رشته برق:پایان نامه با واژه های کلیدی گیاهان دارویی- خرید متن کامل

دانلود پایان نامه
کمیت وکیفیت مواد موثر سرنوشت ساز است. گاهی دیده میشود که گیاهانی دارای رشد خوبی در زمینهای مختلف هستند ولی از نظر مواد موثره دارویی متفاوت میباشند
جنس خاک برای تولید مواد موثره در نتیجه اثرات ایدهآل گیاه، از عوامل اصلی میباشد. این موضوع را نمیتوان از شکل گیاه تشخیص داد بههمین دلیل گیاهان همسان که در بازار وجود دارند دارای آثار یکسانی و حتی ممکن است بدون اثر نیز باشد.
برای کشتهای وسیع صنعتی باید آزمایش خاک صورت گیرد تا مناسب بودن محل رشد گیاه مشخص شود. مثلاً شمال کشور گیاهانی نظیر چای یا برنج با فواصل نزدیک محل کشت دارای کیفیتهای مختلفی میباشند. (۲۷)
۵-ارتفاع محل
اصولاً خانوادههای گیاهی گوناگون در بلندیهای مختلفی رشد میکنند، مثلاً اکثر گیاهان خانوادهی جعفری در ارتفاعات ۱۵۰۰ متری از سطح دریا به بالا دارای رشد خوبی هستند. مسئلهی ارتفاع محل رشد نه تنها در ادامه
زندگی گیاه اهمیت دارد بلکه در کمیت وکیفیت مواد آن نیز تاثیر گذار است. از دلایل دیگر وجود این تنوع گیاهان در ایران، نامسطح بودن و وجود ارتفاعات مختلف در این سرزمین است.(۲۷)
۲-۳-۲ زمان برداشت
هرگیاه می تواند از مواد مختلف و متابولیتهای ثانویه متفاوتی بهوجود آید. این مواد در یک زمان به وجود نمیآیند، و طی مراحلی در سنین مختلف گیاه حاصل میشوند، گاهی نیز در طول رشد گیاه به موادی به مواد دیگر تبدیل میشوند مثلاً میوهجاتی هستند که در زمان نارس بودن، با طعم گس وتلخ میباشند، و پس از رسیدن شیرین تا ترش میشوند. پس باید دریافت که در هر زمان گیاه دارای مواد و خاصیتی معین است. بنابراین برای بهدست آوردن خاصیت درمانی، باید گیاهان را در زمانی کاملا مشخص برداشت نمود. همانطور که گوجه فرنگی پس از قرمز شدن، انگور، هندوانه و خربزه را پس از شیرین شدن، ریحان ونعنا وترخون را در ابتدای فصل رویش و ریشههای گیاهان را در فصل پاییز جمعآوری میکنند. از این رو فصل برداشت مناسب هر گیاه برای حداکثر اثرات دارویی، زمان خاصی میباشد. درصورتی که گیاهان خارج از زمان جمعآوری چه پس و چه پیش برداشته شوند، مسلماً دارای آثار مناسب و ایدهآل نخواهند بود.(۲۷و۳۱)
مثلاً بهترین زمان برداشت چای در بهار است، و بهترین پوست دارچین از درختان کمتر از ۶ سال بهدست می آید. بهترین زمان برای برداشت گل محمدی، تهیه گلاب و عطر پیش از طلوع آفتاب است. سبزیجات قبل از چوبی شدن اعضا برای خوردن مناسب است. بهترین زمان برای استفاده بهعنوان حشرهکش قبل از باز شدن کامل گل میباشد(۳۱و۴۶)

۲-۳-۳ روشهای خشک کردن گیاهان دارویی
۱-خشک کردن در هوای آزاد
این عمل ممکن است در نور خورشید و یا در سایه انجام شود و به نوع گیاه وقسمتهای مختلف گیاه بستگی دارد. مثلاً گلها و برگهای معطر باید در سایه خشک شوند، در صورتیکه پوست، چوب و سر شاخه را میتوان در آفتاب نیز خشک کرد. بهطور کلی هنگامی میشود از نور خورشید استفاده کرد، که نور خورشید مواد موثر، رنگ و بوی مطبوع را از بین نبرد.(۲۸و۳۹)
۲-خشک کردن با حرارت
چنانچه درجه حرارت و تهویه به خوبی کنترل شود، این روش خوب و قابل قبول خواهد بود. در این روش نسبت به روش خشک کردن در هوای آزاد دارای مزایایی میباشد.در این روش فعالیت آنزیمها بهسرعت متوقف شده و باعث جلوگیری از فساد و تجزیه مواد موثره گیاه میشود.(۲۸و۳۹)
۳-خشک کردن در حرارت پایین
این روش بیشتر در مورد نمونههای گیاهی کمیاب و یا گیاهانی که مواد موثره آنها خیلی زود تحت تاثیر باکتریها قرار میگیرند انجام میشود. در این روش بهوسیله سرما مولکولهای آب را منجمد کرده و سپس به وسیله خلا آن را خشک میکنند.(۲۸و۳۹)
۴-روش استابیلیزاسیون
این روش بیشتر جهت تثبیت عمل آنزیمها و متوقف نمودن اثر آنها بهکار میرود. برای این منظور میتوان ازبین بردن آنزیمها را بهکمک الکل و استون جوشان و یا بهوسیله آب و الکل جوشان انجام داد.(۲۸و۳۹)

۲-۳-۴ آسیاب کردن
گیاهانی که مواد متشکله آنها برای مرحله استخراج مورد مطالعه قرار میگیرند باید بهصورت پودر درآیند تا سطح تماس بیشتری با حلال مربوطه داشته باشند. اندازه ذرات گیاهان پودر شده نسبت بهنوع گیاه متفاوت میباشد. از طرفی نباید زیاد نرم باشد چون ممکن است بهصورت خمیر درآمده و در نتیجه حلال بهخوبی در آن نفوذ نکند.(۲۸)

۲-۳- ۵ عصاره
در صورتیکه مواد موجود در سلولهای گیاهی با حلالها از جمله آب یا حلالهای آلی از گیاهان استخراج شوند، به این محصول عصاره گفته میشود. اصولاً پس از استخراج مواد، حلال بهکار رفته با کمک تقطیر یا تقطیر در خلا جدا میشوند. درصورتی که عصاره با آب یا اتانول استخراج شود میتواند بدون خارج کردن حلال، آن را داروهای خوراکی مصرف نمود. ولی در صورتیکه عصاره با حلالهای دیگر استخراج شود خوراکی نبوده و حتماً باید حلالهای مصرفی را خارج کرد.(۱۳و۳۱)
۲-۳-۶ عصاره تام
در صورتیکه عصاره با اتانول یا متانول استخراج شود با توجه به پلاریتههای آنها حاوی کلیهی مواد موجود در گیاه بوده و به عصارهی بهدست آمده “عصاره تام” میگویند. در صورتیکه عصارهگیری با حلالهای دیگر انجام شود، ممکن است قسمتی از مواد موجود در گیاه خارج گردند. اکثر داروهای گیاهی امروز با آب واتانول از گیاهان استخراج میشوند.(۳۱)
در صورتیکه حلال از عصاره جدا نشود ، همهی عصارهها مایع خواهند بود، ولی در صورتیکه حلال آنها جدا شود بر حسب موارد موجود در گیاه، عصاره ممکن است مایع، خمیری و یا جامد شود.اصولاً عصارههایی که حاوی روغنهای گیاهی مایع باشند بعد از تقطیر حلال به شکل مایع باقی خواهند ماند.(۱۳)

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   پایان نامه ارشد رایگان درموردمرگ طبیعی، علم الهدی، راه میانه، امام صادق- پایان تامه ایران داک

۲-۳-۷ استخراج مواد گیاهی
روش استخراج مواد موثره موجود در گیاهان بستگی به نوع بافتهای گیاهی و مقدار آب موجود در آنها و نوع ماده جداشدنی دارد. بهطور کلی روش مناسب عبارت از کشتن بافت گیاهی یعنی مانع اثر آنزیمهای اکسید کننده و هیدرولیزکننده موجود در بافت گیاهی، و فرو بردن برگهای یا گلهای خرد شده در الکل جوشان می باشد. الکل در هر موردی یک حلال مناسب برای استخراج اولیه مواد گیاهی است موقعیکه هدف جدا کردن مادهای از بافتهای سبزینهدار باشد، تکمیل شدن عمل استخراج را از روی مقدار کلروفیل جدا شده بهوسیله حلال در حالیکه تمام مواد رنگی از بافتهای گیاهی جدا شده باشند. میتوان تصور نمود که تمامی ترکیبات دارای وزن مولکولی کوچکی هستند، از بافتهای گیاهی استخراج شدهاند. روش کلاسیک برای بدست آوردن ترکیبات آلی موجود در بافتهای خشک گیاه، قند چوب، دانههای خشک و برگها عبارت از استخراج مداوم ماده پودر شده در دستگاه سوکسله به کمک حلالهای مختلف بوده که ابتدا با اتر، نفت، کلروفرم (جهت جداکردن چربیها و ترپنوئیدها) شروع و پس از الکل و استات اتیل (برای جدا کردن ترکیباتی که پلاریته بیشتری دارند) استفاده میشود.
این طریق موقعیکه مقدار ماده مورد آزمایش در حدود گرم باشد بهکار رود. عصارهایکه بدین ترتیب بهدست میآید بهوسیله صاف کردن بهکمک پمپ خلا از مواد معلق و ناخالصی جدا سپس تحت فشار کم آن را تغلیظ مینمایم. عمل تغلیظ معمولاً بهکمک دستگاه دوار تقطیر در خلا انجام میگیرد. بدین ترتیب حجم نسبتاً زیاد محلولهای استخراجی را در حرارتی در حدود ۳۰ تا ۴۰ درجه بهخوبی تا حجم کم تغلیظ نمود. استخراج ترکیبات فرار از گیاهان احتیاج بهدقت زیادی دارد. روشهای کوتاهی جهت استخراج مواد موثره گیاهان وجود دارد که افراد در اثر تمرین و مهارت فرا میگیرند. بهعنوان مثال وقتی بخواهند مواد محلول در آب را از گیاه استخراج نمایند ابتدا باید ترکیبات چربی را قبل از تغلیظ عصاره استخراج شده به وسیله شستن متناوب محلول ها با کمک اتردوپترول جدا نمود. در حقیقت هنگامی که یک عصاره اتانولی را به وسیله دستگاه دوار تقطیر در خلا در تغلیظ میگردد، اغلب تمامی مواد چربی و کلروفیل موجود در جدار بالن رسوب مینمایند و با تجزیه می توان به مرحله تغلیظ رسید که بهکمک پیپت بتوان محلول موجود را در بالن را در حالی که عاری از مواد چربی است جدا نمود.
از عصاره تغلیظ شده در اثر ماندن ممکن است ترکیبات متبلوری رسوب نماید، و در چنین صورتی ممکن است آن را بهوسیله صاف کردن، جدا کردن، یکنواخت بودن و خلوص آن را بهکمک روشهای کروماتوگرافی در حلال های مختلف بررسی نمود. تعدادی از ترکیبات وجود دارند که در مایع صاف شده باقی میمانند. میتوان این مواد را به کمک روشهای کروماتوگرافی خالص نمود برای جلوگیری از تجزیه و تلف شده مواد موثر در عصاره را تغلیظ نمود ودر یخچال با افزودن مقدار کمی تولوئن که مانع رشد قارچ میگردد نگهداری نمود.(۱۳)

۲-۳-۸ روشهای استخراج
روشهای استخراج بهطور کلی عبارت از:
۱-خیساندن ((Maceration
۲-روش پرکولاسیون ( (Perculation
۳-روش دایجسشن ((Digestion
۴-روش دم کردن (Infusion)
۵-روش جوشاندن (Decoction)

متن کامل در سایت    40y.ir

۶-روش سوکسله (Socsole)

۱-روش خیساندن Maceration))
دراین روش از یک ظرف دهانه گشاد استفاده میشود. پس از خرد کردن گیاه در ظرف ریخته شده و به آن حلال مناسب اضافه میشود، به گونه ای که روی قطعات خرد شده را بگیرد و به گیاه فرصتی داده شود تا سلولها و دیوارهاش نرم شوند وحلال وارد سلولها شده و مواد موثره در داخل آنها حل شود. بسته به نوع گیاه، حلال ۲ الی ۴ روز میبایست در مجاورت گیاه بماند ولی معمولاً ۳ روز زمان مناسبی برای عصارهگیری است. پس از این مدت عصاره از تفاله جدا میشود. البته برای کامل شدن استخراج ۲تا ۳ دفعه حلال را به گیاه خرد شده اضافه نموده، یعنی حلال قبلی را خارج و حلال جدید را روی گیاه بریزیم تا قدرت حلالیت افزایش یابد. زیرا چنانچه حلال تعویض نشود پس از مدتی بهحالت اشباع از موادموثر گیاه رسیده و دیگر قدرت حل نمودن مواد اضافی را نخواهد داشت. از مزایای این روش استفاده نکردن از حرارت و فشار میباشد و درمواردیکه مواد به این عامل حساس باشند بسیار مناسب خواهد بود. این روش بسیار آسان و وقتگیر است. (۲۸)
۲-روش پرکولاسیون (Perculation)
در این روش با فشار مواد موثر را با استفاده از دستگاهی به نام پرکولاتور استخراج میکنند. این دستگاه شکل های مختلفی دارد، دستگاه پرکولاتور استوانهای شکل یا شبیه استوانهای با انتهای باریک شونده یا بهصورت قیفی میباشد.گیاه را پودر نموده و با حلال مناسب خیس کرده و در داخل دستگاه ریخته و روی آن حجم مناسبی از حلال میریزیم. وقتی اولین قطره حلال از شیر انتهایی خارج شد، شیر را بسته و درب آن را نیز میبندیم و تا ۴ ساعت زمان داده وشیر را باز کرده بهگونهای که عصاره قطره قطره خارج شود، سپس عصاره را جمعآوری می کنیم. این روش رایج ترین متدهاست. در این روش نیروی جاذبه و قدرت انتشار حلال به درون گیاه و نیز وزیسکوزیته حلال نقش بسیار مهمی خواهد داشت. در

پاسخی بگذارید