پایان نامه با موضوع اساسنامه دادگاه کیفری بین المللی

الف ـ بیان مسأله
یکی از عواملی که هم در حقوق جزای ایران و هم در حقوق جزای بین الملل باعث سلب مسؤولیت کیفری از مرتکب و موجه جلوه دادن رفتاری که به ظاهر جرم به نظر می رسد، دفاع مشروع می باشد. دفاع مشروع یک عاملی است که به طور مستقل و به موجب حکم قانونگذار باعث موجه و قانونی جلوه دادن رفتار ارتکابی از سوی مرتکب می شود. دفاع مشروع عبارت است از حق دفع فوری یک حمله غیر مشروع با توجه به شرایط قانون. عدم مسؤولیت کیفری مدافع مشروع یک مسأله ای است که نه تنها در قوانین کشورهای مختلف دنیا بلکه حتی در سطح حقوق جزای بین الملل نیز به رسمیت شناخته شده است.
حق دفاع مشروع نه تنها در سطح حقوق جزای داخلی ایران یعنی طی مواد 61 و 62 و 625 الی 629 قانون مجازات اسلامی بلکه حتی در سطح حقوق بین الملل با تدوین ماده 51 منشور ملل متحد 1945 و در سطح حقوق جزای بین الملل در اساسنامه های محاکم کیفری بویژه در ماده 31 اساسنامه دادگاه کیفری بین المللی دائمی رم 1998 مورد تأکید و اشاره قرار گرفته است.
ما در این تحقیق برآنیم تا به تشریح و تبیین مقررات و مسایل حاکم بر دفاع مشروع در نظام کیفری ایران و مقایسه تطبیقی آن با اساسنامه دادگاه کیفری بین المللی دائمی رم مصوب 1998 که دولت ایران هنوز به این اساسنامه ملحق نشده است بپردازیم. نگارنده از این تحقیق با طرح ساختار پیشنهادی ذیل بر آن است تا بتواند با تجزیه و تحلیل مسایل، از یک سو به سؤال های مطروحه در تحقیق پاسخ داده و از سوی دیگر به اهداف مورد نظر در تحقیق دسترسی پیدا نماید.
ب ـ اهمیت و ضرورت تحقیق
غالباً در پرونده هایی که منجر به صدمات شدید بدنی یا قتل می شوند، متهم ادعا می نماید که عمل او در مقام دفاع بوده و انتظار دارد از کیفر معاف شود، و یا به اعتبار اینکه اعمالش توجیه قانونی و شرعی دارد، برائت حاصل نماید و در نتیجه هرگونه صدمه ای که به طرف مقابل وارد نموده است، مباح تلقی شود و فاقد مجازات و ضمان باشد. بدیهی است در بسیاری از این پرونده ها « دفاع مشروع » منتفی بوده و مستحق مجازات است. لیکن در مواردی نیز اعمال متهم مطابق با شرایط دفاع بوده و در نتیجه ادعای او مورد پذیرش قاضی قرار می گیرد و به استناد قانون، برائت حاصل می نماید. در صورتی که عمل مدافع مطابق با مقررات دفاع مشروع باشد، متجاوز مستحق آسیب و صدمات وارده بوده و مدافع در قبال اعمال ارتکابی خود فاقد هرگونه مسؤولیت است، در حالی که ارتکاب چنین اعمال در شرایط عادی مجازات های شدید در پی خواهد داشت. موضوعی که تا این حد دارای اهمیت است، بایستی ابعاد آن بطور دقیق در حقوق جزای ایران و در سطح بین الملل به خصوص اساسنامه دادگاه کیفری بین المللی مشخص شود و ابهامات قانونی آن رفع گردد.
از آنچه گفته شد معلوم می شود دفاع مشروع موضوعی است که به جان، ناموس و مال و آزادی تن مربوط است که این موضوعات مهم تلقی می شوند. بنابراین هرگونه تحقیق در رابطه با این قاعده حقوقی مهم تلقی می شود و از اهمیت برخوردار است. با توجه به این قاعده حقوقی است که اشخاصی علی رغم از دست دادن جان خود ممکن است خونشان هدر باشد بی حق محسوب شوند و یا اشخاص دیگر دارای حق تلقی شوند. موارد فوق تحقیق پیرامون این موضوع را ایجاب می نماید و نشانگر اهمیت آن است.
به رغم اینکه در سطح حقوق داخلی ایران کتابها، مقالات و پایان نامه هایی در ارتباط با دفاع مشروع تدوین شده اند ولی با این وجود از یک سو ادبیات و نوشته های پیرامون مسأله دفاع مشروع در حقوق جزای بین الملل بویژه اساسنامه دادگاه کیفری بین المللی رم 1998 خیلی جزئی و کلی است و از سوی دیگر نگارنده تا جایی که تحقیق و جستجو کرد تاکنون به مطالعه تطبیقی مسأله دفاع مشروع از حیث مفاهیم، مبانی، موضوع، شرایط و آثار در حقوق جزای ایران و اساسنامه دادگاه کیفری بین المللی دائمی رم 1998 پرداخته نشده است.
ج ـ اهداف تحقیق
از جمله اهدافی را که می توان بر لزوم انجام تحقیق حاضر بیان نمود عبارتند از :
1 ـ تشریح و تبیین تطبیقی مقررات مربوط به دفاع مشروع در حقوق کیفری ایران و اساسنامه دادگاه کیفری بین المللی رم 1998.
2 ـ ارائه تفسیر و برداشت منطقی و منصفانه از مقررات دفاع مشروع در حقوق کیفری ایران و اساسنامه دادگاه کیفری بین المللی رم 1998 جهت ارتقاء نظام عدالت ایران و بین الملل از حیث ابهاماتی که در قوانین ایران و اساسنامه حسب مورد در ارتباط با بعضی موضوع و شرایط دفاع مشروع وجود دارد به منظور جلوگیری از تشتت و اختلاف آراء در سطح رویه قضایی و جلوگیری از هرج و مرج و بی عدالتی.
د ـ سؤال های تحقیق
1 ـ دفاع مشروع در اساسنامه داگاه کیفری بین المللی دائمی رم از عوامل موجهه جرم است یا خیر ؟
2 ـ شرایط دفاع مشروع در حقوق جزای ایران و دادگاه کیفری بین المللی دائمی به چه صورت است ؟
3 ـ موضوع دفاع مشروع در حقوق جزای ایران و دادگاه کیفری بین المللی دائمی به چه صورت است ؟
4 ـ مبنای فلسفی دفاع مشروع در حقوق کیفری ایران و اساسنامه چیست ؟
ه ـ فرضیه های تحقیق
فرضیاتی که پیرامون مسایل این تحقیق به ذهن خطور می کند بدین شرح است که :
1 ـ دفاع مشروع در اساسنامه دادگاه کیفری بین المللی دائمی رم 1998 نیز به عنوان یک عامل موجهه جرم تلقی شده است.
2 ـ به رغم مبهم بودن اساسنامه مذکور شرایط دفاع مشروع در قوانین ایران و اساسنامه نسبتاً یکسان و مشابه است.
3 ـ به رغم ابهام در اساسنامه مذکور موضوع تجاوز در دفاع مشروع در هر دو یکسان است.