پایان نامه با موضوع نقش تفاوت اضطرار در حقیقت با حالت ضرورت وضعیتی

 دانلود پایان نامه

موضوع :

 مطالعه تطبیقی اضطرار در حقوق کیفری ایران و فرانسه

پایان نامه ارشد :

 

فهرست مطالب

چکیده 1

مقدمه 2

الف ـ ضرورت تحقیق 2

ب ـ سئوال اصلی تحقیق 3

ج ـ فرضیات تحقیق 3

د ـ اهداف تحقیق 4

ه ـ روش تحقیق 5

و ـ تقسیم‌بندی مطالب 5

بخش اول: مفاهیم، مبانی و پیشینه‌ی اضطرار 7

فصل اول: مفاهیم و پیشینه‌ی تاریخی 7

مبحث اول: مفهوم اضطرار و تفکیک آن از عناوین مشابه 7

گفتار اول: مفهوم اضطرار 7

الف: مفهوم لغوی 7

ب: مفهوم اصطلاحی 9

ج: مفهوم فقهی 11

گفتار دوم: تفکیک اضطرار از مفاهیم مشابه 15

الف: تفاوت اضطرار با دفاع مشروع 15

ب: تفاوت اضطرار با اجبار 17

ج: تفاوت اضطرار با اکراه 18

مبحث دوم: پیشینه‌ی تاریخی 20

گفتار نخست: در ادیان الهی 20

الف: در زرتشت 20

ب: در یهودیت 20

ج: در مسیحیت 21

د: در اسلام 22

گفتار دوم: در حقوق ایران 23

الف: دوران قبل از انقلاب 23

  1. قانون مجازات سال 1304 23
  2. قانون مجازات سال 1352 25

ب: دوران پس  از انقلاب 26

  1. قانون مجازات 1361 و 1362 26
  2. قانون مجازات سال 1370 و 1375 29

گفتار سوم :قانون مجازات مصوب 1390- 1391 30

گفتار چهارم: در حقوق فرانسه 31

الف: قانون جزای قدیم 1810 31

ب: قانون جزای جدید (1994) 33

فصل دوم: مبانی و ماهیت حقوقی اضطرار و منافع مورد حمایت 34

مبحث نخست: مبانی 34

گفتار نخست: مبانی حقوقی 35

الف: نظریه‌ی اجبار معنوی 35

ب: نظریه‌ی عدم نفع مجازات 40

ج: نظریه‌ی تعارض منافع 41

گفتار دوم: مبنای شرعی 42

الف: آیات و روایات 42

  1. در آیات قرآن 42
  2. در روایات 45

ب: در اجماعات فقهی و استلزامات عقلیه 48

  1. اجماع 48
  2. استلزامات عقلی 49

مبحث دوم: ماهیت حقوقی اضطرار 50

گفتار اول : دلایل عامل موجهه بودن اضطرار 50

گفتار دوم : دلایل عامل رافع بودن اضطرار 52

مبحث سوم: منافع مورد حمایت 54

گفتار اول: حمایت از تمامیت جسمانی 54

گفتار دوم: مال خود یا دیگری 54

بخش دوم: شرایط، آثار و مصادیق قانونی اضطرار 57

فصل نخست: شرایط اضطرار و مصادیق قانونی آن 57

مبحث نخست: شرایط اضطرار 57

گفتار نخست: بروز خطر شدید قریب‌الوقوع 58

گفتار دوم: ضرورت ارتکاب جرم 61

گفتار سوم: تناسب جرم ارتکابی با خطر ایجاد شده 63

گفتار چهارم: عدم تعهد در ایجاد خطر 65

مبحث دوم: مصادیق قانونی اضطرار 68

گفتار اول: در حقوق ایران 68

الف: در بزه رشاء 68

ب: در بزه شرب خمر 68

ج: در بزه سرقت حدّی 69

د: در بزه تخریب 69

ه‍: در بزه سقط جنین 69

و: در بزه زنا 70

گفتار دوم: در حقوق فرانسه 70

فصل دوم: آثار اضطرار 71

مبحث اول: آثار کیفری 71

گفتار اول: عدم مجازات مرتکب 71

گفتار دوم: عدم مجازات همکاران مرتکب 71

مبحث دوم: آثار حقوقی (مدنی) 72

گفتار اول: وجود ضمان مالی 72

گفتار دوم: مبنای ضمان مالی 74

نتیجه‌گیری 75

پیشنهادات 77

منابع و مآخذ 78

الف ـ کتب فارسی 78

ب ـ کتب عربی 81

ج ـ پایان نامه ها و مقالات 82

د- منابع فرانسوی 82

 

 

 

سوالات یا اهداف این پایان نامه :

اهداف تحقیق

ایجاد یک ذهنیت انسانی و اجتماعی نسبت به پدیده جرم است. یعنی دانسته شود که جرم به صورت مجرد نباید تحلیل و ارزیابی شود و ضروری است تا وضعیت شخصی و اوصاف فردی در کنار معیار متعارف در تبیین مسائل جزایی لحاظ شود. به عبارت دیگر نگاهی اجتماعی و واقع‌بینانه به جرم و داشتن بینش موسّع و دخالت دادن سایر عوامل در ارزیابی این پدیده مهم اجتماعی از اهداف اساسی این، پژوهش است و در نهایت یافتن و تبیین معیار صحیح از این مسئله به عدالت کمک بیشتری خواهد کرد.

نکته دیگری که در اینجا باید به آن اشاره کرد مفروض و زمینه تحقیق است. در پژوهش کنونی تلاش در جهت اثبات این امر بوده که اضطرار و ضرورت دو نهادی مشابه هم می‌باشند و تفاوت اساسی با هم ندارند و باید آن دو را جزء عوامل رافع مسئولیت کیفری دانست. زیرا مصادیق و موضوعات هر دو نوعاً واحد هستند و از طرفی از نظر مفهومی شباهت بسیار دارند.

اضطرار در حقیقت حالتی است که ارتکاب جرم در آن ضرورت دارد و حالت ضرورت وضعیتی است که فرد ناگزیر به ارتکاب جرم است.

در حقوق ایران نیز این دو مفهوم به صورت مشابه به کار رفته است ولی از آنجا که چنین عملی را جرم می‌دانیم، آثار قهری آن را پذیرا هستیم و مقنن ما هم همین را پذیرفته است. در حقیقت مفاهیم و مصادیق اجرای اضطرار و قانون اهم در ماده 55 قانون مجازات اسلامی و بند «ب» ماده 56 همان قانون، هر دو در مقام بیان یک موضوع هستند.به نظر می‌رسد این دو را باید جزء عوامل رافع مسئولیت کیفری دانست.

ـ در تحقیق حاضر، نکته‌ای که مزید بر تحقیقات انجام شده تاکنون می‌باشد، بعد تطبیقی آن با حقوق فرانسه است.