورد نیاز خشتهای استفاده شده در بنا، امکان دسترسی به آب قنات را هم فراهم می کرده است . این مسئله، در شهرهایی مثل نایین که یک شبکه پیچیده قنات داخل شهر داشته اند بسیار مهم بوده است . بنابراین معمولاً در گودال باغچه آب روانی دیده می شده که حوض میانی را پر می کرده و سر ریز آن به خانه های دیگر میرفته است . در حاشیه این حیاط اغلب رواق و گاه چند اتاق به شکلی نیمه باز ساخته می شده و کاشت درخت انار ، پسته و انجیر در این گودال باغچه هامرسوم بوده است . با توجه به کوچکتر و پایین تر بودن این حیاط ها و استفاده از رطوبت و خنکی زمین، علاوه بر رطوبت گیاهان و خنکی آب، در واقع فضایی به مراتب اقلیمیتر از حیاط شکل میگرفته است . (زندیه،۱۳۸۹)
۴-۱۲-۲ فضاهای نیمه باز
۴-۱۲-۲-۱ ایوان
الف) فضا : ایوان در لغت نامه دهخدا به معنای صفه، طاق، نشستگاه بلند که بر آن سقف باشد، همچنین پیش گشاده و درگاه آمده است. در فرهنگ عمید به معنای صفه، پیشگاه اتاق، قسمتی از ساختمان که جلوی آن باز و بدون پنجره باشد. و در معماری ایرانی پیش آمدگی هایی که در دو طرف آن دیوار وجود داشته باشد و یا فضاهای نیمه باز ستون دار در شکل های مختلف که در کنار اتاق ها قرار دارند. فضایی است که با ایجاد سایه و امکان ارتباط مستقیم در خانه های ایرانی تا اوایل قرن ۲۰ ، احداث آن از ملزومات خانه به حساب می آمده است . به لحاظ فضایی ایوان امتداد فضاهای باز و بسته است و سلسله مراتب فضایی را تداوم می بخشد. ایوان از عناصر شاخص نمای اصلی بنا است. همه ایوانها با حیاط اختلاف سطح دارند که این امر آنها را شاخص تر کرده است. این ایوان ها باعث شده اند که فضای بسته هم به باغ هم به حیاط نظر کنند. ایوان ها نفوذ باغ و حیاط به فضای بسته است که این تآثیر در فضایی به نام تالار متجلی شده است. یک طرف ایوان باز و مشرف به حیاط است ودو طرف دیگر نیمه بسته و ظلع چهارم بسته است . ضلع بسته معمولاً به اتاق های شاهنشین راه دارد که با باز شدن در پنجره های این اتاق، فضای شاهنشین با ایوان ترکیب میشود. (حائری،۱۲۹،۱۳۸۸)
دلیل اصلی و اولیه خلق ایوان را می توان در نیاز و جوابگویی به یک فضای واسطه با فراهم آوردن امکان مکث و توقف در حین گذشته از فضایی باز به فضای بسته و یا بالعکس تصور کرد. ایوان در کاربردهای مختلف شکل و ابعاد متفاوتی به خود می گیرد و به عنوان حد فاصل نیازهای کاربردی فضا و تزیین و تقویت غنای شکلی فضا ترسیم می گردد.
ب) عملکرد : گذشته از اینها ایوان ارزشهای اقلیمی زیادی دارد. اقلیم و محیط طبیعی باعث تفاوت در تعداد و نحوه قرارگیری و شکل ایوان در مناطق مختلف کشور می شود. ایوان ها در کنترل تابش آف
تاب از عناصر اساسی خانه های مسکونی هستند.(پوردهیمی،۴۵،۱۳۷۰)برای نمونه ایوان ها در بوشهر جهت شکستن تابش آفتاب و در شمال ایران جهت ایجاد کوران هوا مورد استفاده قرار میگیرند. ایوان از فضاهای اصلی عملکردی به ویژه در فصل گرما است و شامل کاربری های زیر می شود:
۱- استفاده از ایوان شمالی در تابستان و بهار به عنوان اتاقی برای نشستن و استراحت (هنگام غروب و شب)،استفاده از ایوان جنوبی و شرقی در زمستان.
۲- خواب شبانه
۳- صرف شام و نهار
۴- استفاده از چشم انداز باغ و حیاط و آسمان
۵- فضای عبور و ارتباطی (محمودی،۵۹،۱۳۸۴)
۶- ایوان های رو به حیاط و باغ نقش سازنده ای در تعدیل آب و هوا و ایجاد کوران در خانه دارند.
۷- مانع تبادل سریع حرارت از داخل به خارج (در فصول سرد) و از خارج به داخل (در فصول گرم )
۴-۱۲-۲-۲ بهار خواب
الف) فضا : فضاهای زیادی مترادف ایوان هستند. به عنوان مثال نوع بدون سقف آن را بهار خواب و در برخی شهرها مهتابی میگویند. این فضا در مناطقی از خراسان “تخت بوم “نیز نامیده میشود. این فضای بدون سقف در مجاورت حیاط و در طبقات بالاتر از اول ساخته می شود .ولی برخلاف ایوان رابط بین حیاط و فضاهای داخلی نمی باشد. این فضا در دوره قاجار به مسجد مدرسه ها نیز راه یافت و نمونه های زیبایی از آن را در مسجد سید اصفهان، مسجد مدرسه شهید مطهری تهران می توان دید و در مناطق گرم و مرطوب چون دزفول و شوشتر جزء جدایی ناپذیر خانه های مسکونی است.(پارسی،۱۳۸۷، (
ب) عملکرد : شب های تابستان در آن می خوابند و بسته به محل استقرار آن، در ساعاتی که دیوارهای اطراف بر آن سایه مناسب می اندازد از آن استفاده می شود. در بهار و پاییز در تمام ساعات روز و در تابستان شبها قابل استفاده بوده است .(همان )
۴-۱۲-۲-۳ طارمه
الف ) فضا : همان ایوان یا صفه است که در معماری ایرانی رواج دارد . طارمه فضایی از یک طرف باز و گاهی بدون سقف است.
ب ) عملکرد : به عنوان نشیمن موقت فصلی، دالان و ارتباط دهنده چند فضا مورد استفاده قرار میگیرد. ابعاد آن نسبت به نیاز خانه متغیر است و در شهرهای شیراز، یزد و زواره رواج دارد. ( معاریان، ۹۶،۱۳۷۷)
۴-۱۲-۲-۴ رواق
الف ) فضا : گونه دیگری از ایوان با ستون های متعدد در جلو و ارتفاعی برابر سقف و عرضی کم رواق نام دارد که از سه سو بسته و از یک سو باز است. در کتاب حس وحدت درباره مفهوم ایوان و رواق آمده است ک مفهوم ایوان و رواق در سراسر تاریخ اسلام متضمن ژرفی بوده است. ایوان نمایشگر امکانات تعیین و تحدید فضاست و همانا “طریقت” یا فضای انتقالی بین عوالم زمینی و زمانی است. از دیدگاه ما بعدالطبیعی، ایوان خود مقام نفس می تواند به شمار آید که میان باغ یا حیاط در حد روح و اتاق در حد جسم سیر می کند.(اردلان و بختیار،۲۳،۱۳۸۲)
ب ) عملکرد : فضای عبور و ارتباطی، سایه اندازی در مسیر، کاهش شدت آفتاب ورودی و تعدیل فضاهای بسته متصل به رواق.
۴-۱۲-۲-۵ سرداب
به طور مشخص زیرزمینی است که در زیر تابستان نشین ساخته شده و مانند ایوان، فضایی نیمه باز است و اغلب یک حوض نیز دارد . در خانه عباسیان کاشان، نمونه های عالی سرداب وجود دارد . در این شهر به زیرزمینهای گود که در زیر هریک از وجوه ساختمان مخصوصاً تابستان نشین ساخته می شود و اغلب الگوی شکم دریده دارند، سرداب میگویند. (زندیه،۱۳۸۹)
۴-۱۲-۲-۶ شناشیل
این فضا که مختص مناطق جنوبی ایران بخصوص بوشهر است، نوعی بالکن به سمت بیرون خانه و روی معبر عمومی است. که با چوب ساخته شده و پیرامون آن با نرده های مشبک پوشیده میشود، تا هوا به راحتی در آن جریان یابد و یا ایجاد سایه نماید . اما مش اهده شده است که در برخی از موارد سقف نیز نداشته اند. دو کارکرد مهم آن به شرح زیر است. ( معاریان، ۹۶،۱۳۷۷)
۱-مکانی برای استفاده از نسیم و بادهای مطبوع و بعضاً استفاده از سایه۲-استفاده از منظره زیبای دریا
۴-۱۳ نتیجه گیری
دیر زمانی است که نقش مهم عوامل اقلیمی محیطی بر شرایط آسایش در فضاهای باز و نیمه باز دانسته شده است. عواملی چون تابش، دمای هوا، رطوبت و سرعت باد همواره در طراحی فضاهای باز با رویکردهای اقلیمی مورد توجه بوده است. در این میان دمای هوا و رطوبت بر احساس آسایش حرارتی تأثیر می گذارد اما نمی توانند مگر در موارد خاص با طراحی منظر چندان اصلاح شوند.(borwn.2010). اما تابش حاصل از خورشید و سطح زمین و همچنین باد می توانند به میزان زیادی تحت تأثیر منظر سازی قرار گیرند و مکانیسم هایی را به منظور تعدیل از راه طراحی برای ما فراهم آورند.
چنانچه بیان شد، فرآیند سازگاری می تواند تجربه و استفاده از فضاهای باز را در بافت شهر افزایش دهد. با این حال باید تأکید کرد که نباید این امر به عنوان بهانه ای برای عدم تحلیل اقلیمی شود؛ بلکه رابطه قوی میان شرایط خرد اقلیمی و آسایش و نیاز به تحریک محیطی نشان می دهد که طراحی صحیح و دقیق می تواند استفاده از فضاها را حتی در شرایط اقلیمی نسبتا سخت، چه سرد و چه گرم، افزایش دهد و قرارگیری در معرض یا محافظت از اجزای مختلف اقلیمی را تعدیل کند، با این حال، این امر در صورتی امکان پذیر است که در طراحی به ملاحظات خرد اقلیمی توجه شود (lykoudis nikolopulou2005)
همچنین افراد ارزش انگیزش های محیطی خواسته شده را تعیین می کنند. اما، جلوگیری از جنبه های منفی آب و هوا و قرارگیری در معرض جنبه های مثبت آن، می تواند این میل را افزایش دهد. این گونه برنامه ریزی آب و هوایی می تواند همچنین استفاده از فضاهای بیرونی در طول فصل های معتد
ل را افزایش دهد. در واقع در norway ، کشف شد که فصول مناسب برای رفتن به فضاهای باز خارجی می تواند تا ۶ هفته در طول فصول بحرانی بهار و پاییز، با استفاده از برنامه ریزی مناسب آب و هوایی، افزایش داده شوند. این به معنای تأمین حفاظت در مقابل باد، جهت گیری در راستای دریافت ماکزیموم انرژی تابشی، جلوگیری از سایه اندازی، به کارگیری مواد جاذب گرما و منعکس کننده حرارت و غیره در این شهر می باشد. در نهایت بحث انتظارات نیز با طراحی فضاهای باز و نیمه باز ارتباط دارد، اما فقط به صورت غیر مستقیم بر میزان کنترل ادراکی تأثیر می گذارد. (steemers . nikolopulou2003) .

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   پایان نامه رایگان دربارهطلاق بائن، نفقه زوجه، فسخ نکاح، عقد نکاح

۵-۱ مقدمه
از آنجا که بحث آسایش حرارتی فضای باز سابقه چندانی ندارد، تعداد نمونه های اجرایی طراحی با رویکرد آسایش حرارتی اندک است. در این بخش دو نمونه طراحی و اجرا شده، یک نمونه در داخل کشور و یک نمونه در خارج کشور مورد بررسی قرار گرفته است.
۵-۲ نمونه های داخل کشور
با توجه به اهمیت طراحی غیر فعال ساختمان ها برای کاهش مصرف انرژی های سرمایشی و گرمایش ساختمان ها در رویکردهای نوین جهانی، شناخت اهمیت و نحوه عملکرد الگوهای معماری پایدار طراحی شده با این رویکرد در جهت کاهش فشار ناشی از ساخت و سازهای نوین بر محیط طبیعی و تلاش در راستای احیای چنین الگوهایی در معماری مسکونی کشور ما به نظر می رسد.
۵-۲-۱ بررسی نمونه موردی(مجتمع مسکونی ونک)
این پروژه در فستیوال جهانی معماری بارسلونا در سال ۲۰۱۰ در بخش مجتمع های مسکونی، در میان پروژه های منتخب قرار داشت. زمین این مجتمع، باغ قدیمی تقریبا خشک شده ای بود که به کدخدای ده ونک تعلق داشت حد مجاز ساخت ۴۵ درصد مساحت زمین در ۵ طبقه مسکونی بود .ایده اصلی طراحی، براساس بازآفرینی قالب خانه-باغ شکل گرفت. طراحان این پروژه تصمیم گرفتند تا برخی از درختان خشک شده را حفظ کنند و خانه ها را کنار این درختان و حول یک حیاط مرکزی تعبیه کنند. خانه ها از هم جدا شدند، بطوریکه هرکدام، از سه یا چهار وجه خود امکان نورگیری و تهویه دارند. این تمهیدات در کنار تنوع فضا، نقشه و مساحت خانه ها( از ۶۰ تا ۲۰۰ متر مربع) همگی با هدف ایجاد یک محله کوچک به کار گرفته شدند. با ایجاد سه سازه مجزا با داربست چوبی در جلوی نمای هر خانه، یک حیاط معلق شکل گرفت که جایی است برای پرورش گیاهان و پرندگان و قرار دادن مجسمه های کبوتر، که نگهداری از آن ها در محله قدیمی ده ونک بسیار مرسوم بوده است. این عناصر را برای زنده کردن خاطره ها در کنار سرشاخه های درختان خشک باغ قدیمی و گیاهان بالارونده بومی منطقه به کار گرفته اند. سطوح این حیاط ها به جای

دیدگاهتان را بنویسید