پایان نامه رایگان درباره طلاق بائن، نفقه زوجه، فسخ نکاح، عقد نکاح

دانلود پایان نامه

سفر ببرد باید خرج او را بدهد128 .
طبیعت حق زن برنفقه :
مقصود از طبیعت یا ماهیت حق زن برنفقه آن است که آیا زن آنچه را که شوهر به عنوان نفقه به او (زوجه) می دهد مالک می شود یا فقط اذن انتفاع در آن را به زوجه داده است تا از آنها در جهت رفع نیازهایش استفاده نماید البته نکته حائز اهمیت آن است که اموالی که زوج به زوجه اش می پردازد متفاوت است پس بین نوع اموال و استفاده از آنها نیز تفاوت است .
زوجه در هر روز مالک هزینه زندگی آن روز است که در آن است و نفقه اش برعهده شوهر می باشد نفقه هر روز عبارت است از آن مقداریکه چیزی از آن برای فردای آنروز باقی نماندو چنانچه باقی بماند ملک شوهر است که باید به وی برگرداند در حالی که زوجه تمکین کرده باشد و زوج نفقه اش را نپردازد به صورت دین برذمه مرد است 129.
اموال به دو دسته تملیک یا انتفاع تقسیم می شود :
1-آن دسته از اموالی که با استفاده از آنها عین آنها باقی نمی ماند مثل خوراکیها و آشامیدنی ها به مقدار مصرف لازم برای یک شبانه روز قبل از شروع روز باید به زن داده شود تا بتدریج مصرف نماید و زوجه مالک آنها تلقی می گردد .
چنانچه زنی قناعت کرده و مقداری از آنها به خاطر صرفه جویی ذخیره کرده باشد باز هم آنچه را که برای زن باقی مانده مالک می شود و اگر زن در بین روز از اطاعت خارج شود و در واقع ناشزه شود آنچه را که تا آن زمان قبل از نشوز متعلق به زوجه است و از زمان نشوز باید به زوج باز گردانده شود .
2-نوع دیگر از اموال آنهایی است که با انتفاع عین آنها باقی می مانند مثل مسکن ، لباس که همه این اموال از نظر عرف و عادت و اراده شوهر یکسان نیستند .
حال در مورد مسکن و اثاث معمولا شوهر فقط اذن انتفاع از آن را به زن می دهد نه تملیک .
از این شوهر هر لحظه می تواند آنها را بفروشد یا به اموال دیگر تبدیل نماید .
درباره لباس و کفش … اختلاف است .
1-بعضی ها گفته اند این اموال برای انتفاع در اختیار زن داده می شود و زن مالک آن ها نیست و فقط بخاطر احتیاج زن است و حق زن استفاده از اموال است .
2-براساس عرف اختیار این اموال در دست زوجه بخاطر تملیک است و اراده شوهر برحسب متعارف این است که می خواهد این اشیاء را به زن خود تملیک کند تا از آنها استفاده نماید و بعد از مدتی از بین می رود که در این صورت از ملکیت هر دو خارج می شود .
چنانچه زوجه ای که مالک این اموال می شود نمی تواند به طور غیر متعارف و به زیان شوهرش در آنها تصرف نماید 130.
در حقوق مدنی به این امر ( ماده 1118 ق و م ) اشاره شده است که زن هر نوع تصرفی رادر اموالش دارد .
زن مستقلا می تواند در دارائی خود هر نوع تصرفی را که می خواهد بکند131 .
پس زن مالک نفقه آن روزی است که در آن است و برشوهر نیز لازم است که احتیاجات زن را که شامل غذا – پوشاک و خرید کردن .. است را هر روز به وی بپردازد و زوجه حق مطالبه نفقه زمان آینده را ندارد زیرا ممکن است که دچار نشوز یا فوت یا طلاق شود و برذمه زوج ثابت و برقرار نشده است132 .
در واقع نفقه در مقابل احتباس زوجه برزوج ثابت وواجب است 133
چنانچه زوجه ای از زوج خویش نفقه روزهای آینده خود را دریافت نماید اگر ناشزه شود و در این دوران حق نفقه ندارد پس باید آنچه را از زوجه گرفته است پس دهد یا اینکه زوجه نفقه روزهای آتیه خویش را دریافت نموده و دزد آن را به سرقت برده و یا به هر دلیلی از دست برود در این صورت مرد تکلیفی به دادن مجدد نفقه برای آن روزها را ندارد وواجب نیست که دو مرتبه نفقه به زوجه بپردازد 134.

نفقه زن پس از انحلال عقد نکاح دائم :
طلاق و نفقه زن
مراد از انحلال نکاح امر با دلیلی که باعث از بین رفتن زوجیت می شود مثل طلاق و وفات … که در ماده 1120 ق . م به این امر اشاره شده است عقد نکاح به فسخ یا به طلاق یا به بذل مدت در عقد انقطاع منحل می شود و آنچه در این جل مورد بحث قرار می گیرد نفقه زوجه بعد از طلاق ووفات زوج است .
طلاق خود بر2 نوع است :
1-طلاق رجعی : طلاقی که مرد در عده ی زن می تواند به او بدون عقد جدید رجوع کند .
2-طلاق بائن : طلاقی که مرد پس از آن حق رجوع به همسرش را ندارد مگر دوباره او را عقد نماید .
انواع طلاق بائن :
1-طلاق خلع : طلاق زنی که به شوهرش مایل نیست و مهریه یا مال دیگرش را در قبال این کراهت به او می بخشد .
2-طلاق مبارات : طلاقی که در نتیجه تنفر زن و مرد از یکدیگر و دادن مقداری مال از طرف زن به شوهر واقع می شود .
3-طلاق زن یائسه : مراد زنی که دیگر حیض نمی بیند .
4-طلاق دختری که به سن نه سالگی نرسیده هر چند آمیزش شده باشد .
5-طلاق قبل از آمیزش
6-طلاق سوم .

نوع طلاق
حکم نفقه
استثناء
1-طلاق بائن
نفقه تعلق نمیگیرد
حامله باشد
2-طلاق رجعی
نفقه تعلق میگیرد
در زمان عده

احکام طلاق بائن
احکام طلاق رجعی
1-شوهر بعد ازطلاق حق بازگشت ندارد . خواه زنان در عده باشد یا نباشد .
2-آثار زوجیت و همسری بروی مطلقا مرتب نیست .
3-عده ندارد و نفقه تعلق نمی گیرد
1-تا زمانی که در عده است حق نفقه دارد در صورتیکه ناشزه نباشد .
2-ارث از یکدیگر می برند .
3-نمیتوان در این دوران خواهر وی را به زنی گرفت .
4-مرد حق رجوع دارد خواه رجوع نماید یا نه

نفقه زوجه مطلقه رجعی :
زنی که در دوران عده طلاق رجعی باشد از نظر فقهی حکم زوجه را دارد و بسیاری از احکام از جمله همین وجوب نفقه براو مترتب است د راین دوران فرقی بین زن باردار و غیر باردار نیست مستند این حکم روایات
بسیاری از جمله :
ان المطلقه تلاتا لیس لها نفقه علی زوجها . ائما ذلک للتی لزوجها علیها رجعه .
راه از امام باقر (ع) نقل می کند که همانا زن سه مطالقه نفقه او برعهده زوج نیست نفقه زنی که به طلاق رجعی مطلقه شده برعهده زوج است135 .
مراد از عده در ماده 1150 ق . م به آن اشاره شده است .
عده را عبارت از مدتی دانسته اند که تا انقضای آن زنی که عقد نکاح او منحل شده است نمیتواند شوهر دیگری اختیار کند136 .
برحسب ماده 1151 ق و م زمان عده طلاق و فسخ نکاح سه طهر پاکی است سه پاکی و طاهر شده زنی از عادت ماهانه مگر این که زن به اقتضای سن عادت زنانگی نبیند که در این صورت عده او سه ماه است137 .
فلسفه عده را ممانعت از فرو پاشی زندگی زناشویی و یا جلوگیری از اختلاط نسل می باشد وایجاب می نماید که در این مدت زن از امکاات و لوازم زندگی برخوردار باشد بخصوص اگر زن حامله باشد لذا مدت عده تا وضع حمل می باشد (ماده 1153 ق . م به این امر اشاره شده است ) عده طلاق در مورد زن حامله تا وضع حمل می باشد 138.
نکته حائز اهمیت این است که برزوجه حرام است که (در ایام عده رجعی ) از منزلی که در آن طلاق داده شده بیرون رود و برشوهر هم حرام است که او را از آنجا بیرون کند مگر آنکه زن مرتکب گناهی شود که موجب حد گردد یا اهل خانه را مورد آزار قرار دهد139 که در آیه ذیل به این امر اشاره شده است :
یا ایها النبی اطلقتم النساء فطلقوهن لعد تهن واحصوا العده و اتقوالله ربکم لاتخرجوهن من بیوتهن و لایخرجن الا ان یاتین بفحشه مبینته .
ای پیامبر چون زنان را طلاق گویید در (زمان ) عده آنان را طلاقشان گویید و حساب آن عده را نگه دارید و از خدا پروردگار تان بترسید آنان را از خانه هایشان بیرون مکنید بیرون نروند مگر آنکه مرتکب کار زشت آشکاری شده باشند140 .
در این آیه چند نکته به چشم می خورد :
1-باید اوقات عده را بشمارید زیرا در ایام عده نفقه و سکنی برعهده مرد است و بعد از عده زن حق ازدواج با دیگران را دارد .
2-در ایام عده نباید زوجه را از منزل بیرون کرد و برخودش نیز خارج شده حرام است
3-از جمله احصوا العده نکاتی چون : 1-طلاق در طهرغیر مواقعه 2- شمردن روزهای عده استنباط می شود141 .
2-نشوز در ایام عده :
زنی که د رهنگام طلاق ناشزه باشد یا بخاطر نشوز طلاق داده شده باشد و یا حتی پس از طلاق ناشزه شود ناشزه محسوب می شود و همانند زوجه ناشزه مستحق نفقه نخواهد بود چرا که مطلقه رجعیه در حکم زوجه غیر مطلقه می باشد و در این امر ناشزه بودن نیز یکسان است142 .(که ماده 1109 ق . م به این امر اشاره کرده است )
نفقه مطلقه رجعیه در زمان عده برعهده شوهر است مگر این که طلاق در حال نشور واقع شده باشد لیکن اگر عده از جهت فسخ نکاح یا طلاق بائن باشد زن حق نفقه ندارد .
مگردر صورت حمل از شوهر خود که در این صورت تا زمان وضع حمل نفقه خواهد داشت 143.
قانون مدنی تنها معترض طلاق در حالت نشوز است و معلوم نیست چرا حکم زنی که به علت خروج از وظایف مقرر در زمان عده ناشزه گردیده است معترض نشده است .

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   دانلود پایان نامه ارشد درموردخواجه نظام الملک، مفهوم و مصداق، عقده حقارت، حاصل مصدر

نفقه مطلقه بائن :
زنی که به طلاق بائن مطلقه شده است یعنی رابطه زوجیت میان زوجه و زوج کاملا قطع شده است و ایام عده را می گذارند چنانچه حملی از شوعر نداشته باشد نفقه و سکنای او (زوجه ) در ایام عده ساقط می گردد . مگر در یک صورت آن زمانی که حامله باشد و مادامی که وضع حمل نکرده مستحق نفقه و سکنا است و این نفقه را که به زوجه تعلق می گیرد در این ایام بخاطر بچه دانسته اند144 .
نفقه ای که به مطلقه باینه در ایام حمل تعلق می گیرد در مورد تعلق نفقه آن که به خاطر مادر است یا بچه دو قول وجود دارد که در ذیل به آن اشاره شده است .
1-شیخ طوسی و گروهی به پیروی از او معتقدند که نفقه از آن حمل است .
2-مشهور فقهاء عقیده دارند که نفقه از آن مادر است 145.
و هر دو گروه برنظارت خودشان فروعی مترتب می گردد که به آن اشاره می نمائیم
با توجه به این که نفقه زوجه دینی است که برذمه زوج قرار می گیرد و. چنانچه زوج نپردازد باید آن را قضاء کند بنابرین چنانچه زوج نفقه زوجه مطلقه حامله را مدتی نپردازد بنا برقول اول قضاء آن واجب نیست و حال آنکه به موجب نظریه دوم قضای آن واجب است .
نفقه زوجه در عده وفات
زمانی که زوجه در عده وفات زوج بسر می برد نفقه او به چه صورتی می باشد ؟
زنی که شوهرش با او نزدیکی نکرده است عده ندارد مگر در یک صورت که شوهرش فوت کرده باشد که دراین صورت زن چهار ماه و ده روز عده نگه می دارد خواه با او نزدیکی کرده باشد یا نه خواه صغیره باشد یا کبیره146 .
درباره نفقه ی زنی که آبستن می باشد و زوج او فوت شده و در عده وفات است دو قول وجود دارد :
1-قول مشهورتر آن است که واجب نبودن نفقه در عده وفات نه از ترکه شوهر و نه ارث فرزند .
و لیس للمتوفی عنها زوجها سکنی ولانفقه برای زوجه که در وفات زوج است مسکن و نفقه نیست147 .
2-قول دوم : آن که شیخ طوسی به استناد روایت ابی الصباح کنانی اظهار داشته است که در ایام حمل نفقه زوجه از سهمیه جنین پرداخت می گردد148 .
آیا زن در حال عده وفات نفقه دارد یا نه ؟
جواب : زنیکه در عده وفات باشد نفقه طلب ندارد چه حامله باشد یا نه 149.
ماده 1110 ق . م به این امر اشاره نموده و مطلقا بیان نموده در عده وفات زن حق نفقه ندارد 150
با توجه به اطلاق این ماده ( 1110 ق . م ) که به طور مطلق بیان کرده زن حق نفقه ندارد و چه حامله باشد یا نباشد بنابر قول مشهور فقهای امامیه که ظاهرا مبنای ماده مذکور است باید گفت که زن آبستن که در عده وفات است استحقاق و شا
یستگی نفقه را نخواهد داشت .
اما شاید قبول این نظر دور از انصاف باشد چرا که زن آبستنی که در عده وفات است مستحق نفقه نیست حال زنی که آبستن است و در عده طلاق بائن است بتواند مطالبه نفقه نماید بیان می شود که زنی که در عده وفات شوهر است از او ارث می برد از سهم ارث خود می تواند مخارج خویش را تامین نماید اما ممکن است چیزی زائد بردیون شوهر باقی نماند یا آنکه از ترکه متوفی پس از کسردیون و وصایا به زن می رسد ناچیز و اندک باشد که مخارج زوجه را تامین نکند از این رو با توجه به عدالت قاضی و انصاف برخی از استادان حقوق درباره ملاک ماده 1109 ق . م گفته اند :
(ماده 1110 ق . م در عده وفات زن حق نفقه ندارد ) مربوط به زن غیر آبستن است و زن آبستن در عده وفات تا زمان وضع حمل شایستگی نفقه را از ترکه شوهر دارد 151.
نفقه زن در عدّه فسخ نکاح
می‌دانیم که، عقد نکاح به فسخ یا به طلاق یا به بذل مدت در عقد انقطاع منحل می‌شود . (ماده 01120ق.م.)، در مواردی که امکان فسخ نکاح وجود دارد، گاهی این حق برای زوجین، برخی مواقع جهت زن و بعضی موارد برای مرد حق فسخ نکاح به وجود خواهد آمد. این موردها در مواد 1121 لغایت 1125ق.م. و ماده 1128 همین قانون، احصاء شده است.
در هنگامی که حق فسخ برای طرفین یا یکی از آنها ایجاد می‌گردد، خیار فسخ فوری است و اگر طرفی که حق فسخ دارد بعد از اطلاع به علت فسخ، نکاح را فسخ نکند، خیار او ساقط می‌شود، به شرط اینکه، علم به حق فسخ و فوریت آن داشته باشد. تشخیص مدتی که برای امکان استفاده از خیار لازم بوده، به نظر عرف و عادت است (ماده 1131ق.م.)
همان‌طور که در گفتار پیشین دیدیم، عدّه فسخ نکاح و عدّه طلاق (یکی و در واقع) سه طهر است مگر اینکه زن با اقتضای سن عادت زنانگی نبیند که در این صورت عدّه او سه ماه است‌ (ماده 1151ق.م.). مع‌ذلک، همان‌گونه که ماده 1109 قانون مدنی پیش‌بینی کرده است. اگر عدّه از جهت فسخ نکاح یا طلاق بائن باشد، زن حق نفقه ندارد، مگر در صورت حمل از شوهر خود که در این صورت تا زمان وضع حمل، حق نفقه خواهد داشت. بدین ترتیب، در عدّه فسخ نکاح، اگر زن آبستن باشد، دارای حق نفقه است و ظاهراً مقنن برای رعایت حال زن، یا حمل و یا هر دو زن را مستحق نفقه شناخته است. در اینجا لازم است یادآوری نماییم که فسخ نکاح نیز مانند طلاق بائن رابطه زوجیت زن و شوهر را کاملاً از یکدیگر قطع می‌کند. بنابراین، بحث تعلق نفقه به مادر یا فرزند در اینجا هم مطرح می‌شود که در بحث گذشته عقیده‌ای که نفقه را متعلق به مادر می‌دانست، مرجح دانستیم و معتقد شدیم که ظاهراً حق نفقه ایام حاملگی را خود مادر دارد، نه فرزند (حمل). بدین ترتیب، به نظر می‌رسد، در صورت داشتن حمل از شوهر و فسخ نکاح، تا زمان وضع حمل،.نفقه متعلق به زن (مادر) و برای او است.
اجرت‌المثل کارهای زن
1- اجرت‌المثل کارهای زن:
تا قبل از سال 1371 که قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق به تصویب مجمع تشخیص مصلحت نظام رسید، ظاهراً قوانین و مقرراتی روشن و ویژه راجع به دریافت اجرت‌المثل کارهای زوجه، وجود نداشت، هرچند ماده 336ق.م. به طورکلی بیان می‌کند که: هرگاه کسی بر حسب امر دیگری اقدام به عملی نماید که عرفاً برای آن عمل اجرتی بوده و یا آن شخص عادتاً مهیّای آن عمل باشد، عامل مستحق اجرت عمل خود خواهد بود، مگر اینکه

پاسخی بگذارید