منابع مقاله درمورد زیست محیطی، جرائم زیست محیطی، ترک فعل، محیط زیست

دانلود پایان نامه

محیطی شامل تمامی مصادیق و افراد آن است و در بعضی دیگر بخشی از این مصادیق مورد توجه قرار گرفته است.همچنین در بعضی متون قانونی از کلمه «ممنوع» نیز استفاده شده و مقنن رفتارهای آلاینده که اصولأ جرم زیست محیطی تلقی می شوند را همراه با این کلمه مورد توجه قرار داده است و در پاره ای از این مقررات نیز بدون آنکه از این کلمه استفاده شود، پس از عنوان کردن اقدامات و رفتارهایی که جرم تلقی شده اند بدون درنگ از مجازات سخن به میان آمده است.به عنوان مثال در ابتدای ماده 9 ق.ح.و.ب.م.ز. مصوب 28/3/1353 و اصلاحی 24/8/1371 آمده است:«اقدام به هر عملی که موجبات آلودگی محیط زیست را فراهم نماید ممنوع است.» و از جمله موارد دیگری که جرم زیست محیطی در معنای عام مورد توجه و تعریف قرار گرفته ماده 688 ق.م.ا. مصوب 1375 است. در این ماده چنین آمده است :«هر اقدامی که تهدید علیه بهداشت عمومی شناخته شود از قبیل آلوده کردن آب آشامیدنی یا توزیع آب آشامیدنی آلوده، دفع غیر بهداشتی فضولات انسانی و دامی و مواد زاید، ریختن مواد مسموم کننده در رودخانه ها، زباله در خیابان ها و کشتار غیر مجاز دام، استفاده غیر مجاز فاضلاب خام یا پساب تصفیه خانه های فاضلاب برای مصارف کشاورزی ممنوع می باشد…» صرف نظر از تبیین عام جرم زیست محیطی در مقررات یاد شده ،موارد خاص متعددی نیز وجود دارد.این موارد عبارتند از:
– جرم آلودگی آب : در بند 3 ماده 1 آیین نامه جلوگیری از آلودگی آب مصوب 1373 و بند پ ماده 1 آیین نامه بهداشت محیط آلودگی آب.
– جرم آلودگی هوا: در ماده 2 ق.ن.ج.ا.آ.ه.
– ماده 11 ق.ش.و.ص. در مقام بیان اعمال مجرمانه و مجازات آن. (قاسمی ،66،1391)
بر مبنای آنچه که تاکنون گفته شد می توان گفت که جرم زیست محیطی عبارت است از : «هر نوع فعل ویا ترک فعلی که سبب ورود زیان و صدمه شدید به محیط زیست و به مخاطره انداختن جدی حیات و سلامت انسان و سایر جانداران شود که در قانون برای آن مجازات در نظر گرفته شده است.» بنابراین هر گونه ایراد خسارت به اجزای جان دار و غیر جان دار اکوسیستم،جرم زیست محیطی محسوب می شود و باید برابر ضوابط و مقررات قانونی مرتکب یا مرتکبین به مجازات مربوط برسند.
گفتار دوم : عناصر تشکیل دهنده جرم زیست محیطی
جرم زیست محیطی از آن دسته از جرائمی است که تحقق آن منوط به سه رکن قانونی، مادی و معنوی است.به عبارت دیگر وقتی میتوان اقدام آلاینده یا تخریب کننده ای راکه شخص مرتکب ان شده جرم دانست که ان اقدام طبق موازین ومقررات قانونی جرم تلقی شده باشد.پیش از آنکه ازجرم زیست محیطی وعناصرسازنده ان سخن گفته شود باید این نکته را درنظر داشت که اصولاً هر یک از جرائم برای خود ارکان تشکیل دهنده جداگانه ای دارند که در هنگام بررسی باید آنها را به شکل مستقل از یکدیگر مورد توجه قرار داد و جرم زیست محیطی نیز از این قاعده مستثنی نیست، یعنی این دسته از جرائم و ارکان آن را نیز جداگانه مورد بررسی قرار داد و با توجه به اینکه نیازمند بررسی گسترده و طولانی است که از حوصله این پژوهش خارج است. بنابراین چاره ای نیست جز آنکه عناصر سازنده آنها به شکل کلی نقد و ارزیابی شوند.
1- عنصر قانونی : منظور از عنصر قانونی آن است که فعل یا ترک فعل از سوی قانون گذار جرم تلقی شده باشد و برای آن نیز مجازات در نظر گرفته شده باشد.این موضوع گویای اصل قانونی بودن جرم است.(گلدوزیان،199،1376)
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز در اصل 169 به این موضوع پرداخته است و در این باره گفته است :«هیچ فعل یا ترک فعلی به استناد قانونی که بعد از آن وضع شده است جرم محسوب نمی شود» با توجه به معنایی که از عنصر قانونی جرم ارائه شد می توان گفت که عنصر قانونی جرم زیست محیطی در حقوق ایران قوانین و مقرراتی هستند که در آنها فعل یا ترک فعل موجب ایراد صدمه و آسیب به محیط زیست مشخص شده است و برای مرتکب یا مرتکبین نیز حسب مورد مجازات تعیین شده است.اصولاً در حقوق داخلی کشورها عناصر قانونی جرائم توسط قوه مقننه و دستگاه قانون گذاری آن تدوین می شود.اکنون به بیان پاره ای از جرائم زیست محیطی و عنصر قانونی آنها در حقوق داخلی می پردازیم.
الف- تخریب و تصرف منابع طبیعی:(مواد1،4و6 ل. ق. ح.و. گ. ف. س. مصوب 1359) و (مواد675-684-685-690 ق.م.ا )و(مواد42-43-44-47 ق. ح. و. ب. ج.و. م. مصوب 1346 و مواد 11و10 قانون ش.و.ص.مصوب 1346)
ب -تغییر کاربری اراضی زراعی:(مواد 3و10 ق. ح. ک.ا. ز. و ب مصوب 1374 اصلاحی 1385)
ت – حفر غیر مجاز چاه: (ماده 45 ق. ت. ع. آ مصوب 1361)
ث -شکار و صید: (مواد112،11،10و13 ق. ش. و.ص مصوب 1346 و ماده 680 ق.م. ا )
ج – آتش زدن اموال و منابع طبیعی: (ماده675 ق.م.ا )و (مواد 46،45 و 47ق. ح.و. ب. ا. ج.م مصوب1346)
ح – تهدید علیه بهداشت عمومی:(ماده 688 ق.م.ا مصوب 1375جرم عام آلودگی محیط زیست)
خ – آلودگی هوا: (ماده688 ق.م.ا و مواد2و 4 تا27ق. ن. ج.ا. آ.ه مصوب1374 اصلاحی 1383)و(مواد دیگری از ق.ن مصوب 1366 و ق.ش مصوب1383)
د – آلودگی آب:(ماده 46ق.ت.ع.آ مصوب 1361و(ماده 2 ق.ح. د.و.ر.م. ا.آ.م .ن مصوب1354 ) و(ماده 60ق.آ. و. ن. م. ش.آ مصوب1347 )و(ماده 688ق.م.ا مصوب1375)
ذ – آلودگی صوتی: (مواد27و32 ق.ن. ج.ا.آ.ه مصوب1374 اصلاحی1383)و(ماده10 ق.ح.و. ب. م.ز )و(مواد20و55 ق.ش و ماده688 ق.م.ا )
ر – آلودگی خاک:(ماده9ق.ح.و. ب.م.ز) و(ماده 10ق.ا.س مصوب1354)و(ماده 688 ق.م.ا )
ز‌- آلودگی شیمیایی و هسته ای: (مواد 18و19 ق.ح.د.ب.ا مصوب1368و بند4 ماده ق.ت.س.ا.ا.ا)و(مواد6و9ق. م.د.ج.ا.ا.د.خ.ف.و.د.ع مصوب1372)
س – آلودگی ناشی از پسماندها: (مواد16،13،2 و 17 ق.م.پ. مصوب1383و تبصره2 ماده688ق.م.ا )
2- عنصر مادی : رکن
دیگری که وجود آن برای تحقق جرم زیست محیطی در حقوق داخلی و بین المللی ضروری است عنصر مادی است.رکن مادی جرائم زیست محیطی شامل هر دو شکل رفتار فیزیکی ، یعنی فعل و ترک فعل است با این تفاوت که جرم زیست محیطی ناشی از ترک فعل بسیار اندک است و عنصر مادی بیشتر این جرائم ناشی از فعل است. اعمالی مانند آتش زدن،کشتن(شکار و صید)،مسموم کردن،تلف کردن،ناقص کردن،قطع کردن،چرانیدن،تیراندازی کردن،از بین بردن رستنی ها ،خراب کردن،پخش و منتشر کردن،حمل کردن،عرضه کردن،نگهداری کردن،وارد و صادر کردن از افعال مادی جرائم زیست محیطی هستند. رکن مادی جرم زیست محیطی در موارد اندکی رفتار منفی یا ترک فعل است.یکی از قوانینی که از تحقق جرم زیست محیطی ناشی از ترک فعل سخن گفته است، ق. ن . ج . ا . آ. ه است. در ماده5 این قانون نگرفتن گواهینامه مخصوص مربوط به رعایت حد مجاز خروجی آلاینده های هوا و در ماده 7 رعایت نکردن محدودیت و ممنوعیت موقت زمانی، مکانی و نوعی برای منابع آلوده کننده ، جرم تلقی شده است.
3- عنصر معنوی : سومین و آخرین رکنی که مورد بررسی قرار خواهد گرفت ،رکن معنوی جرم زیست محیطی در قلمرو حقوق داخلی و بین الملل است.همیشه وجود دو رکن قانونی ومادی برای تحقق جرم کافی نیست،قصد مجرمانه برای تحقق جرم عمدی ضروری است بنابراین رکن معنوی جرائم زیست محیطی سوء نیت یا قصد مجرمانه در شخص مرتکب است که مقنن با استفاده از کلمه «عمد»در ماده679 ق.م.ا ، آشکارا عمدی بودن این جرم زیست محیطی را بیان کرده است.علاوه بر سوء نیت عام که به معنای اراده خودآگاه فرد در ارتکاب عمل مجرمانه و یا قصد ارتکاب عمل مادی فیزیکی است،به سوء نیت خاص که به معنی خواست مجرم به تحقق نتیجه مجرمانه و یا قصد رسیدن به نتیجه است نیزنیاز دارد که اصطلاحاً «جرم مقید»نام دارد. بنابراین وقتی یک جرم عمدی مقید تحقق پیدا می کند که هر دو بخش اصلی رکن معنوی آن یعنی سوء نیت عام و خاص وجود داشته باشد(صانعی،318،1371).پاره اندکی از جرائم زیست محیطی نیز این گونه هستند. یکی از جرائم زیست محیطی مقید ، جرم کشتن جانوران وحشی با استفاده از سم، مواد منفجره و مانند آن،موضوع بند ج ماده 13 ق.ش.و.ص. است.جرم مقید دیگری که باید از آن نام برد، جرم تخریب بخشی از محیط زیست طبیعی (چشمه ها و آبشخور حیوانات ) است.
جرم مطلق: جرمی است که برای تحقق یافتن آن تنها وجود و احراز سوء نیت عام کافی است.بیشتر جرائم زیست محیطی در حقوق ایران عمدی و مطلق هستند. یکی از این جرائم جرم آتش زدن اموال و منابع طبیعی موضوع ماده675 ق.م.ا است. جرم پخش و انتشار مواد آلوده کننده هوا، یکی دیگر از این جرائم است که موضوع ماده 22 ق.ن.ج.ا.آ.ه. است. در قلمرو جرائم زیست محیطی موارد اندک و نادری وجود دارد که این جرم غیر عمدی و ناشی از بی احتیاطی،بی مبادلاتی و مانند آن است.برای نمونه می توان از جرم زیست محیطی آتش زدن نباتات و جنگل ها در نتیجه بی مبالاتی موضوع ماده 45 ق.ح.ب.ا.ج.م. و قسمت دوم ماده 2 ق.ح.د.و.ر.م.ا.آ.م.ن. نام برد.با توجه به اینکه جرائم زیست محیطی علی الاصول در زمره جرائم مستوجب مجازات های تعزیری و بازدارنده قرار دارند،از نظر موضوعاتی چون شروع به جرم،شرکت در جرم،معاونت در جرم،تعدد و تکرار جرم مشمول قواعد و مقررات عمومی هستند که در مواد 122 تا139 ق.م.ا .ج. مصوب1392 و تبصره 2 مواد675 و 687 ق.م.ا.بخش تعزیرات مصوب 1375 و ماده 15 ق.ش.و.ص. مطرح شده است.
پس از شناخت جرائم زیست محیطی و جایگاه و مفهوم جرم زیست محیطی و عناصر تشکیل دهنده آن در بخش دوم با توجه به شناختی که پیدا کرده ایم به معرفی انواع جرائم و نرخ جرائم زیست محیطی درمقایسه با سایر جرائم و سپس بررسی و شناسایی جرائم خاص زیست محیطی بخش گندمان با ذکر آمار و ارقام مربوطه و همچنین معرفی جرائم مرتبط (ملحقات) می پردازیم.
بخش دوم : سیمای کلی جرائم در بخش گندمان
در این بخش ابتدا درگفتار اول به سیمای کلی جرائم منطقه گندمان و معرفی اجمالی و مختصر کلیه جرائم و مقایسه آماری آنها در مقایسه با جرائم زیست محیطی و سپس در گفتار دوم به صورت اختصاصی و مفصل به معرفی جرائم زیست محیطی می پردازیم.
گفتار اول : انواع جرائم و نرخ جرائم زیست محیطی
بر طبق «قانون اشباع جنایی» فری، در هر محیط اجتماعی با شرایط فیزیکی معین تعداد مشخصی جرم به وقوع می پیوندد. به عبارت دیگر، ترکیب محیط طبیعی و اجتماعی با تمایلات ارثی ومکتسب و محرکهای اتفاقی لزومأ موجب بروز حجم معینی بزه در سال می گردد.(نجفی ابرندآبادی،101،1386) محیط اجتماعی حوزه بخش گندمان نیز از این قاعده مستثنی نیست و تحت تأثیر عوامل اجتماعی و محیط طبیعی یک سری جرائم عمومی و خاص در آن به وقوع می پیوندد که با توجه به طبقه بندی کلی جرائم در حقوق جزای اختصاصی معمولاً به جرائم علیه تمامیت جسمانی، جرائم علیه اموال و مالکیت، جرائم بر ضد آسایش و امنیت عمومی تقسیم می شوند.قبل از شناخت و معرفی کلی جرائم در خصوص جایگاه جرائم زیست محیطی در میان طبقه بندی جرائم باید گفت که با توجه به ویژگی های خاص جرائم زیست محیطی، که بیشتر سلامت و زندگی بشر را به مخاطره می اندازد از این دیدگاه عده ای معتقدند که این گونه جرائم در طبقه بندی جرائم علیه اشخاص و یا علیه تمامیت جسمانی قرار دارد. عده دیگر معتقدند چون ویژگی و نتیجه جرائم زیست محیطی صدمه شدید به محیط زیست و در نتیجه تخریب اموال عمومی و خصوصی است آنها را در طبقه بندی جرائم علیه اموال و مالکیت قرار می دهند و در پایان عده دیگری بر این عقیده اند که
چون جرائم زیست محیطی پیامدها و آثار نامطلوب روحی و روانی بر افراد جامعه دارد و به عبارت دیگر بدون اینکه هدفشان آسیب رساندن به فرد خاصی باشد، تمامی موجودات و از جمله انسان را تحت تأثیر منفی قرار می دهند بنابراین می توانیم آنها را در طبقه بندی جرائم علیه آسایش عمومی قرار دهیم.(انصاری،25،1376) به عقیده نگارنده پژوهش هر چند جرائم علیه محیط زیست دارای ابعاد و ویژگی های متعدد می باشند و از این حیث می توان آنها را بر حسب مورد در یکی از طبقه بندی های جرائم جای داد اما با توجه به کثرت و تنوع جرائم و پیامدهای گسترده و آثار طولانی مدت این جرائم بر انسان و طبیعت بهتر است که آنها

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   منابع تحقیق دربارهمحیط زیست، زیست محیطی، حفاظت محیط زیست، حقوق خصوصی

دیدگاهتان را بنویسید