پایان نامه ارشد رایگان درمورد دوران کودکی، عدالت جنسیتی، زنان و دختران، عوامل طبیعی

دانلود پایان نامه

نسبت داده خواهد شد. مسئولیت تأدیب و خداشناسی و کمک او بر اطاعت از پروردگار به عهده تو نهاده شده است، پس باید رفتار تو نسبت به او مانند عمل کسی باشد که میداند در احسان به او پاداش نیک و در بدرفتاری با او مجازات خواهد شد.
همچنین در مورد مسئولیت حکومت در تربیت صحیح شهروندان همراه با رعایت عدالت جنسیتی این گفته پیامبر اکرم (ص) صادق است که:
«ألا کلکم راع و کلّکم مسئول عن رعیته: فالامیر الذی علی الناس راع و هو مسئول عن رعیته و الرجل راع علی اهل بیته و هو مسئول عنهم و المرأه راعیه علی بعلها و وَلده و هی مسئوله عنهم» (محمدی ری‌شهری، 1381) همه شما سرپرست هستید و نسبت به زیردستان خود مسئولیت دارید؛حاکم مسئول و سرپرست شهروند است، مرد سرپرست و مسئول اهل خانواده است، زن سرپرست شوهر و فرزندان و مسئول آنهاست.

مبحث دوّم: حق پرورش در حیطههای گوناگون بر مبنای عدالت جنسیتی
گفتار اوّل: حق انسان در زمینه تربیت جسمی
از مهمترین حقوق پرورشی، حق برخورداری از پرورش کافی و درست جسمی است که علاوه بر فراهم کردن موجبات رشد جسمی، سلامت و نیز تربیت بدنی را نیز در بردارد. انسان موجودی مرکب از جسم و روح است و سلامت و پویایی و تکامل او در گرو سلامت و پرورش جسمی و روحی اوست؛ شخصیتی است که هم در بعد جسمی و هم در بعد روحی از حق سلامت برخوردار است.از این رو حق انسان در زمینه رشد و پرورش جسمی تضمینکننده سلامت شخصیت آنان است؛ وانگهی تعامل و ارتباط جسم و روح هم از دیدگاه اسلامی و هم از دیدگاه دانش تجربی امری مسلم و تردیدناپذیر است؛ رهاورد هر نوع تربیت جسمانی برای انسان در تربیت روحی او نمود پیدا میکند.
علاوه بر اینها، یکی از قواعد مسلّم فقهی، قاعده نفی ضرر است که بر اساس آن کلیه ضررهای قابل توجه و از جمله ضررهای جسمی، که از بارزترین مصادیق ضرر است، نفی شده و در سراسر فقه هرگاه حکمی از احکام شرعی مستلزم چنین ضرری باشد، مشروعیت نخواهد داشت. آنچه اشاره شد احکامی فقهی مربوط به افراد مکلّف و بالغ بود. جالب اینکه در فقه با توجه به اهمیت و نقش پرورش جسمی در دوره جنینی و کودکی و آسیبپذیری بیشتر در این دوره، توجه خاصی به پرورش جسمی انسان در این دوره شده و احکام ویژهای برای تأمین این هدف وضع شده است.عدم وجوب روزه بر زن باردار، تأخیر حدّ از زن بارداری که مرتکب زنا شده، تأکید بر دادن شیر آغوز به نوزاد، و بهطورکلی تأکید بر استفاده از شیر مادر نمونه هایی از این احکام است.
3-1-1. پرورش جسمی سنگ بنای شخصیت سالم
از دیدگاه اسلامی شخصیت انسان مرکب از جسم و روح است؛ جسم عنصر مادی شخصیت است که متشکل و متأثر از عوامل طبیعی است، و روح عنصر فرامادی است که از سوی خداوند متعال بر جسم عرضه میشود و محصول این ترکیب موجودی است بهنام انسان؛ افاضه روح بر جسم از سوی خداوند متعال، هرگز به معنای آن نیست که سلامت انسان تضمین شده است؛ هم جسم و هم روح هر دو اثرپذیر از عوامل گوناگون و از اینرو تربیتپذیرند و محصول این تأثیر و تأثر در نوع شخصیت انسان نمودار میگردد. به همین دلیل تربیت جسمی، خود زمینهساز و مؤثر در دیگر ابعاد تربیت فکری،اخلاقی، عاطفی و … است. توجه به جسم، و پرورش صحیح جسمی زمینهساز نشاط لازم برای تفکر است؛ ورزشهای سالم، گذشته از آنکه توان بدنی فرد را افزون میسازد، نوعی تمرین و ممارست برای تحمل سختیها و تن دادن به نظم و انضباط و برنامه نیز هست. (طعیمه حلبی، 1425ق)
شخصیت مطلوب اسلام شخصیتی است که هم از سلامت و کمال جسمی برخوردار است و هم از سلامت و تعالی روحی؛ به سخن دیگر، سلامت هر یک از دو عنصر اصلی سنگ بنای سلامت شخصیت انسان به شمار میآید. نکته مهم این است که همه توصیهها، دستورها و تکلیفهای دینی بر محور و مدار نقش و سهم آنها در تأمین این هدف مهم قرار میگیرد.
در تربیت جسمی باید اصل عدالت بر مبنای جنسیت رعایت شده و همه افراد انسانی اعم از زن و مرد بدون تبعیض از این نوع تربیت به نحو احسن برخوردار شوند. البته باید توجه داشت که هر چند زن و مرد هر دو در اصل آفرینش، دو گوهر از یک وجودند و مراحل تکوین و رشد جسمی را بهصورت یکسان می گذرانند، تفاوتهایی نیز با هم دارند که در خور دقت و توجه است. از نظر جسمی و بدنی، تفاوتهای چشمگیری میان زن و مرد هست که از این نظر، هر گروه ویژگیهای مربوط به خود را دارد. زن بر اثر ظرافت و آسیب پذیر بودن جسمی، تحمل کارهای پرانرژی و طاقت فرسا را ندارد. از اینرو، استقامت و پایداری زن در انجام دادن امور مربوط به نقل و انتقال اشیای سنگین و فعالیتهای فیزیکی، بسیار کمتر از مرد است.
ویژگیهای جسمی و روحی زن و مرد، منشأ بسیاری از تفاوتها در نقشهای اجرایی و اجتماعی آن دو در مقام عمل شده است که آثارخود را در سطح جامعه نشان میدهند. زنان بر اساس زمینهها و شرایط وجودی خود، قادر به انجام دادن برخی از وظایف اجتماعی که مردان توان آن را دارند، نخواهند بود، بنابراین در زمینه تربیت جسمی نمیتوان بر اساس اصل تساوی جنسی عمل کرد و در نظر داشتن اینگونه تفاوتها در تربیت و پرورش هر دو جنس عین عدالت است.
پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله نیز با توجه به این امر، پس از ازدواج حضرت علی علیهالسلام و فاطمه علیهاالسلام نوعی تقسیم کاری میان آنها بهوجود آورد که هماهنگ با وضع جسمی آن دو باشد و هر کدام از آنها به وظایف خاص خود عمل کنند. در حدیثی آمده است که پس از ورود فاطمه علیهاالسلام به خانه علی علیهالسلام، پیامبرفرمود: کارهای داخل
خانه همچون غذا پختن، جارو زدن، اداره فرزندان و مانند آن به عهده فاطمه علیهاالسلام و کارهای بیرون خانه مانند تهیه مواد خوراکی و فراهم ساختن هیزم وظیفه علی علیه السلام باشد.
3-1-2. تربیت جسمی تضمینکننده حیات
مانند برخی از موجودات دیگر، انسان در دوران آغازین حیات خویش، ارتباط و وابستگی شدیدی به والدین خویش دارد؛ البته این وابستگی و نیازمندی به ویژه در بعد پرورش جسمی بسیار طولانیتر و شدیدتر است، به گونهای کهعلاوه بر دوران جنینی، سالیان پس از تولد وی را نیز پوشش میدهد. هر انسانی نهتنها در تغذیه که در بهداشت و نظافت جسمی راه رفتن و روی پای خود ایستادن و تقویت حواس و محافظت از سرما و گرمای شدید و حوادث آسیبزا و … نیازمند دیگران است و اگر این نیازهای اساسی که از آنها به نیازهای جسمانی یاد میکنیم، ارضا نشود، حیات شخص در معرض خطر قرار میگیرد به همین جهت از اولین وظایف و تکالیف والدین نسبت به فرزندان خود «حضانت» آنهاست که برخی فقهای مسلمان آن را بیشتر به مراقبت و پرستاری و تغذیه فرزند تفسیر کردهاند، البته بیشتر فقها علاوه بر این موارد آن را شامل تربیت فرزند هم میدانند و حضانت را به مراقبت و تربیت هر دو تعریف میکنند که در این زمینه در آموزههای دینی و احادیث و روایات و حتی آیات قران مجید هیچ تبعیضی از حیث جنسیت میان فرزندان مشهود نیست.
محقق کرکی، حضانت را به معنای حضانت را بهمعنای نگهدای کودک و تربیت او و اصولاً تأمین هر آنچه کودک به آن نیاز دارد، میداند. (کرکی، بیتا)محقق سبزواری نیز حضانت را بهمعنای ولایت بر کودک، با هدف تربیت آنها و دیگر مصالحی که در این امر مقصود است، میداند. پر واضح است که هر دو فقیه اخیرالذکر که به تعریف حضانت از دیدگاه اسلامی پرداختهاند هیچ نگاه تبعیضآمیز جنسیتی به مقوله تربیت و پرورش نداشتهاند.
به هر حال آسیبپذیری شدید کودکان اعم از پسر و دختر بهلحاظ جسمی، پرورش جسمی آنها را ضروری میسازد و حق پرورش جسمی را با حق حیات کودک مرتبط میسازد؛ اگر فرزندان به عنوان انسان، برخوردار از حق حیات هستندلازمه پذیرش این حق اهتمام به پرورش جسمی آنهاست، تا از این طریق حق حیات کودکان تضمین گردد و در این زمینه نباید به فرزندان پسر بیشتر از دختر اهمیت داد چرا که در بعضی موارد نظیر تغذیه دختر با شیر مادر از اهمیت بیشتری برخوردار است؛ زیرا با توجه به نقش مادری که قرار است دختران در آینده به عهده گیرند و وجود مسائلی مانند دوران بارداری، زایمان و شیردهی و … سلامت جسمانی دختران باید بسیار جدی‌تر مورد توجه قرار گیرد. توجه به اینگونه تفاوتها باید عادلانه باشد.
3-1-3. تربیت جسمی تضمینکننده پیشگیری از انحرافات
از جمله اموری که ضرورت اهتمام به پرورش جسمی انسان را آشکار میسازد، نقش پرورش جسمی در پیشگیری از ناهنجاریها، انحرافات و بزهکاریهای نوجوانان و جوانان، بهعنوان یکی از آسیبها و معضلات اجتماعی، که یکی از مسائل بسیار مهم دنیای کنونی در همه کشورها است، میباشد.
تحقیقات انجام شده در زمینه علل انحرافات و کجرویها حکایت از آن دارد که ریشه پارهای از انحرافات و کجرویها را باید در اختلالات جسمی و رشد نامتعادل و ناقص بدنی دوران کودکی انسان جستجو کرد. مثلاً نارساییهای شناختی منحرفان میتواند ناشی از رشد ناکافی سلولهای مغزی باشد که این نیز خود میتواندناشی از تغذیه ناکافی و یا امراض و صدمات جسمانی در دوران کودکی انسان و عدم اهتمام والدین به بهداشت و معالجه او باشد. همچنین رشد ناکافی جسمی و اختلالات عضوی که در نتیجه عدم دقت و مراقبت والدین حاصل میآید، نوعی خود پنداره منفی در فرد نسبت به خویش ایجاد میکند و این خود زمینه بزهکاری آینده او را فراهم میآورد.
به هر حال از آنجا که پیشگیری بهتر از درمان است، امروزه دولتها بر اهتمام والدین به پرورش و بهویژه پرورش جسمی کودکان تأکید ورزیده و خود نیز اقدامات مهمی را عهدهدار میشوند. شناسایی حق تربیت جسمی کودکان بخشی از اقداماتی است که دولتها و کنوانسیونها و مجامع بینالمللی در این زمینه تدارک دیدهاند.(حاجی دهآبادی، 1391)
در حال حاضر حق ورزش نیز به عنوان یکی از حقوق طبیعی بشر در میثاق بینالمللی اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی مورد توجه قرار گرفته است که در رشد جسمی و سلامتی انسان بسیار حائز اهمیت است. در آموزههای دین مبین اسلام نیز بر خلاف پارهای از مسلکها به پرورش جسم که امروزه در اصطلاح ورزش خلاصه میشود تأکید فراوان شده است به گونهای که آسیب رساندن به جسم و عدم توجه عمدی به سلامت آن گناه محسوب میگردد.واقعیت این است که باز همین آموزههای دینی از جمله رعایت حجاب محدودیتهایی را عملاً برای زنان و دختران ایجاد مینماید.
گفتار دوم: حق انسان در زمینههای تربیت روحی و روانی
با تأمل در آیات قرآن، درمی‏یابیم که انسان تنها یک موجود مادی و محسوس نیست، بلکه‏دارای وجودی ماورایی است که بعد از مرگ بدن در نشئه طبیعت، باقی می‏ماند وحیاتی جاوید و سعادت یا شقاوتی ابدی خواهد یافت. در واقع، حقیقت و انسانیت‏انسان به روح اوست و جسم، تنها به منزله ابزاری برای فعالیت و مرکبی برای سیر وحرکت روح در این دنیا تلقی می‏گردد.
وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الإنْسانَ مِن سُلَالَهٍ مِن طِینٍ/ … ثُمَّ أَنْشَأنَاهُ خَلْقاً ءاخَرَ فَتَبَارَک اللَّهُ أَحْسَنُ الخالِقِینَ.28هر آینه ما انسان را از گزیده‏ای از خاک آفریدیم… بار دیگر او را آفرینشی دیگر دادیم. درخور تعظیم است خ
داوند، آن بهترین آفرینندگان.
«… إنّی خالِقٌ بَشَراً مِن طِینٍ/ فَإذا سَوَّیْتُهُ وَ نَفَخْتُ فِیه مِن رُوحی29فَقَعُواْ له‏سَاجِدِینَ».30‏من بشری را از گل می‏آفرینم. چون تمامش کردم و در آن از روح خود دمیدم، همه‏سجده‏اش کنید.
تربیت روحی و روانی از ابعاد مهم تربیت است و مشتمل بر رابطه انسان با خداوند است. اهمیت این بُعد از آن جهت است که تربیت درونی و روحی فرد پیش درآمد تربیت در بُعد اجتماعی و بیرونی او است.انسانی که بر خویش مسلط گردید و درون خویش را آباد و رابطه خود با خداوند را اصلاح نمود، در اصلاح رابطه خود با دیگران موفق تر عمل خواهد نمود. ازاین رو، در فقه اهمیت زیادی به پرورش این بعد داده شده و نخستین بابهای فقهی و گستردهترین آنها به این بُعد از ابعاد وجودی انسان اختصاص یافته است. به طور کلی بخش عبادات فقه تأمین کننده این بعد تربیتی است و در این رابطه، بابهایی چون نماز، روزه و حج نقش تعیینکنندهای دارند.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   منبع پایان نامه ارشد دربارهعالم مثال، تجسم اعمال، قرآن کریم، عالم مجردات

3-2-1. دینداری و تکامل معنوی
تربیت

دیدگاهتان را بنویسید