منابع پایان نامه ارشد درمورد مواد غذایی، مورفولوژی، فیزیولوژی، آلودگی آب-رشته برق

امیدی، ۱۳۹۰).

۱-۲-۹-۱۶ pH
pH محیط کشت معمولا بین ۶/۵ تا ۸/۵ تنظیم می‌شود. اما گیاهان مختلف برای رشد مطلوب ممکن است به pH های متفاوتی نیاز داشته باشند. اگر pH بالاتر از ۶ باشد ممکن است که محیط کشت بسیار سخت و سفت شود و اگر pH کمتر از ۲/۵ باشد، معمولا مشکلات ژله‌ای شدن محیط کشت را خواهیم داشت (تاجی و همکاران، ۱۳۸۲).

۱-۲-۹-۱۷ آب
در کشت بافت معمولا از آب مقطر استفاده می‌شود در بسیاری آزمایشگاه‌ها از آب دو بار تقطیر شده استفاده می‌کنند. استفاده از ستون‌های تبادل یونی با خالص کردن آب با مشکلاتی همراه است (دادس و رابرت، ۱۹۸۵). زیرا در این فرایند، یکسری ترکیبات آلی از ستون آزاد شده و باعث آلودگی آب می‌شود. با این حال ستون‌های تبادل یونی بدون هیچ مشکلی آب مورد نیاز بسیاری از آزمایشگاه‌ها را تامین می‌کنند و به طور گسترده ای در اروپا استفاده می‌شود. بعضی از آزمایشگاه‌ها بدلیل مسائل اقتصادی از آب باران تیمار نشده استفاده می کنند، اما باید توجه داشت که در این صورت از میزان کنترل ما بر روی مقادیر ترکیبات آلی و معدنی محیط کشت کاسته می‌شود (تاجی و همکاران، ۱۳۸۲).

۱-۲-۹-۱۸ آگار
بعضی از گیاهان یا بافت‌های آن‌ها در محیط کشت مایع کشت می‌شوند. این محط کشت ممکن است ساکن باشد یا این که معمولا توسط یک همزن تکان داده می‌شود. اکثر بافت‌ها روی محیط کشت جامدی کشت می‌شوند که توسط آگار یا جانشین آن مانند ژلرایت یا فیتاژل، ژله‌ای شده باشد. طیف غلظت آگار مورد استفاده از ۷/۰-۱? است. آگار در غلظت‌های بالا به شدت سفت شده و آب قابل دسترس در آن کم می‌شود و در نتیجه انتشار مواد غذایی به بافت‌های گیاهی ضعیف خواهد بود. آگار با کیفیت بالا مانند دیفکوبی تک۵۴ آگار گران است. اما ناخالصی‌های آن که ممکن است مانع رشد گیاه شود کمتر است. در آزمایشگاه تجاری گاهی اوقات از جانشین‌های دیگر آگار مانند ژلاتین استفاده می‌شود. ژل‌های مصنوعی باعث پر آب شدن (شیشه‌ای شدن) بافت های گیاهی می‌شوند. این مسئله یک مشکل فیزیولوژیکی است که در کشت بافت بسیاری از گونه ها اتفاق می افتد. به منظور رفع این مشکل شرکت سیگما محصول جدیدی به نام آگارژل۵۵ تولید کرده است. این محصول مخلوطی از آگار و ژل مصنوعی است و به علت کاهش مشکل شیشه‌ای شدن از هر دو آن‌ها بهتر است. این محصول را می‌توان در آزمایشگاه با مخلوط نمودن ۱گرم ژلرایت (فیتاژل) با ۴گرم آگار، به عنوان عامل مولد ژل برای یک لیتر محیط کشت تولید نمود (تاجی و همکاران، ۱۳۸۲).

۱-۲-۹-۱۹ چگونگی انتخاب محیط کشت
انتخاب یک محیط کشت بیشتر بستگی به گونه‌های گیاهی، بافت یا اندام مورد کشت و هدف از انجام آزمایش دارد (دیویس۵۶، ۱۹۹۴). به منظور انتخاب یک محیط کشت مناسب برای کشت مورد نیاز بهتر است که ابتدا با یک محیط کشت پایه مثل MS شروع نمود سپس به وسیله یک سری تغییرات کیفی و کمی در محیط کشت از طریق یک سری آزمایشات، یک محیط کشت مناسب را بدست آورد (بوجانیس، ۱۹۸۹؛ رازدان۵۷،۲۰۰۳).

۱-۲-۱۰ ریزازدیادی گیاهان از طریق کشت بافت
ریزازدیادی۵۸ عبارت است از تکثیر درون شیشه‌ای گیاه از اندام‌ها، بافت‌ها، سلول‌ها و پروتوپلاست و غیره. در برخی منابع نیز عنوان ریزازدیادی طیف وسیعی از روش‌ها و تکنیک‌های کشت بافت را شامل می‌شود که از جوانه، نوک ریشه، بافت، برگ‌ها، رویان‌ها، پرچم‌ها و حتی سلول‌های منفرد به‌عنوان ریزنمونه در آن‌ها استفاده می‌شود ولی شناخته شده‌ترین معنی ریزازدیادی، تکنیک مبتنی بر کشت جوانه‌های منفرد و یا مجتمع و یا شاخساره‌های حامل ۲ تا۳ جوانه باشد (باقری، ۱۳۸۶؛ هال۵۹، ۱۹۹۹). اکثر گیاهان عالی دارای مریستم‌هائی در محور برگ هستند که هر کدام قادر به ایجاد گیاه کامل می‌باشند. مریستم‌ها محل‌هائی در گیاه هستند که در آنجا تقسیم سلولی میتوز۶۰ فعال می‌باشد و از آن محل‌ها بافت‌های دائمی منشاء می‌گیرند. گروهی از سلول‌های تمایز نیافته در نوک ساقه و شاخساره وجود دارند که تشکیل مریستم انتهائی۶۱ را می‌دهند (باقری و آزادی، ۱۳۸۱). همچنین این سلول‌ها ممکن است بین آوندهای چوبی و آبکش قرار گیرند که موسوم به کامبیوم۶۲ می‌باشند و یا در برگ‌های جوان و در قسمت پائین قطعات بین گره‌ای واقع شوند که مریستم‌های انترکالری۶۳ نامیده می‌شوند. به طور کلی هدف از ریزازدیادی، حداکثر تولید از یک گیاه در زمان معین و در عین حال ایجاد مجموعه‌ای از گیاهان با خصوصیات ژنتیکی یکسان و با صفات کمی و کیفی مورد نظر می‌باشد (باقری و صفاری، ۱۳۸۷).

۱-۲-۱۰-۱موارد استفاده از ریزازدیادی
*برای اهداف تجاری
*تولید گیاهان عاری از ویروس
*تولید بذر کاذب۶۴
*اصلاح نباتات
*انتخاب در محیط درون شیشهای.
*دورگ گیری بدنی
*هاپلوئیدی
*نجات جنین و کشت آن
*تنوع زیستی و نگهداری ذخایر توارثی(افشاری پور ۱۳۷۲؛ میست سوهاشی۶۵،۲۰۰۲)

۱-۲-۱۱ ریشه‌زائی
معمول‌ترین پاسخی که در کشت ریزنمونه‌های مختلف گیاهی در کشت بافت مشاهده می‌شود تشکیل ریشه می‌باشد. به طور کلی ریشه‌زائی۶۶ در پاسخ به هورمون‌های اکسینی از قبیل IBA,NAA وIAA صورت می‌گیرد. از این میان NAA,IBA به فراوانی در مورد بسیاری از گیاهان استفاده شده است. برای گیاهانی که به سادگی ریشه می‌دهند این مرحله ضروری نیست و بسیاری از پروتکل‌های تجاری، این مرحله را حذف می‌کنند (ایوان و همکاران۶۷، ۲۰۰۳)
۱-۲-۱۲ تعریف موتاسیون (جهش)
جهش یا موتاسیون۶۸ به طور ساده عبارتست از یک تغییر در توالی نوکلئوتیدی یک مولکول DNA (برون۶۹، ۲۰۰۹). واژه موتاسیون از کلمه لاتین (mutation) به معنای یک تغییر عمده و اساسی و ناگهانی مشتق شده است. اما تا قبل از آنکه شیوه‌های جدیدی برای استخراج و جداسازی ژن‌ها به عنوان قطعاتی از DNA به دست آید، تنها راه درک و فهم وجود ژن‌ها و بررسی و تعیین نقش آن‌ها، مطالعه تنوع ژنتیکی و وراثت بود. با بررسی یک تغییر و تفاوت موروثی کاملا مشخص در فنوتیپ یک موجود زنده منشاء آن را به یک ژن خاص نسبت می دادند و آن تغییر را موتاسیون می‌خواندند. گاهی نیز آسیب و تغییر در ماده ژنتیکی ممکن است در ژن‌هایی رخ بدهد که از حیث اطلاعات ژنتیکی غیرفعال باشند. نظیر قطعات صامت در زنجیره DNA که اساسا از آن‌ها رونویسی۷۰ صورت نمی‌گیرد، یا در ژن‌هایی صورت بگیرد که آن نوع ژن به تعداد زیاد و مکرر در DNA وجود دارد. آسیب در این نوع ژن‌ها نیز اثر فنوتیپی ایجاد نمی‌نماید، اما به طور کلی آن تغییراتی در ماده ژنتیکی، موتاسیون محسوب می‌شوند که غیرعادی و دائمی باشند. بنابراین با توجه به موارد فوق الذکر و با مدنظر گرفتن حداقل شرایط و ویژگی‌های تغییرات موتاسیون می‌توان گفت که موتاسیون فرآیندی پویشی است که موجب تغییر مجموعه توارثی سلول و نهایتا ایجاد یک موجود زنده‌ای با ویژگی‌های جدید ژنتیکی می‌گردد یا به‌عبارت دیگر موتاسیون، یک تغییر قابل وراثت است که بر کروموزوم اثر دائم می‌گذارد و منجر به ایجاد یک موجود جهش یافته یا موتانت می‌شود (برون، ۲۰۰۹).

۱-۲-۱۲-۱ تاریخچه استفاده از موتاسیون

متن کامل در سایت    40y.ir

قدمت موتاسیون را می‌توان معادل قدمت علم ژنتیک دانست زیرا نخستین بار Hugode Vries هلندی در سال ۱۹۰۱ انجمن مطالعات مورفولوژی برروی گیاه پامچال به این پدیده مهم پی‌برد و ظهور خصوصیات جدید ارثی در این گیاه را موتاسیون نامید. هرچند که پیش از نامبرده داروین در یافته بود که گونه‌ها قابلیت جهش یا دگرگون ناگهانی دارند و به همین نحو لینه نیز متوجه شده بود که تعدادی از موتاسیون‌ها سیستم طبقه‌بندی و نام‌گذاری را دچاره پیچیدگی می‌کنند اما در آن زمان ماهیت آن پدیده به درستی درک نشوده بود اما ژنوتیپ‌های تغییر یافته به طریق مصنوعی (موتانت‌های القائ) اولین بار در سال ۱۹۲۷ توسط مولر ( با اشعه X) روی مگس سرکه و بعد از آن در سال ۲۹-۱۹۲۸ توسط استولر در گیاهان زراعی شناسایی شدند. اولین کار در رابطه با اشعه X در جهت مطالعات بیوفیزیکی اثرات پرتودهی روی سیستم‌های بیولوژیکی و ایجاد یک تغییر مفید بوده است (استوسکوف و همکاران۷۱، ۱۹۹۷).
یکی از روش‌های استخراج مواد موثره گیاهی با حلال است. حلال‌های شیمیایی گوناگونی مانند اتانول، متانول، استن، گلیسیرین و گلایتول‌ها می‌توانند مورد استفاده قرار گیرند (باتلی و همکاران۷۲، ۱۹۶۸).

۱-۲-۱۲-۲ انواع موتاسیون:
موتاسیون به دو گروه عمده سماتیک (بدنی) و زایشی تقسیم شده و هر یک از این جهش‌ها ممکن است در یکی از زیر گروه‌های ذیل قرار گیرند (ارزانی و مرتضوی، ۱۳۸۰)
۱- جهش ظاهری یا مرفولوژیکی: این نوع جهش برصفات ظاهری قابل مشاهده اثر می‌گذارد.
۲- جهش کشنده۷۳: آلل جهش یافته با اثر کشندگی روی بقای موجود، شناسایی می‌گردد.
۳- جهش شرطی۷۴: آلل جهش یافته فقط در شرایط محیطی معینی تحت عنوان شرایط محدود کننده جهش می‌یابد.
۴- جهش بیوشیمیایی: این جهش از طریق توقف یا تغییر فعالیت بیوشیمیایی سلول‌ها شناسایی می‌گردد.
۵- جهش از بین برنده وظیفه: جهشی که مخرب بوده و ناحیه فعال ژن را حذف نموده یا تغییر می‌دهد.
۶- جهش اهداء کننده وظیفه: نوعی تغییر تصادفی که چندین عمل جدید به یک ژن اعطاء می‌کند.

۱-۲-۱۲-۳ موتاژن (عامل جهش‌زا):
موتاژن۷۵ نام عمومی موادی است که باعث القاء مصنوعی موتاسیون می‌گردند. به عبارت دیگر موادی که اثرات زیستی القاء جهش آن‌ها به مراتب بیش از میزانی است که به طور طبیعی یا اتفاقی رخ می‌دهد (فارسی و باقری، ۱۳۷۷؛ برون، ۲۰۰۷).
۱-۲-۱۲-۳-۱ انواع موتاژن:
موتاژن‌ها به دو گروه کلی تقسیم می‌شوند:
۱- عوامل فیزیکی(انواع پرتوها، گرما)
۲- عوامل شیمیایی (انواع مواد شیمیایی)
۱- موتاژن‌های فیزیکی: این موتاژن‌ها شامل انواع پرتوهای یونیزه کننده مانند اشعه X، نوترون‌ها، اشعه گاما، اشعه آلفا، اشعه بتا، نوترون‌های حرارتی و جدیدترین نوع آن‌ها لیزرها و پرتو غیر یونیزه کننده اشعه ماوراء بنفش(UV) می‌باشند. اثر پرتوتابی جمع پذیر است، یعنی اگر مجموعه‌ای در معرض تابش قرار می‌گیرد، فراوانی جهش‌های القاء یا کل مقدار پرتوهای جذب شده در طی زمان نسبت مستقیم دارد (برون، ۲۰۰۹).
۲- موتاژن‌های شیمیایی: این موتاژن‌ها شامل اتیل متیل سولفانات(EMS)، آکریدینها،پروفلاوینها، آنالوگ‌های بازی، دی اتیل سولفور (DES)، اتیل آمین (EL)، نیتروز،N متیل اوراتان (NMUT) و… می‌باشد (اهدایی، ۱۳۷۲؛ فارسی و باقری، ۱۳۷۷).
جهش‌زائی مواد شیمیایی از نظر آزمایشی بسیار مهم است، زیرا در بسیاری از موارد واکنش‌های شیمیایی مسئول عمل جهش‌زائی شناسایی گردیده و این دانش می‌تواند برای تولید انواع بخصوصی از جهش‌ها مورد استفاده قرار گیرد. علاوه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *