مناطق کمتر توسعه یافته، یافته های پژوهش، رضایت کاربران

دانلود پایان نامه

بازشوها می وزد، سرعت های بالاتر در درون فضا اتفاق می افتد. جایگیری دقیق بازشوها و قرارگیری دیوارهای داخلی می تواند این امر را تعدیل نماید. در چنین حالتی، جریان رو به داخل باد وارد می شود و مسیر رو به داخل خود را ادامه می دهد، تا آنجا که اختلاف فشار در محل خروجی، موجب تغییر جهت آن می شود در موقعیتهای برخوردار از تهویه دو طرفه، اندازه پنجره ها تأثیر قابل توجه ای بر سرعت جریان هوا دارد. برا ی اینکه هوا وارد یک اتاق شود، لازم است که بتواند از آن خارج شود(تصویر ۴-۱۹) در فضاهایی که از تهویه دو طرفه برخوردار هستند، افزایش اندازه بازشوها، هنگامی که ورودی و خروجی بطور همزمان بزرگ شوند، دارای اثر نفوذی است. باید توجه داشت وقتی پنجره ها بزرگ میشوند، میزان سرعت باد کاهش می یابد. سرعت متوسط جریان هوا بستگی مستقیم به اندازه بازشوهای کوچک تر دارد.(طبیبیان،۱۳۹۱)

تصویر۴-۱۹: سایه های باد (مأخذ:قبادیان و مهدوی،۱۳۸۷،۲۱۱ ) تصویر۴-۲۰: نحوه جریان باد در ورودی و خروجی مقابل
در اغلب موارد، حداکثر سرعت جریان هوا در یک اتاق زمانی پدیدار می شود که خروجی، بزرگ تر از ورودی باشد، و حداکثر جریان هوا زمانی بروز می کند، که ورودی و خروجی هم اندازه باشد، ولی برای خنک ساز ی، حداکثر سرعت اهمیت بیشتر ی دارد. آزمایشات نشان داده اند که بر حسب جهت گیری، سرعت های بالاتر در فضاها ی داخلی زمانی بروز میکند، که باد نسبت به پنجره ورودی مایل بوزد.(همان)
۴-۵-۳-۵-۲ مکان پنجره از جهت ارتفاع
نوع هدف از ایجاد جریان هوا، ارتفاع کف پنجره و ارتفاع خود پنجره را تعیین می کند. شکل حرکت توده هوا در فضا به جهت ورد باد به آن بستگی دارد. بنابراین ارتفاع و نوع پنجره رو به باد با اهمیت تر از پنجره پشت به باد است. برای تهویه مطبوع بهتر است ارتفاع کف پنجره کم و حدود ۳۰ تا ۶۰ سانتیمتر از زمین باشد. به نحوی که نسیم ورودی به فضا با افراد نشسته و خوابیده برخورد کند. خصوصااگر پنجره نوعی باشد که هوا را به سمت سقف هدایت کند، باید ارتفاع کف پنجره را بسیار کم گرفت، پنجره های دیگر در ارتفاع برای خروج هوای گرم ضروری هستند. (شجاعی پور،۱۳۸۸)
۴-۵-۳-۶ تاثیر محوطه و پوشش گیاهی
طراحی محوطه و ایجاد فضای سبز از گذشته های دور به عنوان مکمل طراحی مسکونی،وجود داشته است. حتی در گذشته، استفاده های بهینه تری از کاشت انواع درختان با اندازه های مختلف، برای هدایت جریان هوا، می شد. ارتفاع، عرض و تراکم عناصر محوطه، می تواند بر حرکت هوا در داخل ساختمان تأثیر بگذارد. مطالعات نشان داده است که شاخ و برگ یک درخت، به عنوان یک مانع در مقابل جریان هوا عمل می نماید. همچنین سرعت هوا در زیر یک درخت بطور قابل سنجش، نسبت به سرعت جریان های اطراف افزوده می شود. فضای سبز می تواند جهت جریان هوای وارد شونده به درون ساختمان را تغییر دهد.گیاهان کوتاه جریان هوای رو به پایین کاهنده ایجاد میکنند، و در نتیجه یک جریان درونی در پشت آنها ایجاد می شود.
۴-۵-۳-۶-۱ سایه اندازی با درختان بدون جلوگیری از جریان باد
با ایجاد بادشکن ها می توان تهویه فضای داخلی بنا را بهبود بخشید، و پناهگاه های بسیار آرامی را از نظر سرعت وزش باد در پشت ساختمان به وجود آورد.ایجاد فضای باز در بادشکن ها، فضای باز بین ساختمان ها یا فضای باز بین زمین و سایبانی از درختان، کانال های بادی ایجاد می کند که سرعت باد را تا ۲۰ درصد بالا می برد.(قبادیان،مهدوی،۱۳۸۷)
با محاسبه ی زاویه ی تابش خورشید در ماه های فصل زمستان برای هر محل، می توان حداقل فاصله لازم بین ساختمان ها برای جلوگیری از تشکیل سایه محاسبه کرد. بایک محاسبه نمونه معلوم می شود که این فاصله نسبتازیاد است و با تراکم های موجود امکانپذیر نیست. بنابراین از اوایل آذر تا اواخر دی مقداری سایه بر روی طبقه ی همکف قابل قبول است و محاسبه ی حداقل فاصله برای این مدت صورت گیرد. وقتی انواع مختلفی از ساختمان ها در یک محوطه قرار می گیرند، قرار دادن ساختمان های کوتاه تر در سمت جنوب محوطه مسئله ی ایجاد سایه را کاهش خواهد داد (شکل۴-۲۴) (آبادی ،۱۳۷۵)

۴-۵-۴ باد
به طور کلی مشکلات مربوط به بادهای مزاحم را می توان با راهکارهایی همچون کاشت درختان و گیاهان مناسب در این فضاها و هدایت آنها به خارج از توده های مسکونی حل کرد. اما علاوه بر این مؤلفه های دیگری در برخورد با این مسئله تأثیرگذار می باشد که در ذیل به بررسی آنها می پردازیم.
۴-۵-۴-۱ فرم زمین و جریان باد
در مناطقی که دارای تغییرات توپوگرافی عمده هستند، پستی و بلندیها باعث تغییر بادهای غالب و تبدیل آنها به بادهای محلی می شود. علاوه بر این در شب های بدن باد، غالبا جابجایی هوای سنگین پایین شیب حرکت می کند.
راهکار: برای استفاده از این منابع در بافت ها، فضای سبز و مناطق کمتر توسعه یافته را روی شیب قرار می دهند تا یک منبع هوای خنک برای جابه جا شدن با هوای برخاسته از مناطق متراکم پایین تر ایجاد کند. همچنین می توان هوای خنک فضاهای سبز را با راهروهایی که بدون مانع به سمت مناطق متراکم می روند، متصل کرد. برای کم کردن کاهش سرعت باد در محیط های مختلف، خیابانها و بلوکهایی را که عمود بر جهت بادهای تابستانی هستند به صورت فاصله دار و با فضاهای بازی حداقل به ابعاد ۴۰۰ در ۴۰۰ متر طراحی شود تا باد بتواند به سرعت بدون مانع خود برسد. (کسمایی،۱۳۸۲،۷۷)
۴-۵-۴-۲ فرم ساختمان ها و جریان باد
برای کاهش بادهای نامطلوب و بهبود خرد اقلیم در فضا
ی باز در فصل سرد،ساختمان های بلند باید دارای گوشه های گرد و آیرودینامیک باشد و نمای باریک آن به سمت باد زمستانی بوده و یا نسبت به جهت باد، زاویه دار باشد. ارتفاع ساختمان های بلند باید کمتر از دو برابر ارتفاع متوسط ساختمان های مجاور رو به باد باشد. ساختمان هایی که خیلی از ساختمان های مجاور رو به باد خود بلندتر هستند، باید به صورت پله دار و یا عقب نشینی طراحی شوند.عقب نشینی باید از ۶ تا۱۰m بالاتر از سطح خیابان شروع شود. مقدار عقب نشینی از لبه خیابان تا قسمت برج یک ساختمان بلند حداقل۶mباشد.
۴-۵-۴-۳ ارتفاع ساختمان ها و جریان باد
تغییر تدریجی ارتفاع ساختمانهایی که نسبت به جهت باد غالب اریب باشند، جریان باد را در فضای باز کمینه می کند. تغییر تند و ناگهانی در ارتفاع ساختمان تأثیر ویژه ای بر سرعت باد در فضاهای باز می گذارد. کاهش سرعت باد می تواند شرایط آسایش را برای عابرین بهبود بخشد و اتلاف گرما را در ساختمانها کاهش دهد. تغییر تدریجی ارتفاع موجب می شود تا بخش عمده ای از بادهای سرد از بالای ساختمان ها عبور کند. در مناطقی با ساختمان های بلند که در جهت باد غالب باشد، تغییر ارتفاع از یک ساختمان تا ساختمان دیگر یا از یک بلوک تا بلوک دیگر نباید بیشتر از ۱۰۰% باشد. (معتضدیان،۸۸)
۴-۵-۴-۴ فاصله ساختمان ها و جریان باد
باد سه نوع جریان مشخص و قابل تمایز، با توجه به فاصله بین ساختمانها، ایجاد می کند. جریان سرشی زمانی ایجاد می شود که ساختمانها نزدیک به هم و عمود بر باد باشند. اگر فاصله بین ساختمانها بیشتر از مقدار مورد نیاز برای یک جریان گردابی پایدار باشد، اما کمتر از مجموع گردابهای رو به باد و پشت به باد نیز باشد، باد به صورت الگویی از ناهمواریهای مجزا در بین دو ساختمان سقوط می کند که برای تهویه مناسب است. (معتضدیان،۸۸)
۴-۵-۴-۵ جهت گیری
در هنگام بهسازی و طراحی فضای باز، نکته قابل توجه تعیین جهت مناسب محوطه برای فعالیت های همچون نشستن، بازی کردن است. باید به نقاط آفتابگیر زمین و جاهایی که توسط ساختمان ها در آنها سایه ایجاد می شود، توجه داشت. در حالی که در تابستان فضاهای سایه دار برای ساکنین دلچسب تر است، همین فضاها در زمستان سرد است و ساکنین از آن گریزان می شوند. جهت استقرار ساختمان باید به گونه ای باشد که اکثر بادهای سرد زمستانی را کاهش یابد و از بادهای تابستانی برای کمک به سرمایش طبیعی ساختمان استفاده شود. (محمودی نژاد،۵۱،۱۳۸۹)
۴-۶ ضریب دید به آسمان
از مهمترین بخش های برنامه ریزی و طراحی فضای باز ، توجه به ارتقاء کیفیت محیط و افزایش رضایت کاربران است. شناخت رابطه متغیرهای اقلیمی محیطی مؤثر بر آسایش حرارتی، امکان ارائه راهکارهای مناسب افزایش کیفیت محیط فضاهای باز را به وجود می آورد. یکی از متغیرهای مؤثر در خرد اقلیم فضای باز “ضریب دید به آسمان” می باشد که بیان کنندۀ نسبت میزان تابش دریافتی یک سطح صاف از مجموع تابش های نیم کره دربرگیرندۀ آن سطح است. (بهزادفر،۳۴،۱۳۸۹) هدف اصلی این بخش بیان رابطه میان “ضریب دید به آسمان” و عوامل مؤثر در خرد اقلیم فضای باز می باشد. اطلاعات اقلیمی شامل دمای هوا، دمای کروی، سرعت باد و رطوبت، مبنای محاسبه “میانگین دمای تابشی” قرار می گیرد و سپس میزان همبستگی تمامی متغیرها با “ضریب دید به آسمان” بررسی می گردد. یافته های پژوهش نشان می دهد همبستگی “ضریب دید به آسمان” با “میانگین دمای تابشی” و دمای کروی، بیش ازهمبستگی “ضریب دید به آسمان” با سایر متغیرهای اقلیمی می باشد. در این رابطه افزایش “ضریب دید به آسمان” منجر به افزایش “میانگین دمای تابشی” بصورت مستقیم می گردد. بر این اساس، اهمیت توجه به میزان “ضریب دید به آسمان” نقشی تعیین کننده در خلق فضاهای مطلوب از نظر آسایش حرارتی در فصول گرم سال دارد. در شرایطی که ساختمان ها یا درختان در حدود نیمی از فضای آسمان را پوشش دهند، ضریب دید بیش از نیم می باشد. که به دلیل تفاوت وزن بخش های مختلف سطح تابش است. در یک ناحیه بدون عوارض، سطح بالایی با محدوده ای کمتر و نواحی نزدیک سطح افق با محدودۀ بیشتر پرتو را می گسترانند؛ در نتیجه بخش های افقی تأثیر تابشی کمتری دارند.(۲۰۰۱ Brown,).
۴-۶-۱رابطه “ضریب دید به آسمان” و متغیر های اقلیمی
در این بخش به رابطه “ضریب دید به آسمان” و اقلیم شهری پرداخته شده و میزان تأثیر دید به آسمان بر متغیرهای اقلیمی را ارزیابی کرده اند.در پژوهشی که به کاهش دمای محیطی در منطقه پرتراکم ساحلی هنگ کنگ می پردازد، متغیرهای اقلیمی در ۲۱۶نقطه از فضای باز میان مجتمع ها در روزهای مختلف تابستان و تأثیر شش متغیر بازتاب کف، “ضریب دید به آسمان”، موقیعت جغرافیایی، پوشش درختچه ها، پوشش درختان و میانگین ارتفاع مجتمع ها بررسی گردید. یافته های این پژوهش نشان می دهد، درختچه هایی که ۱۰ % تا ۱۵ % محوطه به مساحت ۱۰۰۰ مترمربع را پوشش می دهند و بصورت میانگین “ضریب دید به آسمان” در حدود ۱/۰ تا ۲۵/۰ دارند، تأثیر بیشتری در کاهش دمای محیطی از همان میزان درخت با “ضریب دید به آسمان ۴/۰ به بالا دارند. بطور خاص این پژوهش برای کاهش دمای هوا به میزان ۵/۰ درجه در منطقه پرتراکم شهری ساحلی هنگ کنگ، پیشنهاد می کند ۲۵ % تا ۴۰ % پوشش فضای سبز بوستان افزایش پیدا نماید(۲۰۰۸ Giridharan,).
۴-۶-۲ رابطه دمای تابشی محیط با “ضریب دید به آسمان”
با توجه به مطالعات صورت گرفته بر روی بوستان های منتخب تهران، بر اساس میزان همبستگی متغیرها یا اندازه گیری و محاسبه شده محیطی- اقلیمی،
رابطه معناداری میان “ضریب دید به آسمان” با متغیرهای رطوبت، سرعت باد و دمای هوا دیده نشد. در صورتی که میزان همبستگی دمای کروی و “میانگین دمای تابشی با ” ضریب دید به آسمان” به ترتیب۳۲/، ۶۰/۰ می باشد .بر این اساس با افزایش میزان ضریب دید به آسمان در فضاهای باز بوستان، تابش مستقیم سبب افزایش “میانگین دمای تابشی” می شود.
در بسیاری از پژوهش ها با رویکرد آسایش حرارتی کاربران، بر وجود رابطه معنادار بین دمای تابشی فضای باز و آسایش اقلیمی تأکید شده است. تغییر “میانگین دمای تابشی” فضای باز مورد استفاده کاربران در فضای شهری در برهه های زمانی و موقعیت های جغرافیایی به روی آسایش آنان تأثیر محسوسی دارد(Bryan, 2001; Lin, 2010; Thorsson 2004).لذا کاهش دمای تابشی در فصول گرم برای اقلیم های مشابه تهران، در تحقق آسایش حرارتی کاربران، تأثیر مستقیم دارد.
همبستگی رابطه میان “ضریب دید به آسمان” با “میانگین دمای تابشی” و دمای کروی، بیشتر از رابطه بین دید به آسمان و سایر متغیرهای اقلیمی می باشد. این دو متغیر از مهترین عوامل تأثیرگذار بر میزان احساس آسایش حرارتی کاربران در فضای باز هستند. در طی ساعات روز، همبستگی بالایی میان “میانگین دمای تابشی” و “ضریب دید به آسمان” وجود دارد و کاهش “ضریب دید به آسمان” سبب کاهش “میانگین دمای تابشی” می شود.
موقعیت و ابعاد ابنیه مجاور فضاها، شکل سایبان، نحوۀ کاشت، نوع گونه های گیاهی و موقعیت استقرار فضاهای نشیمن بوستان های شهری در میزان “ضریب دید به آسمان” تأثیرگذار است. بنابراین برنامه ریزی و طراحی فضاهای شهری می بایست با توجه به تأثیر “ضریب دید به آسمان” در آسایش حرارتی کاربران در هر فصل خاص باشد.
۴-۷ اصول کاربردی در طراحی اقلیمی با تأکید بر فضای باز و نیمه باز
۴-۷-۱ مصالح
کارکرد مصالح ساختمان در برابر عوامل اقلیمی را باید به گونه ای مرتبط و در تلفیق با مصالح کف فضای باز بررسی نمود، چرا که بام و جداره های عمودی فضاهای نیمه باز در ترکیب با کف فضای باز کار کرده و اثرات متقابلی بر هم دارند. بنابراین جنس کف فضاهای باز در این بخش بررسی می شود.از آنجا که در تحلیل شرایط فضای باز و نیمه باز ،کاربران فضایی معیار سنجش شرایط حرارتی هستند، تحلیل هایی در ادامه می آید که تکیه بر تأثیر جنس و رنگ مصالح بر کاربرین دارد. به منظور بررسی اجزای مختلف تأثیرگذار، فضای نیمه باز و فضای باز به پنج بخش رفتاری و عملکردی متفاوت در برابر تابش (با تکیه بر آلبدو) تقسیم شد. سه بخش بام ساختمان،کف پیاده رو،کف خیابان همگی سطوح افقی هستند، در تابستان

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   معماری مسکونی، فضاهای مسکونی، افزایش کیفیت زندگی، راهکارهای مقابله

دیدگاهتان را بنویسید