پایان نامه بررسی ارزیابی نقاط قوت و ضعف مرحله تحقیقات مقدماتی از نظر قانون آیین دادرسی

دانلود پایان نامه

 دانلود پایان نامه

موضوع :

 جایگاه حریم خصوصی در کشف جرم و تحقیقات مقدماتی در حقوق ایران

پایان نامه ارشد :

 

بند دوم: معانی توصیفی و هنجارین حریم خصوصی

حریم خصوصی، در معنی هنجارین، گستره ای از عقاید، اعمال، رفتارها، ویژگی ها و مختصات هر شخصی است که برای عموم مردم آشکار نیست و وی به افشای آن رضایت ندارد و به ورود و نظارت دیگران عکس العمل نشان می دهد[1]. به طورمثال، مراد از حریم خصوصی در مناسبات خانوادگی، قلمرو و محدوده ای از عقاید، احساسات، اعمال، رفتار و ویژگی های هر عضو خانواده است که برای دیگر اعضاء آشکار نبوده یا در صورت آشکار بودن، او رضایت به آن ندارد و نسبت به ورود و نظارت دیگر اعضاء واکنش نشان می دهد. همانگونه که اشاره گردید بدیهی است نبود تعریف روشن و صریح، به معنای حمایت نکردن از این حق در قوانین و مقررات کشورها نیست بلکه می‌توان در رویه قضایی هر کشور به دنبال تعریف کاربردی حریم خصوصی بود[2].

حریم خصوصی به روشهای تحلیلی و مصداقی، توصیف و تعریف می‌شود تا اندکی از ابهام مفهومی یا مصداقی آن برطرف گردد. منظور از تعریف تحلیلی[3]، بیان عناصر ماهوی یک مفهوم است. در این روش ابتدا نام مجموعه بزرگ‌تری که آن چیز را در بر می‌گیرد، آورده می‌شود و سپس، با ذکر یک ویژگی، آن را از باقی چیزها در همان مجموعه متمایز می‌سازد. تعریف به عام و خاص یا تعریف با روش تحلیل، بهترین و دقیق‌ترین روش تعریف است.

با توجه به این روش تعریف و با در نظر گرفتن انتقادات وارد بر سایر تعاریف، به نظر می‌رسد تعریف زیر برای حریم خصوصی مناسب‌تر است: «اطلاعات، ارتباطات، فضاها و متعلقاتی که خواه از نظر فطری و خواه از نظر فرهنگی در وهله نخست به فرد معینی اختصاص دارد و پیش از این به‌طور علنی و عمومی منتشر نشده است»[4].

همچنین، منظور از تعریف مصداقی[5]، تعریفی است که در آن برای شناساندن امر مورد نظر، نمونه‌ها و مصادیقی از آن به مخاطب معرفی می‌شود. در این نوع تعریف، علاوه بر نقاط ضعف و انتقادات وارد شده بر این شیوه تعریف، نکته قابل توجه دیگر، اختلاف‌نظر میان مکتب‌های مختلف در تشخیص مصداق‌های حریم خصوصی از حوزه عمومی است. در مجموع، فارغ از این انتقادات، حریم خصوصی دارای مصادیق و افرادی است که از رویه قضایی به دست آمده‌اند و به شرح زیر هستند:

  1. نام و سایرمشخصات شناسنامه‌ای؛
  2. نشانی اعم از نشانی محل سکونت یا نشانی الکترونیکی؛
  3. تصویر یا حق تصویر؛
  4. وضعیت سلامتی فرد (جسمی، روحی و روانی)؛
  5. سطح تحصیلات فرد؛
  6. وابستگی صنفی و مذهبی؛
  7. عقاید و دیدگاه‌های سیاسی و اجتماعی؛
  8. منابع و شیوه تأمینی نیازهای مالی و معیشتی؛
  9. روابط خانوادگی؛
  10. موقعیت خانوادگی؛
  11. زندگی عاطفی ـ احساسی؛
  12. گذشته اشخاص به‌خصوص سوابق کیفری؛
  13. شغل اشخاص؛
  14. اعضای بدن، برخی نواحی و اندام جنسی؛
  15. محل سکونت افراد (منزل و مأوای افراد یا محل اقامت و آسایش آنان؛
  16. خانواده فرد: تعرض به حریم خصوصی یک فرد، گاه به معنای تعرض به حریم خصوصی خانواده وی است و گاه نیز صرفاً تعرضی به حریم خصوصی فرد به حساب می‌آید[6].

لذا می توان از این منظر، «حریم خصوصی» را به این صورت تعریف کرد:

«قلمرویی از زندگی هر فرد است که آن فرد نوعاً و عرفاً یا با اعلان قبلی، انتظار دارد دیگران بدون رضایت وی به اطلاعات راجع به آن قلمرو دسترسی نداشته باشند یا به آن قلمرو وارد نشوند یا به آن قلمرو نگاه یا نظارت نکنند یا به هر صورت دیگری وی را در آن قلمرو مورد تعرض قرار ندهد»[7].

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   پایان نامه بررسی حقوقی کارآمدی وثایق تضمینات در وصول مطالبات بانک

یکی از مهمترین مسائل در زمینه حریم خصوصی، بحث از مصادیق آن است. نویسندگان حریم خصوصی در شمارش مصادیق آن اتفاق نظر ندارند. برخی نویسندگان مصادیق حریم خصوصی را در چهار عنوان شمارش نموده اند: 1- حریم خصوصی اطلاعاتی 2- حریم خصوصی ارتباطی 3- حریم خصوصی جسمانی 4-حریم خصوصی منازل و اماکن[8] و بعضی دیگر در شش عنوان معرفی نموده اند: 1-حریم منزل و خلوت افراد 2- حریم جسمانی افراد 3- حریم خصوصی متقاضیان کار و کارکنان 4- حریم خصوصی در فعالیت های رسانه ای  5-حریم خصوصی اطلاعات شخصی 6-حریم خصوصی ارتباطات خصوصی[9]. طرح حمایت از حریم خصوصی نیز مصادیق این حق را به شرح ذیل تقسیم بندی نموده است: الف-حریم خصوصی منازل و اماکن خصوصی ب-حریم خصوصی جسمانی ج-حریم خصوصی محل کار د- حریم خصوصی اطلاعات  ه- حریم خصوصی اطلاعات شخصی و-حریم خصوصی ارتباطات.

2- – رضائی پور، آرزو؛ حقوق شهروندی، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، 1385، ص 101

1- وستین، آلن، پیشین، ص 81

2- تعریف مفهومی و هدفمند (Internal definition) برای ترسیم هسته اصلی حریم خصوصی

3- محسنیان، سیدعلی، مسئله ورود رسانه ها به حریم خصوصی افراد، مرکز مطالعات، تحقیقات و سنجش برنامه‌های سازمان صدا و سیما، 1383، ص 17

4- External definition

1- همان، ص 19

1- همان، ص 22

2- اصلانی، حمیدرضا، سجادی، سیدهادی، مبانی نظری حمایت از حریم خصوصی، مجله تحقیقات حقوقی، شماره 31، 1384، ص 44

3- انصاری، باقر، حریم خصوصی و حمایت از آن در حقوق اسلام و ایران، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، 1383، ص 17


سوالات یا اهداف این پایان نامه :

اهداف و روش تحقیق

در نگارش تحقیق حاضر، اهداف متعددی مدّ نظر بوده است، مهمترین آن اهداف عبارتند از:

الف: تعریف و تبیین مفهوم «حریم خصوصی» در قانون آیین دادرسی کیفری ایران و تجزیه و تحلیل آن با توجه به تحولات سریع اجتماع.

ب: ارزیابی نقاط قوت و ضعف مرحله تحقیقات مقدماتی از نظر قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور کیفری مصوب 1378 در خصوص مباحث مطروحه.

ج: ارائه پیشنهاد به مجلس قانونگذاری برای تصویب قانون متناسب و کارآمد در زمینه مورد بحث.

د: افزایش معلومات و آشنایی هرچه بیشتر افراد با قوانین و جرایم مربوطه در جهت حفظ و ارتقاء سطح اخلاق عمومی در جامعه اسلامی.

پژوهش پیش روی، از نوع نظری می باشد و بر پایه مطالعات کتابخانه ای، گردآوری شده است و برای تدوین آن به کتابخانه‌های دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه تهران، دانشگاه مازندران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، کرج و دامغان، کتابخانه دادگستری استان گلستان، مراجعه و از منابع متعددی همچون مجموعه قوانین، کتب، مجلات، آراء وحدت رویه، نظرات مشورتی اداره حقوقی قوه قضاییه، پایان نامه ها و تقریرات اساتید حقوق، جهت نگارش بخشهای مختلف آن، استفاده گردیده است.