پایان نامه جدید : منابع پایان نامه ارشد درمورد گیاه شناسی، گیاهان دارویی، اثر سرمازدگی، ارزش اقتصادی

همکاران، ۱۳۸۵؛ سونانداکوماری و همکاران۶، ۲۰۰۳). یکی از این کاربردها امکان ایجاد گیاهان ترانسژنیک با وارد کردن DNA تقریبا از هر منبع دیگری می‌باشد. شاید اولین قدم در زمینه کشت بافت گیاهی در سال ۱۷۵۶ توسط هنری لوئیس داهامل برداشته شد، زمانی که وی شاهد تشکیل کالوس۷ در حین مطالعه مواد التیام دهنده زخم‌های گیاهی بود (غضنفری۸، ۱۹۹۴).
اساس تئوری کشت بافت گیاهی توسط گتلیت هابرلنت از آکادمی علوم آلمان در سال ۱۹۰۲، بعد از آزمایش های وی روی کشت تک سلول ها پیشنهاد گردید (هابرلنت۹، ۱۹۰۲). توسعه روش‌های کشت بافت و زیست‌شناسی مولکولی برای تبادل DNA بین موجودات زنده غیر خویشاوند این امکان را می‌دهد که ژن‌های جدیدی از موجودات زنده خارج از سلسله گیاهی به درون گیاهان گیرنده وارد شوند. لذا مطالعه حاضر می‌تواند کمکی جهت بررسی و واکنش‌های گیاه بادرنجبویه نسبت به تکنیک‌های مختلف کشت بافت و باززائی این گیاه از طریق کشت بافت و اثر مواد جهش‌زائی همچون اتیل متیل سولفانات۱۰ (EMS) باشد، تا محققین دیگر بتوانند به مطالعه خواص دارویی یا تغییرات لازم در مواد موثره یا فعال (متابولیت‌های ثانویه) و یا مطالعات انتقال ژن در این گیاه بپردازند.

۱-۱-۱ اهمیت موضوع
برای انجام کشت بافت بادرنجبویه (Melissa officinalis L) از بخش‌های مختلف گیاه مانند ریشه، برگ، ساقه و گره استفاده شد (سونانداکوماری و همکاران، ۲۰۰۳؛ ساجانا و همکاران۱۱، ۲۰۱۱). با توجه به اینکه روش معمول اصلاح و بهبود تولید متابولیت‌های ثانویه در گیاهان دارویی شامل کاشت آن‌ها در مزرعه و سپس برداشت و استخراج این مواد به روش‌های شیمیایی و غیره با مشکلات متعددی نظیر شرایط محیطی و زراعی، صرف زمان، هزینه و استفاده نیروی کار زیاد و همچنین خطرنابودی برخی از گیاهان دارویی کمیاب روبرو است، استفاده از روش‌های نوین از جمله کشت درون شیشه‌ای (in vitro) ضرورت می‌یابد به همین منظور اولین بار در سال ۱۹۷۶ توسط زنیک تکنیک کشت سوسپانسیون سلول های گیاهی حاوی متابولیت‌های ثانویه انجام گرفت. البته در ارتقاء بیوسنتز متابولیت‌های دارویی در شرایط درون شیشه‌ای اغلب، گیاهانی انتخاب می‌شوند که بازده تولید متابولیت‌های با ارزش در آن‌ها بالا باشد (باقری و صفاری، ۱۳۸۷).
بادرنجبویه به عنوان یک گیاه دارویی شناخته می‌شود (امیدبیگی ،۱۳۸۶؛ هوشیار قیصر،۱۳۸۸). تاکنون مطالعات زیادی در مورد تعیین مواد موثره بادرنجبویه صورت گرفته است (رجحان،۱۳۶۲؛ زرگری،۱۳۶۹؛ مومنی وشاهرخی،۱۳۷۷؛ آزادبخت،۱۳۷۸). موارد مصرف و خواص دارویی آن نیز به خوبی مطالعه شده است اما مطالعات کشت بافت و ایجاد جهش زیاد نبوده است. همچنین با در نظر گرفتن اهمیت و خواص دارویی این گیاه، مطالعات کشت بافت، بهینه‌سازی محیط کشت جهت اهداف مختلف، مطالعه متابولیت‌های ثانویه ،انتقال ژن و مهندسی ژنتیک برای این گیاه ضرورت دارد.

۱-۱-۲ فرضیات
* کشت بافت یکی از راه‌های سریع در ازدیاد انبوه بادرنجبویه می‌باشد.
* بادرنجبویه در محیط کشت همواره در دسترس برای اعمال هر گونه اعمال تیمار از قبیل جهش می‌باشد.
* ایجاد جهش تا چه میزانی می‌تواند بر روی مواد موثره و میزان اسانس تغییر ایجاد نماید.

۱-۱-۳ اهداف پژوهش
در این پژوهش تلاش می شود اهداف زیر دنبال شود
*آشنایی با تکنیک کشت بافت گیاه دارویی بادرنجبویه و تکثیر آن در داخل شیشه.
* انتخاب بهترین و مناسب‌ترین نوع از انواع مخیط‌های مختلف کشت بافت
* بدست آوردن مقدار قابل توجه گیاه در حال رشد برای اعمال جهش نقطه‌ای در بادرنجبویه.
*بررسی تغییرات در خصوصیات مورفولوژیکی پس از اعمال جهش در گیاه بادرنجبویه.
* بررسی تغییر در میزان مواد موثره گیاه در غلظت‌های مختلف ماده جهش‌زای EMS

۱-۱-۴ ساختار پژوهش
پژوهش حاضر در پنج فصل ارائه شده است. در فصل اول بیان کلی مسئله، هدف پژوهش و دلایل اهمیت موضوع، گیاه شناسی بادرنجبویه و خصوصیات مختلف آن می‌پردازد. همچنین مباحث مربوط به کشت بافت، تاریخچه و کاربرد آن و فاکتورهای موثر در کشت بافت به دقت مورد بررسی قرار می‌گیرد. در ادامه، مطالب مربوط به ایجاد جهش و اسانس‌گیری آن مطرح شده و در این میان به پژوهش‌های پیشین نیز اشاره خواهد شد.
فصل دوم شامل مروری بر تحقیقات و کارهای پژوهشی انجام شده در رابطه با کشت بافت و اعمال موتاژن‌ها بر روی گیاهان است.
فصل سوم شامل مواد و روش‌های مورد استفاده در پژوهش از جمله چگونگی ساخت محیط کشت MS و ویژگی‌های هر کدام از مواد مورد استفاده دراین محیط است. همچنین در ادامه به روش ضدعفونی کردن گیاه، تهیه ریزنمونه و چگونگی کشت کردن اشاره خواهد شد. روش اسانس‌گیری از گیاه نیز در این فصل مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
فصل چهارم به بیان نتایج بدست آمده از محاسبه آنالیزهای آماری نمونه‌های کشت شده و تحت تیمار قرار گرفته با غلظت‌های مختلف می‌پردازد.
فصل پنجم شامل چکیده‌ای از نتایج حاصل از این تحقیق و استدلال و بحث در مورد آنها می‌باشد و همچنین پیشنهادهایی در مورد کارهای آتی ارائه می‌دهد.

۱-۲ کلیات
۱-۲-۱ گیاه شناسی

شکل۱-۱شمائی از گیاه کامل بادرنجبویه

Melissa officinalis
لاتین
lemon balm – bee balm
انگلیسی
بادرنجبویه
فارسی
حوک، بادروج، حشیشه النحل، ترنجان
عربی
بابری
هندی
melisse – the de france
فرانسوی
بادرنجبویا
اردو

بادرنجبویه گیاهی علفی و چند ساله با نام علمی Melissa officinalis L. از خانواده نعناعیان lamiaceae که با نام‌های فارسی مختلف همچون بادرنگبویه، وارنگ بو، بالنگو، ریحان کوهی، تره خراسانی، مفرح القلب می‌باشد. روی ریزوم‌ها گره‌های خاصی وجود دارد. از این گره‌ها استلون‌ها (ریشه راست) و سایر انشعاب‌های ریشه‌ای به رنگ قهوه‌ای روشن خارج می‌شود. ارتفاع گیاه متفاوت است و به شرایط اقلیمی محل رویش آن بستگی دارد و بین ۵۰ تا ۱۰۰ سانتی‌متر می‌باشد. ساقه مستقیم است ولی به ندرت ممکن است به صورت خوابیده روی زمین قرار گیرد (ساقه گیاهان جوان معمولاً به صورت خوابیده رشد می‌کند). برگ‌ها پهن، تخم مرغی شکل به طول سه تا شش سانتی‌متر و به صورت متقابل روی ساقه قرار می‌گیرند. برگ‌ها به رنگ سبز تیره هستند، سطح آنها ناصاف و برجستگیهای متعددی دارند (شکل۱-۱). گل‌ها در قسمت فوقانی گیاه و در ناحیه زاویه برگ‌ها تشکیل می‌شوند. غنچه‌ها معمولاً زردرنگ هستند که پس از باز شدن به گلهای سفید یا بنفش تبدیل می‌شوند. بذر تخم مرغی شکل و رنگ آن تیره و براق (معمولاً سیاه رنگ) است. وزن هزاردانه ۶/۰ تا ۷/۰ گرم است (ساری و سیلان۱۲،۲۰۰۲؛ رحیمی نیا، ۱۳۸۷).
برای این گیاه سه زیرگونه Altissima و Inodora ،Officinalis معرفی شده است. از بین زیرگونه‌های این جنس، فقط زیرگونه افیسینالیس دارای ارزش اقتصادی بوده و رایحه‌ای شبیه لیموی تازه از خود متصاعد می‌کند (باتیارکا و همکاران۱۳،۲۰۰۶).
۱-۲-۲ رویش و تکثیر گیاه
رویش گیاه از طریق بذر به کندی انجام می‌گیرد. رویش گیاهان چند ساله در اوایل بهار پس از گرم شدن هوا آغاز می‌شود. اندام‌های هوایی گیاه در زمستان بر اثر سرمازدگی خشک می‌شوند. در این حالت ریشه زنده است و از فعالیت خفیفی برخوردار است. گل‌ها اواسط تابستان (اواخر تیر – اوایل مرداد) ظاهر می‌شوند و نکتار زیادی نیز تولید می‌کنند. بوی معطر گل‌ها باعث جلب حشرات، بخصوص زنبورهای عسل می‌شود. تغذیه نکتار گل‌ها توسط زنبورها سبب افزایش تولید عسل آنها می‌شود. میوه آن از اواسط تابستان (اواخر مرداد) به تدریج می‌رسد. پس از رسیدن، دانه‌ها به اطراف پراکنده می‌شوند (امیدبیگی، ۱۳۸۴،۱۳۸۶).
۱-۲-۳ خواستگاه و دامنه انتشار
این گیاه بومی جنوب اروپا، آسیای صغیر و بخش‌های جنوبی آمریکای شمالی است. جمعیت‌های بادرنجبویه در تمام کشورهای مدیترانه‌ای شامل مناطق ساحلی ترکیه و شمال ایران و بخش‌های جنوبی آمریکایی شمالی پراکندگی دارند (امیدبیگی،۱۳۸۶؛ آدینی و همکاران۱۴،۲۰۰۸).
پیشینه کاشت بادرنجبویه به ۲۰۰۰ سال می‌رسد و در سراسر اروپا، قفقاز، ایران، ترکمنستان، دامنه‌های معتدل هیمالیا، هندوستان، مولداویا، اندونزی و امروزه در سراسر جهان کشت می‌شود (زرگری، ۱۳۶۸-۱۳۸۰).
۱-۲-۴ نیازهای اکولوژیکی
بادرنجبویه در طول رویش به هوای گرم و نور کافی نیاز دارد. بذرها در دمای ۱۰ تا ۱۲ درجه سانتی‌گراد جوانه می‌زنند، ولی دمای مناسب برای جوانه‌زنی ۱۸ تا ۲۰ درجه سانتی‌گراد است. درجه حرارت مطلوب در طول رویش این گیاه ۲۰ تا ۲۲ درجه سانتی‌گراد است. بادنجبویه برای مدتی قادر به تحمل درجه حرارت‌های پایین (۲۰- تا ۲۵- درجه سانتی‌گراد) می‌باشد. برای گیاهان مسن درجه حرارت‌های پایین برای مدت طولانی مضر بوده و تأثیر نامطلوبی بر رشد و نمو و همچنین مواد مؤثره آنها بر جای می‌گذارد. ریشه بادرنجبویه نسبتاً طویل است. این ریشه به جذب رطوبت از اعماق زمین قادر بوده و برای مدتی خشکی را تحمل می‌نماید. رویش گیاه در سایه نه تنها سبب کند شدن رشد و نمو گیاه می‌شود، بلکه در کاهش کمیت و کیفیت اسانس آن نیز مؤثر است. بادرنجبویه در هر نوع خاکی قادر به رویش می‌باشد، و خاک‌هایی با بافت متوسط و غنی از ترکیبات کلسیم و مواد و عناصر غذایی، برای رویش این گیاه بسیار مناسب است. بادرنجبویه قادر است خشکی را برای مدتی تحمل کند. ولی کم آبی و خشکی‌های طولانی سبب خشک شدن آن می‌شود. در هر دوره آبیاری گیاهان ۳۰ تا ۴۰ میلی‌متر باید آبیاری شوند، PH خاک برای بادرنجبویه ۸/۴ تا ۸ مناسب است (باقری و همکاران،۱۳۸۴؛ رحیمی نیا،۱۳۸۷).

متن کامل در سایت    40y.ir

۱-۲-۵ اهمیت دارویی
از مواد مؤثره این گیاه ، داروهایی برای درمان ناراحتی‌های عصبی و همچنین داروهایی برای مداوای بیماریهای معده ، قلب و روده‌ای که منـشأ عصبی دارنـد تهیـه می‌شود. نیرودهنده و ضدتشنج است و به عنوان مقوی معده، بادشکن، تسهیل عمل هضم و معرق و اسانس آن خاصیت آرام کننده با اثر قاطع است. در رفع دلپیچه ناشی از نفخ، درد معده با منشأ عصبی، اختلالات هضمی، طپش قلب سرگیجه و سنکوب بی‌خوابی، ضعف قلب، احساس صدای مبهم در گوش، نزله‌های مزمن برونش‌ها، و لوسیون حاصل از دم کرده‌ی آن یا گرد سرشاخه‌ها روی زخم‌ها و جراحات و دردشان را تسکین و مالش دادن جوشانده آن باعث از بین رفتن دردهای صورت می‌شود (فیالوا و همکاران۱۵،۲۰۰۸؛ یلدیز، ۱۳۸۷). در برخی کشورها از تنتور بادرنجبویه به عنوان آرام بخش استفاده می‌شود. مواد مؤثره بادرنجبویه به همراه مواد مؤثره سنبل الطیب اثر درمانی یکدیگر را تشدید می‌کنند.

۱-۲-۶ مواد موثره و اجزاء اسانس

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *